رمزگشایی از روایت مجهول سلامت در نمایشگاه شیرینی و شکلات اصفهان

نمایشگاه هایی مانند شیرینی و شکلات همواره کسری از مخاطبان خود را به دلیل آن چه پرهیز و رژیم غذایی و یا نگرانی بابت خروج از مرزهای سلامت تعبیر می شود، از دست می دهند. اما واقعیت این است که همان گونه که صرفه جویی به معنای مصرف نکردن نیست، سلامت نیز به معنای عدم استفاده از موادی مانند شیرینی و شکلات نخواهد بود. در هر دوی این موارد، نقطه اشتراکی به نام درست مصرف کردن وجود دارد. نمایشگاه شیرینی و شکلات در دوره پیش رو، توجه به این موضوع را در دستور کار قرار داده است. در واقع نوعی آشتی و پیوند دهی میان این دو موضوع، هدفی بود که به اختصاص غرفه های سلامت در ششمین نمایشگاه تخصصی نان، شیرینی، شکلات و نوشیدنی ها که ۱۶ تا ۲۰ تیرماه ۹۰ در محل نمایشگاه های بین المللی استان اصفهان برگزار خواهد شد، انجامید. در گفت و گو با دکتر کمال حیدری رییس مرکز بهداشت استان اصفهان به تشریح اهداف و چگونگی این حرکت پرداختیم.

از نظر جنابعالی رسالت مراکز بهداشتی و درمانی در ارتقای فرهنگ سلامت چیست و در این راستا چه اهدافی تعریف شده است؟

تعریف سلامت تا حدود زیادی مجهول است و خیلی‌ها نمی‌دانند سلامتی چیست . سلامتی،در مجموع روایت مجهولی است. مردم معمولاً هر کس که بیمار نیست را سالم می‌شناسند اما در واقع رفاه کامل جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی تعریف کامل سلامتی از دیدگاه علمی و جهانی است. امام سجاد(ع) هم در خطبه ۳۳ صحیفه سجادیه این موضوع را بیان می کنند. این در حالی است که سازمان جهانی بهداشت به تازگی به چنین تعریفی دست پیدا کرده و بُعد معنوی این تعریف را به موضوع سلامت اضافه کرده است. وظیفه ما این است که سلامتی را ارتقاء بخشیم و بتوانیم جامعه ای با افراد مؤثر، مولد و پویا داشته باشیم. در واقع اهداف سازمانی ما نیز در این راستا تعریف شده است.

دولت‌ها و مردم به دنبال توسعه جوامع خود هستند اما آن‌چه در بحث توسعه مطرح می‌شود، رفاه اجتماعی است و بنابراین مقوله‌ای که همزمان با این بحث وجود دارد مطالبات به روز افراد خواهد بود. در بسیاری از موارد چیزی به بازار می‌آید که مردم دوست دارند و مورد استقبال آن ها قرار می‌گیرد اما ساز وکار آن مشخص نیست. به عنوان نمونه در حال حاضر استفاد از تردمیل رایج شده و به عنوان یک فرهنگ درآمده است؛ به طوری که حتی اگر کسی امکان پیاده‌روی نداشته باشد از تردمیل که ابزاری برای تحرک است استفاده می‌کند. اما برای استفاده صحیح از آن باید توجه داشت که به‌ازای افراد مختلف با درجه سلامتی متفاوت، دستورالعمل واحدی وجود ندارد و این امر نیازمند زمینه‌سازی فرهنگی است. در حال حاضر بیشترین دغدغه‌ای که وجود دارد این است که به منظور دستیابی به اهداف حوزه سلامت باید مشارکت مردمی و همکاری بین بخشی را بیش از پیش درگیر کرد. برای مشارکت مردمی نیز باید به دنبال این بود که کجا می‌توان با مردم ارتباط برقرار کرد. بهترین راه ارتباط همان رسانه‌ها هستند اما به جز آن ارتباط‌ چهره به چهره هم لازم است. به خصوص ‌در محلی مانند نمایشگاه که مردم به دنبال تأمین نیاز خود هستند می توان این تأمین نیاز را جهت دهی کرد. برگزاری نمایشگاه شیرینی و شکلات خوب است اما باید به بالارفتن آمار دیابت در جامعه نیز توجه کرد. به مردم نمی‌توان گفت که شیرینی نخورید، در عوض بایستی در بخش صنعت به دنبال استفاده از شیرینی‌های کم عوارض بود.

مراکز بهداشت و درمان در سطح شهرها و روستاها نیز باید فعال ترعمل کنند. افراد و گروه‌های هدف را شناسایی کرده و بر اساس آن برنامه ریزی داشته باشند. از بدو تولد بحث واکسیناسیون مطرح می‌شود، بعد از آن بحث چگونگی تغذیه به منظور رشد بهتر کودک ذهن والدین را درگیر می‌کند اما سلامت روان فرزند فراموش می‌ شود و متأسفانه جامعه باید در مورد این فرآیند تصمیم بگیرد. این غفلت، عوارض بسیاری برای ما به دنبال دارد. این جاست که مراکز بهداشت و درمان باید وارد عمل شوند یعنی به گروه‌های هدف و بر اساس بیماری‌ها خدمات ارایه دهند. به عنوان نمونه فقط به بحث کودک معطوف نشوند، مادرکودک نیز به عنوان مهم ترین شاخص‌و مؤلفه ‌درحوزه سلامت کودک در نظر گرفته شود. در مدرسه کودک نیز از وضعیت میز و صندلی گرفته تا تخته کلاس هدف گذاری شود. این که نوع نظام آموزشی چقدر می‌تواند به دانش آموزان استرس وارد کند،کیف مدرسه چقدر می‌تواند عضلات و اسکلت آن ها را تحت تأثیر قرار دهد، یا حتی این‌که پوشیدن ۴ تا ۵ ساعت کفش در روز چه تأثیری بر مسایل خلقی، جسمی و روحی او دارد و همچنین در مورد نوع میان وعده ها، مسایل سوء‌تغذیه، چاقی مفرط و کیفیت بوفه مدرسه؛ این ها همه مسایلی هستند که با راهنمایی بهداشت و همکاری آموزش و پرورش باید مدنظر قرار گیرند.

نهادهای فرهنگی و اجتماعی تا چه حد می‌توانند در مقوله سلامت و فرهنگ‌سازی آن چه در بحث پیشگیری و چه در بحث درمان مؤثر باشند؟

درمان زمانی است که بار سلامت به زمین افتاده است، بنابراین در بحث سلامت نقش دیگر دستگاه‌ها نیز به شدت محسوس است.

چنان چه در هر سازمان به درستی عمل شود، سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی افراد جایگاه خود را می‌یابد. بنابراین جلسات متعددی که در کارگروه سلامت‌استان برگزار می شود نمادی از همین همکاری بین بخشی است ؛ اگر آب مصرفی استان سالم باشد، اسباب‌بازی و یا پارک ها سالم باشند، بخشی از سلامت جسمی افراد تأمین شده است.

در این زمینه نقش شرکت نمایشگاه‌های استان اصفهان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

باید از این ظرفیت استفاده کرد و خوشبختانه شرکت نمایشگاه نیز استقبال و همکاری خوبی نشان می دهد. به هرحال صنوف و صنایع مختلف تمایل دارند که به روز باشند. همه‌ ساز وکارهایی که در قسمت‌های مختلف زیرساخت‌های تأسیساتی مانند منازل، ساختمان سازی، صنایع غذایی، تجهیزات ورزشی و غیره وجود دارد و ارایه می شود در بحث سلامت مؤثر است و نمایشگاه با همه این اصناف در ارتباط است.

مجموعه خیرین بهداشت و سلامت امام هادی‌(ع) در یکی دو نمایشگاه حضور داشته است. این حضور را درقالب غرفه سلامت در نمایشگاه شیرینی و شکلات امسال چگونه ارزیابی می کنید؟

در این نمایشگاه ها بحث خیریه کمتر مطرح بود. هدف این بود که بحث سلامت از حالت مبهم و مجهول خود خارج شود. ضمن این‌که در واقع می خواستیم صنف را متوجه این هدف کرده باشیم.

نمایشگاه بهترین فرصت است برای این که با هریک از صنوف ارتباط برقرار کنیم و در آن ها پایگاهی داشته باشیم. در طول برگزاری نمایشگاه نشست‌هایی برگزار می‌شود، این فرصتی است برای این که به عنوان نمونه اعلام کنیم از دیدگاه تخصصی ما صنف شیرینی و شکلات باید چه چیزهایی را لحاظ کند.

این امر در واقع می تواند اهداف مورد نظر ما را دنبال کند. به شکل نمادین غرفه ای برای مراجعه مردم ترتیب داده می‌شود که بستری برای معرفی و ارایه اطلاعات خدمات سلامت است اما در اساس می تواند ارتقاء سلامت جامعه را به دنبال داشته باشد.

بحث دیابت به شدت در حال رشد است که دلیل عمده آن نیز عدم تحرک افراد جامعه است. از سوی دیگر از آن جا که تحرک افراد کم است، فرد موادی راکه اضافه وزن در پی دارد را مصرف نمی کند، در حالی که می تواند مصرف کند اما به شیوه درست!

در همین شیرینی و شکلات چیزهایی وجود دارد که ممکن است برای سلامتی خوب باشند. بنابراین باید با مباحث تخصصی شروع کرد.

درخواست ما از نمایشگاه های استان این است که جدا از اختصاص دادن غرفه که ممکن است یک حرکت نمادین باشد، برای ما ارتباط و تعامل با صنوف را بیشتر مد نظر قرار دهند.

به هر حال با توجه به این‌که ذائقه ایرانی و اصفهانی با شیرینی و شکلات عجین است، باید از طریق نمایشگاه ها به این ذائقه جهت داد.

نمی‌خواهیم موضوعی را حذف کنیم، می خواهیم به موضوع جهت صحیح بدهیم. اگر مردم تمایل دارند شیرینی‌جات مصرف کنند، با خیال راحت مصرف کنند. وظیفه ماست که کارشناسی کنیم و بگوییم کدام غلط و کدام صحیح است. یکی از حرکت هایی که در کنار نمایشگاه‌ها انجام می شود برگزاری همایش‌ها، سمینارها و کارگاه ‌های آموزشی است، به نظرجنابعالی چگونه می‌توان در راه رسیدن به یک جامعه سالم و فرهنگ‌سازی سلامت از این فضا استفاده کرد؟

بهترین حالت این است که خود صنف درگیر شود. باید انرژی خود را به سمت اصناف متمرکز کنیم. چون صنف پراکندگی دارد.

در بخش عرضه، ارتباط با مردم تنگاتنگ است. یکی از اشتباهات فرهنگی که درگیر آن شده ایم این است که بیشتر به عرضه جنس فکر می کنیم تا نیاز مشتری؛ اگر من به شما بگویم بیش از ۱۰ درصد جامعه دیابت دارند، بدین معناست که ظرفیت و توانایی صنف شیرینی و شکلات باید به سمتی رود که ساز وکار عرضه برای این ۱۰ درصد را پیدا کند.

نمایشگاه و مباحث تخصصی جانبی آن فرصت خوبی است و این کلاس‌های آموزشی بسیار ارزشمند اند .