دلواپسی ملکه پپسی

شرکت پپسی هم‌اکنون از لحاظ ارزش سهام در بورس بزرگترین شرکتی است که توسط یک زن اداره می‌شود

آیا تاکنون هیچ مدیرکلی مانند استیو رینموند از حضور در انظار عمومی اجتناب کرده است؟ او که در سال ۲۰۰۱ و در دوران بی‌اعتباری مدیران کل بسیاری از شرکت‌ها شروع به همکاری با شرکت پپسی کرد، خود را وقف اداره این شرکت تولید نوشابه و تنقلات کرد و موفق شد با وجود اینکه از حضور زیاد در انظار عمومی اجتناب می‌کرد، وضعیت شرکت را به شرایط فوق‌العاده مطلوبی سوق دهد. گفته می‌شود او تنها در شرایطی حاضر به شرکت در کنفرانس‌ها می‌شد که از او درخواست سخنرانی نشود. امکان نداشت که جانشین او، ایندرانویی، که انتصابش این هفته اعلام شد، بیش از این با وی تفاوت داشته باشد. البته نه فقط به خاطر اینکه او یک زن است. خانم نویی، که متولد هندوستان است در دانشگاه نفر اول یک گروه موسیقی دخترانه راک بود. او زمانی هم برگزاری کنفرانسی را برای بررسی تفسیر آواز «بنانابوت» بر عهده داشت. او در تابستان گذشته در پی سخنرانی انتقادآمیزش در مورد آمریکا‌ مجبور شد رسما عذرخواهی خود را اعلام کند. وی در سخنرانی‌اش آمریکا را به خاطر آنکه می‌خواهد دنیا را روی انگشت خود بچرخاند مورد انتقاد قرار داده بود. این اقدام او از سوی برخی از همشهریانش غیروطن دوستانه تلقی شده بود. معمولا تغییر در رهبری شرکت پپسی غیرمنتظره است یا حداقل زودتر از زمان انتظار انجام می‌شود.

توضیح آقای رینموند در مورد بازنشستگی زودهنگامش این بود که می‌خواهد زمان بیشتری را با خانواده‌اش سپری کند. اما چنین موضوعی بیشتر این‌گونه تعبیر می‌شود که باز هم یک نفر با دستپاچگی مجبور به ترک خدمت شده است. منتقدان هم معتقد بودند که همین‌طور بوده است و به خاطر آنچه در روابط رینموند با برخی اعضای هیات مدیره پیش آمده بود یا به احتمال بیشتر، به خاطر تهدیدات خانم نویی در مورد اینکه یکی از دیگر پیشنهادهای کاری‌اش را خواهد پذیرفت در حالی که هیات‌مدیره نمی‌خواست او را از دست بدهد، رینموند کنار گذاشته شد. اما کسانی که رینموند را می‌شناسند، چنین گمانی را رد می‌کنند. او در ماه اکتبر دست از کار می‌کشد. اگرچه وی زودتر از زمانی که می‌خواست، کارش را ترک می‌کند، اما تفاوتش تنها چند ماه است. رینموند کارش را در شرکت پپسی با موفقیت انجام داد. سود عملیاتی این شرکت در سال گذشته ۹/۵میلیارد دلار بود. در حالی که وقتی او در سال ۲۰۰۱ کار را از مدیر قبلی تحویل گرفت، سود عملیاتی شرکت نصف رقم سال گذشته بود. به علاوه میزان فروش آن ۶/۳۲میلیارد دلار بود که در دوران او ۳۸درصد افزایش یافت. مهم‌تر از همه آنکه ارزش سهام شرکت پپسی در زمان مدیریت رینموند برای اولین‌بار از ارزش سهام شرکت رقیبش یعنی کوکاکولا پیشی گرفت.

مارگارت ویرسما، یک متخصص امور جانشینی مدیران در دانشگاه رایس است. او درباره جایگزینی خانم نویی به جای آقای رینموند می‌گوید: این انتخاب به درستی یک مطالعه موردی است که به برنامه‌ریزی برای ایجاد تغییرات در رده‌های بالایی شرکت کمک می‌کند. خانم نویی و رقیب اصلی‌اش مایکل وایت، رییس بخش عملیات بین‌المللی شرکت پپسی، آمادگی خود را برای اشغال سمت ریاست کل شرکت پپسی نشان داده بودند.

نویی در سال ۱۹۹۴ شرکت مهندسی ای‌بی‌بی‌ را ترک کرد و به شرکت پپسی پیوست. او بازار‌های شرکت پپسی را به خوبی می‌شناخت و در اتخاذ بسیاری از تصمیمات استراتژیک شرکت که آن را به شرکت پپسی کنونی تبدیل کرد، مشارکت فعال داشت. او ناظر خرید شرکت‌های تروپیکانا، یک شرکت تولید آبمیوه و شرکت کویکر، صاحب مارک تجاری نوشیدنی‌های گاتورید بود. خرید این دو شرکت از موفق‌ترین معاملات شرکت پپسی بود، زیرا وابستگی آن را به نوشابه‌های گازدار کم کرد. علاوه بر اینها خانم نویی، ریاست تولید محصولات جانبی رستوران‌های زنجیره‌ای مختلف را برعهده داشت که تاکید همه این محصولات جانبی بر مارک تجاری شرکت پپسی بود.

خانم ویرسما معتقد است، چنین انتقال مسوولیتی (که به مانند تحویل سمت ریاست پپسی از راجرانریکو به رینموند مدیریتی صحیح را به نمایش گذاشت) این روز‌ها تصمیمی بسیار نادر است. در دوران کنونی معمولا هیات‌های مدیره که از سوی سرمایه‌‌گذاران تحت‌فشار قرار می‌گیرند، مدیران کل را به ناگهان از سمت خود برکنار می‌کنند و این امر اغلب موجب استخدام افرادی غیر از افراد داخلی شرکت می‌شود و یا اگر گزینش رییس کل از میان افراد شرکت انجام شود، مدیرکلی انتخاب می‌شود که تغییراتی بنیادین را در شرکت بنا نهد و با مدیر قبلی به مخالفت برخیزد. خود همین موضوع که شرکت پپسی یک زن را به بالاترین مقام شرکت انتخاب کرده است، یک رویداد نادر است. خانم نویی یازدهمین زن در فهرست مدیران کل بزرگترین شرکت‌های آمریکا است که مجله فورچون منتشر کرده است. تعداد زنان مدیرکل شرکت‌های آمریکایی در سال ۱۹۹۴ صفر بوده و اکنون با حضور خانم نویی به یازده رسیده که هنوز رقم کوچکی است. سازمان کاتالیست، مرکزی است با هدف کمک به زنان برای پیمودن پله‌های ترقی شرکت‌ها. یکی از تحلیلگران این سازمان به نام دبوراسون می‌گوید: «همه چیز در جهت صحیح پیش می‌رود اما سرعت این پیشرفت کند است.» همین وضعیت در مورد مدیران اجرایی شرکت‌ها نیز صادق است. براساس اطلاعات منتشر شده توسط سازمان کاتالیست، تنها ۱۶درصد از مسوولان اجرایی شرکت‌ها را زنان تشکیل می‌دهند. با توجه به اینکه زنان نیمی از جمعیت تحصیلکردگان رشته‌های مدیریت و سایر تخصص‌ها را در نیروی کار آمریکا تشکیل می‌دهند، به نظر می‌رسد سقف شیشه‌ای که مانع از پیشرفت رو به بالای زنان می‌شود بسیار ضخیم است. اما خانم نویی مهمترین مدیرکل زن جهان خواهد بود. از نظر مردم، او جانشین کارلی فیورینا، رییس سابق شرکت تکنولوژی هولت پاکارد است. اگرچه درآمد دو شرکت آرچردانیلز (به مدیریت خانم پاتریشیا ورتز) و کرفت (به مدیریت خانم آیرین روزنفلد) کمی بیشتر از شرکت پپسی است اما شرکت پپسی هم‌اکنون از لحاظ ارزش سهام در بورس بزرگترین شرکتی است که توسط یک زن اداره می‌شود. خانم سون می‌گوید به دلیل آنکه تعداد مدیران کل خانم بسیار اندک است، «آنها چه بخواهند و چه نخواهند به الگو تبدیل شده‌اند». او می‌گوید خانم نویی هم به یک الگو تبدیل خواهد شد. شرکت پپسی از مدت‌ها پیش به‌خاطر آموزش مدیران اجرایی زبده زن و مرد از شهرت خاصی برخوردار شده است و بسیاری از مدیران تریبت شده در این شرکت جذب سایر شرکت‌ها و مراکز شده‌اند. شرکت سارالی مدیرکل خود برندا بارنز و شرکت کرفت خانم روز نفلد را از این غول صنایع غذایی یعنی شرکت پپسی به دست آوردند. شرکت پپسی به خاطر ارتقای سطح کارایی کارکنانش شهرت دارد و گفته می‌شود که مدیران آن موظفند از کارکنان تحت نظارت خود منابعی متنوع از استعداد و کارایی را پدید آورند.

بسیاری از مدیران ارشد زن در آ‌مریکا جذب صنعت تولید کالاهای مصرفی شده‌اند. در این شغل اغلب مصرف‌کنندگان زن هستند به همین دلیل مشارکت مدیران زن می‌تواند به شرکت‌ها در درک درست مشتری کمک کند. شرکت‌های تولید کالاهای مصرفی در دهه ۸۰ میلادی شروع به انتصاب زنان به عنوان مدیران مارک‌های تجاری خود شدند. در شرکت‌هایی چون سیرز، فدرتید دپارتمنت استورز و کیمبرلی کلارک و همچنین شرکت پپسی بیش از یک چهارم مسوولان ارشد را زنان تشکیل می‌دهند.تحقیقات مرکز کاتالیست نشان می‌دهد که شرکت‌هایی که زنان، سهم بیشتری از سمت‌های مسوولان ارشد آنها را دارند،‌ از کارایی مالی بهتری نسبت به رقبایشان برخوردارند و این واقعیت تنها در مورد صنعت تولید کالاهای مصرفی صادق نیست، بلکه در کلیه صنایع چنین واقعیتی مشهود است و هنوز هیچ کس نتوانسته است با ارقام مالی این شرکت‌ها رقابت کند.

خانم نویی مسوولیت شرکتی را بر عهده می‌گیرد که از وضعیت خوبی برخوردار است اما مشکلاتی هم پیش‌رو دارد. یکی از مشکلات جدی او مربوط به موطن اصلی‌اش یعنی هندوستان است. در این کشور، فعالان دو شرکت پپسی و کوکاکولا را متهم کرده‌اند که در محصولاتشان از مقادیر زیادی سم دفع آفات استفاده می‌کنند. شرکت پپسی در آینده نیاز به منابع جدیدی برای رشد دارد به خصوص به تازگی به خاطر خرید شرکت کویکر که آن را به دنیای غذاهای سالم‌تر وارد کرده رشد آن با کندی مواجه شده است. شرکت پپسی مجبور است به دنبال خرید شرکت‌های تازه باشد تا خلاء موجود در سیستم توزیع خود را جبران کند و بر تعداد محصولاتش بیافزاید. اما با تمام مشکلات، در دنیای تجارت توافق بر سر این است که خانم نویی بهترین گزینه برای این سمت بود. همین خود نشانه‌ای از پیشرفت است که نصیب وی شده است.

منبع: اکونومیست

مترجم: شادی آذری