نگاهی به ۱۴سال فعالیت بانک توسعه صادرات ایران

امروز اهمیت صادرات در رشد اقتصادی کشورها به حدی است که بسیاری از اقتصاددانان از آن به عنوان موتور رشد اقتصادی یاد می‌کنند. تجارت خارجی و افزایش صادرات اثر مستقیم بر درآمد‌های ارزی کشور‌ها داشته و از این طریق با تامین منابع ارزی آنها امکان سرمایه‌گذاری‌های لازم جهت قرار گرفتن اقتصاد در مسیر رشد و توسعه فراهم می‌شود. از سوی دیگر، توسعه صادرات امکان استفاده از بازار‌های جهانی برای رشد تولیدات داخلی را مهیا نموده و واحد‌ها و بنگاه‌های تولیدی را قادر می‌سازد تا از محدودیت‌های بازار داخلی رهایی یافته و با توسعه مقیاس تولید به منظور صادرات بیشتر به بازار‌های خارجی، علاوه بر کسب درآمد‌های ارزی از صرفه‌های اقتصادی حاصل از مقیاس تولید نیز بهره کافی ببرند.

برای اولین‌بار پس از پیروزی انقلاب در ایران براساس مصوبه ۱۹/۴/۷۰ مجمع عمومی بانک‌ها، بانک توسعه صادرات ایران به منظور فراهم آوردن امکانات لازم جهت توسعه «صادرات غیرنفتی» و مبادلات تجاری و اقتصادی با دیگر کشور‌ها تاسیس شده و فعالیت خود را به عنوان تنها بانک دولتی و تخصصی، صادرات- واردات کشور آغاز کرد.

در راستای اهداف اشاره شده، بانک توسعه صادرات در ۱۰سال اخیر تسهیلات و خدمات مختلفی به صادرکنندگان کشور ارائه داده است که به اهم عملکرد مدیریت‌های مختلف بانک اشاره می‌شود:

الف) عملکرد اعتبارات

- اعطای تسهیلات قبل از صدور کالا برای خرید، جمع‌آوری، بسته‌بندی و سایر هزینه‌های قبل از صدور.

- اعطای تسهیلات بعد از صدور کالا و خدمات به شرکت‌ها جهت تداوم فعالیت‌های آنها.

- تامین منابع لازم برای خرید کالا‌های سرمایه‌ای صنعتی به منظور تولید فرآورده‌های صادراتی.

- تامین منابع لازم برای ورود مواد اولیه و ماشین‌آلات.

- تجهیز منابع مالی ناوگان‌های حمل و نقل زمینی، دریایی، ترانزیت، تخلیه، بارگیری و یا صادرات مجدد.

- فعالیت و مشارکت در پروژه‌های مربوط به صادرات در مناطق آزاد کشور.

- تامین مالی صادرات کالا پس از صدور در قالب اعتبار خریدار و اعتبار فروشنده.

- تامین مالی واردات و صادرات کالا از محل منابع بانک توسعه اسلامی

- پوشش ریسک‌ نوسانات نرخ ارز در قالب معاملات سلف، تعویضی و اختیاری.

عمده تسهیلات پرداخت‌شده ریالی بانک طی ۱۴ سال گذشته در قالب تسهیلات قبل از صدور کالا برای خرید، جمع‌آوری، بسته‌بندی و سایر هزینه‌ها به متقاضیان واگذار شده و همواره سیر صعودی داشته است. عدم‌وجود منابع کافی در سال‌های اخیر، مانع از ارائه روند صعودی اعطای تسهیلات شده است.

همچنین بخش صنعت و معدن به عنوان بزرگ‌ترین بخش اقتصادی کشور بالاترین سهم از تسهیلات پرداختی بانک را به خود اختصاص داده است. بعد از تصویب قانون حساب ذخیره ارزی در سال ۱۳۷۹ بانک توسعه صادرات در تامین مالی بسیاری از طرح‌های خدماتی و سرمایه‌گذاری در کشور نقش به سزایی داشته است. از جمله می‌توان به تامین مالی طرح‌های سرمایه‌گذاری صنایع پتروشیمی، کارخانه‌های چینی ایران، دشت نشاط تهران، لوله‌سازی اهواز، سیمان خزر، ترانسفورماتورسازی کوشکن و ... اشاره کرد.

تسهیلات ریالی

پرداخت تسهیلات ریالی به صادرکنندگان از بدو تاسیس تا پایان سال ۸۴ بالغ‌بر ۱۶هزار و ۵۰۹میلیارد و ۹۵۰میلیون ریال به واحدهای تولیدی و بازرگانی فعال در امر صادرات غیرنفتی کشور بوده است. همچنین بانک توسعه صادرات به عنوان اولین بانک کشور در سال ۸۴ با حمایت‌های به‌عمل آمده توسط مسوولان کشور و به‌خصوص ریاست‌جمهوری، تسهیلات صادراتی را با نرخ ۹درصد به صادرکنندگان پرداخت کرده است.

تسهیلات ارزی

بانک توسعه صادرات بر اساس ماموریت سازمانی خود افتخار دارد به‌عنوان اولین بانک کشور بعد از انقلاب نسبت به پرداخت تسهیلات ارزی به صادرکنندگان کشور اقدام کرده است.

تسهیلات ارزی از سال ۱۳۷۵ آغاز و در سال ۱۳۷۹ با رشد قابل‌توجهی به مبلغ ۱۰۵میلیون دلار رسید. با ایجاد حساب ذخیره ارزی در ماه‌های پایانی سال ۷۹ امکان استفاده بانک‌ها از منابع این حساب در سال ۸۰ فراهم شد و سبب رشد تسهیلات ارزی پرداخت در سال‌های بعد شد.

طرح‌ها

بانک توسعه صادرات ایران در راستای اهداف برنامه‌های دوم،‌ سوم و چهارم توسعه اقتصادی فرهنگی و اجتماعی کشور و به منظور توسعه صادرات غیر نفتی در طول سالیان اخیر بخشی از منابع خود را برای ایجاد ظرفیت‌های تولیدی و صادراتی جدید تخصیص داده است.

میزان تسهیلات پرداختی به صدور خدمات فنی و مهندس از بدو تاسیس تا پایان سال ۸۴ حدود ۱۹۰میلیون دلار بوده است.

ضمانتنامه‌های صادره ارزی و ریالی

صدور انواع ضمانتنامه‌ شامل شرکت در مناقصه، پیش‌پرداخت، حس انجام کار و... از دیگر خدمات بانک توسعه صادرات است.

مجموع ضمانتنامه‌های صادره از سال ۸۱ تا ۸۴ از رشد ۳۲۰درصدی برخوردار بوده است.

اعطای تسهیلات به شرکت‌های کوچک و متوسط

بانک توسعه صادرات ایران با هدف توسعه اشتغال افراد تحصیلکرده از سال ۸۴ اقدام به ارائه خدمات جدیدی تحت عنوان اعطای تسهیلات به شرکت‌های کوچک و متوسط کرده است. در این راستا و به منظور تسریع هر چه بیشتر عملیات بررسی و اعطای تسهیلات مورد نظر و همگام با گسترش بانکداری الکترونیکی این بانک امکان تقاضا و پذیرش درخواست‌های مربوطه با استفاده از اینترنت را نیز فراهم کرده است.

اعتبار سنجی مشتریان

بانک توسعه صادرات برای تامین مالی فعالیت‌های صادراتی روش مناسبی را جهت اعتبارسنجی و تعیین حد اعتباری مشتریان تدوین کرده است. در این روش مشتری می‌تواند براساس رتبه و حد اعتباری اکتسابی خود از تسهیلات و خدمات بانک بهره‌مند شود.

مجموع تسهیلات ارزی و ریالی بانک از آغاز فعالیت تا پایان سال ۸۴ بالغ بر ۳۲هزار و ۷۷۵میلیارد ریال بوده است که تسهیلات ریالی پرداختی سهمی حدود ۵۸درصد معادل ۱۶هزار و ۵۰۸میلیارد و ۹۵۰میلیون ریال را به خود اختصاص داده است.

معوقات بانک در پایان سال ۸۴ مبلغ ۸۶۶میلیارد و ۴۴۱میلیون ریال بوده که معادل ۰۴/۳درصد از تسهیلات پرداختی طی مدت مذکور می‌باشد.

در عین حال نسبت ۰۴/۳درصد معوقات یاد شده به معنای لاوصول بودن آنها نیست.

عملکرد بین‌المللی بانک

تسهیلات صادراتی در قالب اعتبار خریدار و فروشنده به عنوان اولین تجربه سیستم بانکی کشور به بانک توسعه صادرات ایران اعطا شد.

در آگوست ۲۰۰۴ قرارداد تامین مالی طرح خطوط انتقال انرژی و احداث پست‌های فشار قوی بین‌ شهرهای ایمیشلی - علی بایراملی - آستارا در قراردادی به مبلغ ۶۸میلیون و ۵۰۰هزار دلار منعقد شده، همچنین تامین مالی صادرات به مبلغ ۴میلیون و ۹۰۰هزار دلار برای صادرات ۵۰دستگاه اتوبوس جهت ناوگان اتوبوسرانی بین شهری کشور آذربایجان میان بانک توسعه صادرات و شرکت M-Irans منعقد شد.

صادرات ۸۰۰دستگاه خودرو سمند جهت ناوگان تاکسیرانی کشور آذربایجان، خط اعتباری کوتاه‌مدت جهت صادرات کالا و خدمات به این کشور از دیگر فعالیت‌های بانک توسعه صادرات در آذربایجان است.

طراحی و ساخت لوله گاز ۴۰کیلومتری بین شهرهای مگری - کاجاران در ارمنستان، طرح احداث خط سوم انتقال برق دو مداره، صادرات اتوبوس بین شهری و صادرات مواد شیمیایی و پتروشیمی نیز از فعالیت‌های این بانک در ارمنستان است.

خط اعتباری بلندمدت جهت صادرات کالا و خدمات فنی و مهندسی در ازبکستان، خط اعتباری کوتاه‌مدت جهت صادرات کالا بر اوکراین، صادرات کابل‌های مخابراتی به افغانستان، احداث دروازه ورودی شهر عشق‌آباد و احداث بزرگراه بحارن - آرتچمان در ترکمنستان، خط اعتباری کوتاه‌مدت جهت صادرات کالا و خدمات و خط اعتباری میان‌مدت جهت صادرات کالاهای سرمایه‌ای و خدمات فنی و مهندسی در تونس، جیبوتی، ساحل عاج، سودان، رومانی، زیمباوه، عراق، عربستان، کوبا، لبنان، نیجریه و ونزوئلا از اهم فعالیت‌های بانک توسعه صادرات طی سال‌های گذشته می‌باشد. در عین حال بر اساس امضای یادداشت تفاهم میان وزرای دارایی در کشور ایران و ونزوئلا صندوق مشترکی جهت تامین اعتبار مبادلات تجاری تاسیس شد.

خرید و فروش ارز در بانک توسعه صادرات ایران

آمار عملکرد اتاق معاملات ارزی بانک در سال ۸۴ نشان می‌دهد، میزان خرید و فروش ارز در بازار بین‌المللی بانک در سال ۸۴ معادل ۳میلیارد و ۸۰۶میلیون و ۹۱۱هزار و ۵۹۷دلار بوده است.

همچنین معادل ۹۸۰میلیون و ۳۴۴هزار و ۵۸۵دلار میزان خرید و فروش در بازار بین‌‌بانکی بوده است.

مبلغ ۶میلیارد و ۱۱۳میلیون و ۵۸۲هزار و ۷۱۳دلار رقم خرید و فروش ارز در بازار فرعی بوده است.

سهم بانک توسعه صادرات از خرید و فروش ارز در مناطق آزاد در سال ۸۴ معادل ۵۴درصد بوده است. کل سیستم بانکی ۱۱میلیارد و ۴۷۳میلیون دلار خرید و فروش انجام داده و بانک توسعه صادرات به تنهایی ۶میلیارد و ۱۸۶ میلیون دلار انجام داده است.

اعتبارات اسنادی و بروات وصولی

ارزش اعتبارات و بروات اسنادی وارداتی در پایان سال ۸۴ نسبت به سال ۱۳۷۵ از رشد ۸۰۰درصدی برخوردار است.

ارزش اعتبارات و بروات اسنادی صادراتی در پایان ۸۴ نسبت به ۷۵ با ۱۱۰۰درصد افزایش به بیش از یک‌میلیارد دلار بالغ شده است.

کسب رتبه اعتباری بین‌المللی فیچ توسط بانک توسعه صادرات

برای اولین بار در کشور، بانک توسعه صادرات به عنوان اولین بانک ایرانی موفق به دریافت رتبه اعتباری بلندمدت و کوتاه مدت - BB و B از سوی موسسه رتبه‌بندی فیچ شد که کسب این رتبه گواه صحت و سلامت ساختار بانک و توانایی ایفای تعهدات مالی در سطح بین‌المللی است.

همچنین بانک توسعه صادرات با اخذ رتبه از موسسه The Banker در فهرست ۱۰۰۰ بانک برتر دنیا در ۲سال پیاپی قرار گرفت.

خدمات نوین بانک توسعه صادرات

اکنون مشتریان این بانک می‌توانند آخرین اطلاعات سهام بورس تهران، خرید و فروش سهام، پرداخت قبوض خدمات شهری، اطلاعات حساب مشتریان و اعلام روزانه نرخ ارز از طریق اینترنت دسترسی پیدا کنند.

همچنین خدمات بانکی بانک توسعه صادرات از طریق تلفن‌همراه، تلفن و دورنگار و خدمات کارت امکان‌پذیر است.

- پیوستن تمامی شعب یک بانک به سوئیفت

- صدور کارت اعتباری ارزی

- راه‌اندازی اولین صرافی سیستم بانکی کشور

- پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز در کشور

- بانک عامل اجرای قرارداد‌های بیع متقابل غیرنفتی تا سال ۷۷

- عضویت اولیه در شبکه شتاب

- راه‌اندازی سیستم اینترنت شبکه داخلی جهت انتشار

بخشنامه‌ها و اطلاعیه‌ها و راه‌اندازی وب‌سایت بانک از ویژگی‌های بانک توسعه صادرات است.