کارتهای ملی لطفا به صف!!

فرزانه احمدی - برق سکه در دست کسانی که چشمانشان برق می‌زند از سکه هایی که به نرخ بانک مرکزی خریده اند، روزهای گذشته شعب بانک ملی را از سایر بانکها متمایز می‌کرد. برای خریداران، هر کارت ملی، هیجان پنج سکه را به همراه داشت که به نرخ این روزها در مورد ربع سکه می‌شود چیزی بین بیست تا سی هزار تومان سود. برای بالاتر رفتن همین سود است که در هرج و مرج صف فروش سکه در یکی از شعب بانک ملی اصفهان دو نفر را می بینم که بر سر قیمت کارت ملی چانه می‌زنند.

می‌خواهم به سختی از لا به لای جمعیت عبور کنم و به اول هرج و مرج برسم که پیرزنی مچم را می‌گیرد:« کجا خانم؟ ما دیروز هم آمدیم، آنقدر جمعیت زیاد بود که سکه تمام شد و به ما نرسید. همین امثال شما هستند که حق بقیه را می‌خورند.» کم کم سرو صدای دیگران هم در می‌آید. با دو پای قرضی دیگر، از این شعبه فرار می‌کنم. در شعبه بعد خانمی که در کنار من ایستاده غرولند می‌کند: « اگر یک بانک دیگر را هم مسئول فروش کرده بودند این همه مشکلات به وجود نمی‌آمد. وقتی هم اعتراض می‌کنی می‌گویند شما مشکل درست کرده اید نه ما.» این خانم می‌خواهد ربع سکه بخرد چون در همین حد توان مالی دارد و توضیح می‌دهد که بخشی از مبلغ مورد نیاز را از یارانه‌های نقدی حساب خود تامین کرده است.

وقتی دلیل اصرار بر خرید را می‌پرسم تعجب می‌کند: « معلوم است، برای سودش.» مردی که نامش در لیست اسامی دیروز بوده عصبانی است، گویا اشخاصی لیست ثبت نام دیروز را از کنار دستگاه دریافت نوبت موجود در بانک پاره کرده و اسامی جدیدی را جایگزین کرده‌اند. این آقا هم قصد خرید ربع سکه داشته. پسر جوانی که نام وی هم در لیست اولیه دیروز بوده با عصبانیت می‌گوید: « این همه دردسر فقط برای بیست سی هزار تومان؟» به گفته خودش از خیر بیست سی هزار تومان سود می‌گذرد و به سمت در خروجی می‌رود. قبل از اینکه دور شود می‌گویم: « مگر می‌خواستید همین امروز بفروشید؟»

- فکر کرده‌ای برای چه می‌خواهم این سکه‌ها را؟

یک نفر از کسانی که شاهد گفتگوی ماست می‌گوید:«‌من که نگه میدارم تا گرانتر شود.»

تقاضای زیاد برای سکه، ازدحام جمعیت و ایجاد اختلال در کار عادی بانک‌ها، سودجویی دلالان، ایجاد درآمدهای کاذب نظیر اجاره کارت ملی از جمله اولین مشکلاتی هستند که در هنگام ورود به بانک به چشم می‌آیند. با توجه به جمعیت متقاضی در پشت باجه‌ها ، آیا تلاشی برای حل مشکلاتی از این دست صورت گرفته؟ برای رسیدن به پاسخ با بانک ملی مرکزی اصفهان تماس می‌گیرم وبه روابط عمومی ارجاع داده می‌شوم.

رئیس روابط عمومی بانک ملی استان اصفهان معتقد است: « از سوی شعب بانک ملی در خصوص توزیع سکه‌ها مشکلی وجود نداشته است.» عباسعلی قانع درباره ازدحام پشت درهای شعب توضیح می‌دهد: « روزهای اول در کل استان حدود هشت شعبه مسئول فروش سکه‌ها بودند و جمعیت زیاد، هم برای مردم و هم برای همکاران ما در بانک مشکلاتی ایجاد می‌کرد.

از طرفی به این علت که بانک مرکزی نرخ سکه را ساعت یازده صبح اعلام می‌کرد و فروش از ساعت یازده آغاز می‌شد حضور جمعیت مشهود بود که برای حل این معضل برتعداد شعبه‌ها در استان و نیز بر زمان عرضه افزودیم.» قانع دلیل استقبال زیاد مردم از ارائه سکه به نرخ دولتی را التهاب در بازار سکه و شکل‌گیری حباب قیمت سکه و طلا می‌داند: «ما در مصاحبه‌های اولیه از مردم خواستیم از دلالی بپرهیزند و برای رفع نیاز خود سکه بخرند. پس از چند روز که نرخ سکه‌های دولتی و سکه‌های فروخته شده در بازار به هم نزدیک شده است شاهد کاهش تقاضا از سوی مردم هستیم. آمار فروش سکه در استان اصفهان در روز ۱۳ اردیبهشت ۷۸۱۵ قطعه بوده در حالی که فروش سکه در روزهای ۱۰ و ۱۱ اردیبهشت به ترتیب به رقم ۱۰۸۴۱ قطعه و ۱۱۴۵۹قطعه رسیده است.»

قانع در ادامه درباره علت عرضه سکه‌ها اظهار می‌دارد: « سکه‌ها با صلاحدید بانک مرکزی برای کاهش نقدینگی و کنترل بازار سکه و طلا ارائه شدند که با توجه به کاهش نرخ سکه، شاهد توفیق این طرح هستیم.» اگر فروش سکه‌ها را از روز اول دنبال کرده باشید حتما می‌دانید که در روزهای آغازین تمام سکه به نرخ ۴۰۹ هزار تومان فروخته می‌شد اما در روزهای اخیر به نرخ حدودی ۴۲۱ هزارتومان افزایش یافته است. دلیل این تفاوت را از عباسعلی قانع جویا می‌شوم. پاسخ می‌شنوم: « در مورد این تفاوت، باید منتظر نظرات مسئولین بانک مرکزی باشیم.»

ساعت هشت و پانزده دقیقه به شعبه می‌رسم. به تعدادی که پشت در ایستاده‌اند نمی‌توان گفت جمعیت، ده پانزده نفری هستند. از خانمی می‌پرسم از ساعت هفت و نیم همین قدر خلوت بود؟ می‌گوید: « نه! ازدحام زیادی بود. خلوت شد.» کارمند بانک سرش را از چارچوب در بیرون می‌آورد:« اگر برای ربع سکه ایستاده‌اید تمام شد.»

«در مورد تقاضای حبابی، افزایش عرضه باعث شکستن قیمت‌ها و کنترل بازار می‌شود.» این بخشی از نظرات اقتصاددانی است که اعتقاد دارد عرضه سکه‌ها به این شکل باعث کنترل بازار شده اما به فروکش کردن تب خرید در بین مردم با دیده شک می‌نگرد. وی درباره تب خرید سکه در بین مردم بیان داشت: «وقتی سود سپرده‌های بانکی کاهش پیدا کند برای مردم به صرفه نیست که با وجود این نرخ تورم پول خود را در بانک نگهداری کنند.

آنها برای جلوگیری از زیان‌های ناشی از تورم به سرمایه‌گذاری در بخش سکه و طلا روی می‌آورند.»

به نظر می‌رسد عده‌ای از کارشناسان از اثرات کوتاه مدت تحویل سکه‌ها راضی بوده‌اند، اما در موردسایر اثرات چه می‌توان گفت؟

محمد خوش چهره، اقتصاددان و استاد دانشگاه در گفتگویی که چندی پیش با خبرنگار فارس انجام داده، می‌گوید افزایش سوداگری در بازار سکه، احتمال تکرار اتفاقات اقتصادی دهه هفتاد را به دنبال دارد. این استاد دانشگاه هشدار می‌دهد که ادامه وضعیت موجود به ضررسایر بخش‌های تولیدی تمام خواهد شد. خوش چهره در ادامه صحبت‌های خود عنوان می‌کند که با انتقال سپرده‌ها به بازارهای سکه و طلا ، به دلیل تقاضای غیرمتعارف، قیمت‌ها جهشی بالا می‌رود.

معاون اتحادیه کشوری طلا نیز از التهاب در بازار سکه و طلا می‌گوید: « قیمت اونس طلا در جهان همچنان رو به افزایش است و ما امیدواریم قیمت‌ها تثبیت شوند. تا وقتی اونس و دلار افزایش بیابند قیمت ها همچنان بالا می‌روند.» هوشنگ شیشه بران از نتایج کوتاه مدت عرضه سکه راضی است. وی در مورد سایر تاثیرات بلند مدت عرضه سکه‌ها بر اقتصاد نظر خاصی ندارد: « در این مقطع زمانی نامعلوم است و در آینده معلوم می‌شود.»