سه نما از اقتصاد یک شهر
فرزانه احمدی - میدان کهنه با آجرهای نو، حل می کند دو دو تا چهار‌تای خریدارانش را در اقتصاد خود. برق سنگفرش مجتمع های تجاری طرف دیگر شهر هم البته، تنها از زیر پاهای عده ای رد می شود.
فرزانه احمدی - میدان کهنه با آجرهای نو، حل می کند دو دو تا چهار‌تای خریدارانش را در اقتصاد خود. برق سنگفرش مجتمع های تجاری طرف دیگر شهر هم البته، تنها از زیر پاهای عده ای رد می شود. مردم برای خرید هر قسمتی از شهر را که انتخاب کنند دلایل خاص خود را دارند که تفاوت قیمت شاید مهمترین آنهاست. اما این تفاوت در نرخها چقدر چشمگیر است و اصولا دلیل آن چیست؟
شکل جدید میدان کهنه تاثیر چندانی نداشته بر کاهش یا افزایش قیمتها. در عبور از راهروی تنگ یکی از بازارهای این میدان توجهم جلب می شود به یک فروشگاه کت و شلوار. با شنیدن قیمت یک دست کت و شلوار یک فروشگاه معروف را نام می برم:« پس چرا آنجا اینقدر گران است؟ حتما به خاطر جنس پارچه اش.» فروشنده می گوید:« خیر، آنها نان نامشان را می‌خورند.»
در یک فروشگاه مانتویی را با همان جنس و مدل مانتوی یکی از مغازه های قبلی می بینم. خوشحال می شوم از پیش آمدن امکان مقایسه. وقتی از فروشنده قیمتی می شنوم که نسبت به فروشگاه قبلی چند هزار تومان کمتر است تعجبم را پنهان نمی کنم. فروشنده از فرصت استفاده می کند:« قیمتها بستگی به انصاف فروشنده دارد.»
بازار میوه ای را در همان حوالی پیدا می کنم. بوی ترشیدگی میوه، هجوم مگسها و فریاد پسر جوانی: «بیا کاهو را ببر» با هم ترکیب شده اند. قیمت نوشته شده بر تکه مقوای روی تل هر نوع میوه آنقدر ارزانتر از بقیه جاهاست که در نظر اول آدم را میخکوب می کند. خانم میانسالی که چند بادمجان را به ترتیب بر میدارد و ورانداز می کند معتقد است:« هیچ ارزانی ای بی دلیل نیست. اینجا میوه و سبزی در هم است.»
مرد رهگذری با شنیدن صحبتهای ما می ایستد:« چند روز پیش چند کیلو هندوانه از اینجا خریدم. همه را دور ریختم. کمی بیشتر پول می دهم اما جنس خوب می خرم.» در سمت دیگر میدان مغازه ای پیدا می کنم با همان حدود قیمت و البته جنسهای نسبتا خوب و سالم. مغازه دار قیمت پایین را عامل فروش بالا می داند:« با این روش سود بیشتری عایدمان می شود. »
مانتوها ایستاده اند به ردیف روی رگال. دستی به تنشان می کشم و از این سوی مغازه شیک و زیبای یکی از مجتمع های تجاری بالای شهر قیمت را می پرسم از مسئول فروش. پاسخ او در صدای چند دختر جوان خوش پوش گم می شود. مطمئنم که اشتباه شنیده ام. نزدیک می روم و دوباره. بله، قیمت حدود چهار برابر حدس من است. وقتی در اعتراض می گویم همین مانتو را فلان جا به نرخ خیلی کمتر دیده ام پاسخش فقط چند کلمه است:« برو از همان جا بخر.» دور از چشم فروشنده نظر دخترهای جوان درون فروشگاه را جویا می شوم. یکی از آنها می گوید حاضر نیست از همان فلان جا خرید کند هر چقدر هم ارزانتر باشد. دیگری فکر می کند اینجا مدل های تکی دارد.
در فروشگاه میوه و سبزی، خبری از مگس نیست. بعضی انواع میوه گرانتر از بقیه جاها قیمت خورده اند.
سبزیهای مختلف اما همان حدود نرخ را دارند. به یک مشتری که مشغول انتخاب هندوانه است می‌گویم:« هر جا رفته ام قیمت هندوانه کمی با فروشگاه های قبلی فرق داشته.» دل پری دارد گویا:« فقط هندوانه نیست. وضع در مورد خیلی از کالا ها همین طور است. شما اگراز بیست فروشگاه موبایل قیمت یک مدل گوشی را بپرسی، بیست قیمت مختلف می شنوی. همه شان هم می گویند گوشی گارانتی دارد.»
نرخی که یک مشاور املاک برای اجاره و خرید سرقفلی مغازه های یکی از خیابان های مرکزی شهر اعلام می کند با نرخ خیابان نزدیک به آن اختلاف فاحشی دارد. وی با بیان اینکه خیابان مذکور به عنوان بازار روز این قسمت از شهر شناخته می شود عنوان می کند:« به طور کلی مراکز خرید، نرخ اجاره بها و واگذاری سرقفلی بیشتری دارند چراکه میزان فروش در این مناطق بیشتر است.»
گاهی خریداران وقتی تفاوت نرخ کالاها بین بازارهای مختلف را به فروشندگان گوشزد می کنند پاسخ آن است که ما اجاره بیشتری می پردازیم. به نظر می رسد این مسئله به یک دور تسلسل شبیه شده است.
معاون نظارت و بازرسی اداره بازرگانی اصفهان پیرامون فعالیت های بازرسی و نظارت اداره مذکور اظهار داشت:« به منظور جلوگیری از تخلفات در این حوزه طبق قانون تعزیرات حکومتی و قانون حمایت از مصرف کننده، نظارت و بازرسی هایی صورت می گیرد که در صورت مشاهده تخلف، فرد یا واحد خاطی به مراجع ذیصلاح ارجاع داده می شود.
در این موارد گزارش تخلف تنظیم و در سامانه های بازرسی ثبت می گردد و پس از بررسی نهایی برای صدور حکم به تعزیرات حکومتی فرستاده می‌شود. سامانه های اطلاع رسانی این اداره نظیر ۱۲۴.ir نیز برای اطلاع رسانی به مصرف کنندگان درباره قیمت ها در حال فعالیت هستند.»
حمیدرضا خشنود تعدادی از معیارهای مورد نظر در انجام بازرسی و نظارت را چنین برشمرد:« در بازرسی ها بررسی می شود که قیمت بر روی هر کالا درج شده باشد. در هنگام فروش صورتحساب صادر شود. درصد سود حاصل از فروش هر کالا طبق قانون تعیین شده باشد. کالا از نظر بسته بندی وزنی با واقیعت تطبیق کند. تاریخ تولید و انقضا بر روی کالا درج شده باشدو کالا قاچاق نباشد.» وی در ادامه افزود:«روزانه حدود هزار بازرسی در اصفهان انجام می گیرد و هشت تا ده درصد آنها منجر به تشکیل پرونده تخلف می‌شود.» خشنود در حوزه نظارت سه اولویت را مطرح کرد:« اولویت اول گزارش ها و شکایت های عنوان شده از سوی مردم می باشد که از طریق سامانه ۱۲۴ دریافت می شود.
اولویت دوم شامل کالاهایی است که در سبد خانوار جای دارند نظیر میوه و سبزی، مواد خام پروتئینی، فرآورده های لبنی و غلات و حبوبات . اولویت سوم کالاهای فصلی را در بر می گیرد.»
معاون نظارت و بازرسی علت وجود تفاوت در نرخ کالاها با وجود نظارت های صورت گرفته را چنین عنوان کرد:« تخلف به هرحال وجود دارد و ما با آن برخورد می کنیم. حتی در مواردی پیش آمده فرد متخلفی که پرونده هم دارد اقدام به تکرار تخلف کرده است. قابل ذکر است هر گونه تفاوت نرخ نشان دهنده تخلف نیست. به طور مثال کالای پوشاک به دلیل تنوع در مواردی مانند مدل و نوع پارچه و شرایط عرضه نرخ مصوب ندارد. در بعضی موارد هم واحد تجاری سود کمتری را برای خود در نظر می گیرد و این تخلف نیست.»
