افت ۱۰ درصدی شاخص کل از قله
دنیای اقتصاد - علی عبدالمحمدی : بازار سهام در معاملات روز گذشته، همچنان تحت تاثیر فشار فروش در نمادهای بزرگ قرار داشت؛ با این حال، تحرکات مثبت در بخش دیگری از بازار مانع از آن شد که افت شاخص‌ها به شکلی یکپارچه ادامه پیدا کند. شاخص کل بورس برای سومین روز معاملاتی متوالی کاهش یافت و در جریان دادوستدها حتی برای دقایقی کانال ۷میلیون و ۶۰۰هزار واحدی را نیز از دست داد. با این حال، بازگشت تقاضا در ادامه معاملات، این نماگر را دوباره به بالای محدوده یادشده رساند و از شدت افت روزانه آن کاست. در سوی دیگر بازار، شاخص هموزن توانست مسیر متفاوتی را طی کند و پس از شروعی منفی، در پایان معاملات به محدوده مثبت بازگشت.
این واگرایی در شرایطی رخ داد که نزدیک به هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول نیز توسط سرمایه‌گذاران حقیقی از بازار سهام خارج شد. در مجموع، معاملات روز دوشنبه از تداوم احتیاط در بازار حکایت داشت؛ هرچند بازگشت تقاضا در نیمه دوم معاملات، مانع از تشدید افت شاخص کل شد.
سومین روز نزولی شاخص کل
شاخص کل بورس در پایان معاملات روز دوشنبه با افت ۰.۰۷درصدی به سطح ۷میلیون و ۶۴۹هزار واحد رسید. این کاهش، سومین افت متوالی نماگر اصلی بازار سهام بود؛ روندی که در امتداد اصلاحی شکل گرفته است که پس از ثبت قله ۸میلیون و ۴۶۰هزارواحدی در ۲۱مهرماه آغاز شد. شاخص کل از آن زمان تاکنون حدود ۱۰درصد از ارتفاع خود را از دست داده است. به این ترتیب، بخشی از رشد ثبت‌شده در هفته‌های پیش از قله مهرماه تعدیل شده و بازار اکنون در موقعیتی متفاوت از روزهای اوج شاخص قرار دارد. اهمیت افت اخیر شاخص کل تنها به میزان کاهش روزانه آن محدود نمی‌شود؛ بلکه تداوم حرکت نزولی در چند جلسه معاملاتی و فاصله گرفتن از سقف پیشین، توجه فعالان بازار را به محدوده‌های حمایتی و توان بازار برای متوقف کردن روند اصلاحی جلب کرده است.
در معاملات دوشنبه، از دست رفتن موقت کانال ۷میلیون و ۶۰۰هزارواحدی را می‌توان یکی از نقاط قابل‌توجه دادوستدها دانست. با این حال، شاخص در ادامه با افزایش تقاضا از کف روزانه فاصله گرفت و دوباره به بالای این محدوده بازگشت. این اتفاق نشان داد که در سطوح پایین‌تر، بخشی از تقاضا برای خرید سهام فعال شده است؛ اما بازگشت شاخص به بالای یک سطح مشخص، به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره پایان اصلاح کافی نیست. برای ارزیابی تغییر مسیر بازار، باید دید آیا تقاضای شکل‌گرفته در معاملات اخیر می‌تواند در روزهای آینده نیز تداوم پیدا کند یا خیر.
وضعیت متفاوت سهام بزرگ و کوچک
درحالی‌که شاخص کل روز دوشنبه را با افت به پایان رساند، شاخص هموزن رشد ۰.۴۴درصدی را ثبت کرد و در سطح ۲میلیون و ۱۷۵هزار واحد ایستاد. شاخص کل فرابورس نیز با افزایش ۰.۵۲درصدی همراه شد. تفاوت مسیر این نماگرها با شاخص کل، از توزیع نامتوازن فشار عرضه در بخش‌های مختلف بازار حکایت دارد. شاخص کل به دلیل وزن بیشتر شرکت‌های بزرگ و اثرگذاری بالاتر نمادهای دارای ارزش بازار بیشتر، می‌تواند تحت‌تاثیر عملکرد منفی شمار محدودی از سهام بزرگ قرار گیرد؛ درحالی‌که شاخص هموزن تصویری متفاوت از تحرکات مجموعه گسترده‌تری از نمادها ارائه می‌کند. البته مثبت شدن شاخص هموزن در روز دوشنبه به معنای بهبود وضعیت تمام یا حتی بخش عمده نمادهای بازار نبود. در پایان معاملات، ۶۸درصد نمادها در محدوده مثبت قرار گرفتند و تنها ۳۲درصد از نمادها با افت قیمت همراه شدند. این آمار نشان می‌دهد که با وجود تغییر جهت شاخص هموزن، فشار فروش همچنان در بخش قابل‌توجهی از بازار حضور داشته است. بنابراین، نمی‌توان صرفا بر مبنای رشد این شاخص نتیجه گرفت که فضای عمومی معاملات تغییر کرده است. از سوی دیگر، مثبت شدن شاخص هموزن و فرابورس در کنار افت محدود شاخص کل، بیانگر آن است که فشار عرضه در همه گروه‌ها و شرکت‌ها شدت یکسانی نداشته است. در چنین شرایطی، بررسی همزمان شاخص‌ها و وضعیت نمادهای مثبت و منفی برای درک بهتر کیفیت حرکت بازار اهمیت پیدا می‌کند.
بازگشت تقاضا در نیمه دوم بازار
رفتار شاخص‌ها در جریان معاملات روز دوشنبه، از تغییر نسبی موازنه عرضه و تقاضا در طول روز حکایت داشت. هر دو شاخص کل و هموزن در ابتدای معاملات تحت‌تاثیر افزایش عرضه در کلیت بازار با افت همراه شدند. اما با گذشت زمان، از شدت فشار فروش کاسته شد و تقاضا توانست بخشی از کاهش اولیه نماگرها را جبران کند. شاخص هموزن در نهایت از محدوده منفی به محدوده مثبت تغییر مسیر داد؛ با این حال، میزان بهبود شاخص کل به اندازه‌ای نبود که افت روزانه آن را جبران کند. به همین دلیل، این شاخص در پایان همچنان در محدوده منفی باقی ماند، هرچند به حوالی سطح پایانی روز یکشنبه نزدیک شد. ارزش معاملات خرد بازار سهام در روز دوشنبه در کانال ۳۳ همت قرار گرفت؛ رقمی که از تداوم دادوستد قابل‌توجه در بازار حکایت دارد. با این حال، سمت جریان پول همچنان با خروج منابع از سهام همراه بود و حدود هزار و ۴۰۰میلیارد تومان پول توسط سرمایه‌گذاران حقیقی از بازار خارج شد.
ترکیب این دو متغیر، یعنی ارزش معاملات خرد و خالص خروج پول حقیقی‌ها، تصویری دووجهی از وضعیت بازار ارائه می‌دهد: از یک سو، حجم دادوستدها نشان می‌دهد بازار از تحرک معاملاتی برخوردار است و از سوی دیگر، تداوم خروج پول حقیقی‌ها بیانگر آن است که این تحرک هنوز به بازگشت جریان ورود سرمایه‌گذاران حقیقی منجر نشده است. در مجموع، معاملات روز دوشنبه را می‌توان روزی با دو نشانه متفاوت ارزیابی کرد. تداوم افت شاخص کل و خروج پول حقیقی‌ها همچنان از احتیاط در بازار حکایت دارد؛ در مقابل، بازگشت شاخص هموزن و فرابورس به محدوده مثبت و واکنش تقاضا به افت ابتدای معاملات، نشان می‌دهد در سطوح پایین‌تر نیز خریدارانی در بازار حضور دارند. بااین‌حال، فاصله حدود ۱۰درصدی شاخص کل از قله ۲۱مهرماه، همچنان ضرورت احتیاط در ارزیابی وضعیت بازار را یادآوری می‌کند. مسیر معاملات روزهای آینده و به‌ویژه توان شاخص کل برای تثبیت در محدوده بالاتر از ۷میلیون و ۶۰۰هزار واحد، می‌تواند تصویر روشن‌تری از قدرت تقاضا و ادامه مسیر اصلاح بازار ارائه دهد.
