پایان سه روز سرخ‌پوشی بورس
دنیای اقتصاد - علی عبدالمحمدی : بورس تهران پس از سه روز تجربه افت قیمت‌ها، سرانجام در معاملات روز سه‌شنبه مسیر متفاوتی را در پیش گرفت و با ثبت یکی از روزهای مثبت بازار، بار دیگر توجه سرمایه‌گذاران را به خود جلب کرد. رشد بیش از ۲درصدی شاخص کل، افزایش ارتفاع شاخص هموزن، ورود ۵هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول توسط حقیقی‌ها و قرار گرفتن بخش عمده نمادها در محدوده مثبت، تصویری متفاوت از فضای معاملاتی روزهای گذشته ترسیم کرد. با این حال، آنچه معاملات دیروز را از یک بازگشت معمولی متمایز می‌کند، تنها میزان رشد نماگرهای بورسی نیست؛ بلکه ترکیب جریان نقدینگی و تمرکز تقاضا در شرکت‌های بزرگ بازار نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
در شرایطی که حدود ۱۰هزار میلیارد تومان سفارش خرید در پایان معاملات بدون پاسخ عرضه باقی ماند، این پرسش مطرح است که آیا بورس توانسته از فضای احتیاطی روزهای گذشته فاصله بگیرد یا رشد دیروز صرفا واکنشی مقطعی به افت سه روز قبل بوده است؟
تغییر آرایش تقاضا در بورس تهران
معاملات روز سه‌شنبه را می‌توان نقطه چرخش موقت فضای معاملاتی بورس تهران پس از سه روز متوالی افت شاخص کل دانست. در جریان دادوستدهای دیروز، شاخص کل با رشد ۲.۲۹درصدی به سطح ۷میلیون و ۸۲۴هزار واحد رسید. شاخص هموزن نیز افزایش ۱.۸۱درصدی را ثبت کرد و در محدوده ۲میلیون و ۲۱۴هزار واحد ایستاد. در فرابورس ایران نیز شاخص کل با رشد ۱.۷۸درصدی همراه شد تا تمامی نماگرهای اصلی بازار سهام روز مثبتی را پشت سر بگذارند. با وجود رشد همزمان شاخص‌ها، تفاوت میان میزان افزایش شاخص کل و شاخص هموزن، نکته قابل‌توجه معاملات دیروز بود. شاخص کل که وزن بیشتری به شرکت‌های بزرگ و ارزشمند بازار می‌دهد، رشد بیشتری را نسبت به شاخص هموزن تجربه کرد. این اختلاف نشان می‌دهد که در جریان معاملات سه‌شنبه، تقاضا در نمادهای بزرگ بازار شدت بیشتری داشته و شرکت‌های شاخص‌ساز سهم قابل‌توجهی از موج خرید را به خود اختصاص داده‌اند.
این موضوع از منظر تحلیل رفتار معامله‌گران اهمیت دارد؛ چرا که رشد بازار لزوما به معنای توزیع یکسان تقاضا میان تمامی گروه‌ها و شرکت‌ها نیست. در برخی روزها، ورود نقدینگی به تعداد محدودی از نمادهای بزرگ می‌تواند شاخص کل را با شتاب بیشتری افزایش دهد، در حالی که بخش دیگری از بازار از رشد کمتری برخوردار باشد. عملکرد روز گذشته نیز تا حدودی چنین الگویی را نشان می‌دهد. البته گستردگی رشد قیمت‌ها در بازار سهام را نمی‌توان نادیده گرفت. در پایان معاملات سه‌شنبه، ۸۵درصد نمادها در محدوده مثبت قرار داشتند و تنها ۱۵درصد از نمادها با افت قیمت مواجه شدند. بنابراین، هرچند شرکت‌های بزرگ نقش پررنگ‌تری در رشد شاخص کل داشتند، اما موج تقاضا به چند نماد محدود نماند و بخش بزرگی از بازار را در بر گرفت.
کانون توجه در معاملات دیروز
یکی از مهم‌ترین متغیرهای معاملات سه‌شنبه، حجم قابل‌توجه ورود سرمایه حقیقی‌ها به بازار سهام بود. بر اساس آمار معاملاتی، حدود ۵هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول حقیقی وارد گردونه معاملات سهام شد. این میزان ورود نقدینگی در کنار ارزش معاملات خرد نزدیک به ۳۰هزار میلیارد تومان، از افزایش تحرک سرمایه‌گذاران در جریان دادوستدهای دیروز حکایت دارد. ورود پول حقیقی‌ها در شرایطی اتفاق افتاد که بورس پیش از این سه روز معاملاتی منفی را پشت سر گذاشته بود. از این منظر، بازگشت سرمایه‌گذاران حقیقی به سمت خرید سهام می‌تواند نشانه‌ای از تغییر انتظارات بخشی از فعالان بازار نسبت به شرایط کوتاه‌مدت باشد. با این حال، برای ارزیابی دقیق‌تر این تغییر رفتار، باید مشخص شود که جریان نقدینگی در روزهای آینده نیز ادامه خواهد داشت یا خیر. بررسی ترکیب ورود پول حقیقی‌ها نشان می‌دهد که شرکت‌های بزرگ همچنان مقصد مهمی برای سرمایه‌های تازه‌وارد بوده‌اند. ۵۰ شرکت بزرگ بازار در معاملات دیروز حدود ۲هزار و ۱۰۰میلیارد تومان پول از سوی حقیقی‌ها جذب کردند. به این ترتیب، بخش قابل‌توجهی از نقدینگی واردشده به بازار، به سمت شرکت‌هایی حرکت کرده است که از وزن بیشتری در محاسبه شاخص کل برخوردارند.
در سطح صنایع نیز سه گروه استخراج کانه‌های فلزی، محصولات شیمیایی و فلزات اساسی در صدر فهرست صنایع با بیشترین جذب پول حقیقی‌ها قرار گرفتند. حضور این گروه‌ها در میان مقاصد اصلی نقدینگی، از توجه سرمایه‌گذاران به شرکت‌های بزرگ و صنایع کالامحور حکایت دارد. البته صرف ورود پول به یک صنعت را نمی‌توان به عنوان تضمینی برای تداوم بازدهی آن در نظر گرفت؛ بلکه شرایط بنیادی شرکت‌ها، وضعیت بازارهای جهانی و متغیرهای اثرگذار بر درآمد و هزینه آنها نیز در ارزیابی چشم‌انداز این گروه‌ها اهمیت دارد.
نشانه‌‌هایی از برتری تقاضا
در کنار رشد شاخص‌ها و ورود پول حقیقی‌ها، وضعیت سفارش‌های خرید و فروش نیز تصویر روشنی از برتری تقاضا در معاملات سه‌شنبه ارائه می‌دهد. در پایان بازار، حدود ۱۰هزار میلیارد تومان سفارش خرید در تابلوی معاملات باقی ماند و عرضه‌ای در برابر این سفارش‌ها شکل نگرفت. این وضعیت در کنار سبزپوشی ۸۵درصد نمادها نشان می‌دهد که تقاضای خرید در بخش قابل‌توجهی از بازار از توان عرضه موجود پیشی گرفته بود. با این حال، باقی ماندن سفارش‌های خرید در پایان معاملات را باید با احتیاط تحلیل کرد. این سفارش‌ها می‌توانند بیانگر تمایل بالای خریداران برای ورود به بازار باشند، اما لزوما به معنای انجام معاملات قطعی در روز بعد نیستند. تغییر شرایط بازار، تعدیل انتظارات و ورود عرضه‌کنندگان جدید می‌تواند بر توازن سفارش‌ها در معاملات بعدی اثر بگذارد.
از سوی دیگر، بازگشت شاخص کل پس از سه روز افت، این احتمال را مطرح می‌کند که بخشی از تقاضای دیروز ناشی از جذاب‌تر شدن قیمت‌ها پس از اصلاح اخیر بوده باشد. در چنین شرایطی، تداوم رشد بازار به عواملی فراتر از یک روز معاملاتی مثبت وابسته است. حفظ ارزش معاملات خرد در سطوح بالا، ادامه ورود پول حقیقی‌ها، مشارکت گسترده نمادها در رشد و کاهش فشار عرضه، از جمله متغیرهایی هستند که می‌توانند به تثبیت مسیر صعودی کمک کنند.
در مجموع، بورس تهران معاملات سه‌شنبه را با برتری محسوس خریداران به پایان رساند. رشد شاخص‌ها، ورود قابل‌توجه نقدینگی و تمرکز تقاضا بر شرکت‌های بزرگ، همگی از تغییر فضای معاملاتی نسبت به روزهای قبل حکایت دارند. با این حال، آزمون اصلی بازار در معاملات چهارشنبه و روزهای پس از آن رقم خواهد خورد؛ جایی که مشخص می‌شود تقاضای شکل‌گرفته در معاملات دیروز توان تبدیل شدن به یک جریان پایدار را دارد یا خیر.
