دومین روز بازگشایی بدون سقوط رقم خورد؛
احیای امید در بورس تهران
پروانه کُبره: آغاز معاملات بورس تهران پس از جنگ اسرائیل و آمریکا علیه کشورمان، برخلاف انتظارها، متعادل و صعودی بوده است؛ بهطوریکه در دو روز نخست این بازگشایی بازار سهام با ورود پول بیش از 5 همت روبهرو بوده است؛ آن هم در شرایطی که نسبتP/E بازار در محدوده 6.4واحد قرار دارد. این در حالی است که پس از پایان جنگ ۱۲ روزه و بازگشایی بورس در هفتم تیرماه ۱۴۰۴، بازار سهام با فشار سنگین عرضه و تشکیل صفهای گسترده فروش مواجه شد و شاخصهای بورسی در آن مقطع ریزش قابلتوجهی را تجربه کردند. تا جایی که P/E بازار در مقطعی به کف تاریخی ۵واحد نیز عقب نشست. اما پس از جنگ اسفند و تعطیلی دو ماه و نیمه بورس و با وجود تشدید ریسکهای سیستماتیک، طولانیشدن جنگ و جهش نرخ بهره اخزا، انتظار میرفت سرمایهگذاران همچنان محتاط بمانند؛ با این حال عطش خرید در برخی صنایع، معادلات بازار را برهم زد. بهنظر میرسد چشمانداز رشد نرخ ارز و اثر آن بر سودآوری شرکتها، ورق انتظارات را به نفع خریداران برگردانده است.
دیروز و در دومین روز معاملاتی بورس تهران در سال ۱۴۰۵، جریان معاملات همچنان در مدار مثبت قرار گرفت و شاخصهای اصلی بازار رشد قابلتوجهی را ثبت کردند. شاخص کل با افزایش ۱.۲۱ درصدی در سطح ۳میلیون و ۷۶۱ هزار واحد ایستاد و شاخص هموزن نیز با رشد ۱.۳۸ درصدی توانست از محدوده ۹۶۸ هزار واحد عبور کند. در بخش معاملات نیز ارزش دادوستدهای خرد بازار در حدود ۱۶ هزارمیلیارد تومان ثبت شد؛ این رقم نشان میدهد، همچنان سطح نقدینگی در جریان معاملات بالاست. در همین حال، ورود پول حقیقیها نیز ادامهدار بود و حدود ۲ هزار و ۹۰۰میلیارد تومان سرمایه جدید از سوی حقیقیها وارد بازار سهام شد. به این ترتیب، مجموع ورود پول حقیقیها در روزهای سهشنبه و چهارشنبه، از مرز ۵ هزارمیلیارد تومان عبور کرده است.
رفتار بازار نشان میدهد بورس تهران در شرایط فعلی به سمت متغیرهای اقتصادی و بهویژه تورم و افزایش قیمت داراییها متمایل شده است. این رویکرد میتواند در کوتاهمدت جهتگیری معاملات بازار سهام را تعیین کند. حال پرسش اصلی اینجاست، چرا بازار در آن مقطع با چنین واکنش منفی شدیدی مواجه شد؛ اما در بازگشایی اخیر، برخلاف بسیاری از انتظارات، از شدت هیجانات فروش کاسته شد و بورس توانست چهرهای متعادلتر از خود را به نمایش بگذارد. کارشناسان دلایل مختلفی را برای تفاوت رفتار بورس در دو مقطع مطرح میکنند؛ از حمایتهای مستقیم و غیرمستقیم سیاستگذار در آستانه بازگشایی بازار گرفته تا تغییر انتظارات سرمایهگذاران در پی طولانی شدن تعطیلی بورس. به باور فعالان بازار، توقف حدود ۸۰روزه معاملات باعث شد بخشی از هیجانات منفی، قبل از بازگشایی تخلیه شود و سهامداران فرصت بیشتری برای ارزیابی شرایط اقتصادی و سیاسی پیدا کنند.
در کنار این موضوع، رشد نرخ دلار و افزایش قابلتوجه سطح تورم نیز در تغییر نگاه معاملهگران بیتاثیر نبوده است. بازار سهام در حالی ششم اسفندماه آخرین روز معاملاتی خود را پشت سر گذاشت که نرخ ارز در سطوح پایینتری قرار داشت؛ اما در مدت تعطیلی بازار، هم قیمت دلار افزایش یافته و هم انتظارات تورمی تشدید شده است. همین مساله باعث شد بخشی از سرمایهگذاران به این جمعبندی برسند که قیمت بسیاری از سهام هنوز با شرایط جدید اقتصادی منطبق نشده و فروش سهام در قیمتهای فعلی، چندان منطقی نیست.
بورس در مدار ارزیابی
بخشی از فعالان بازار معتقدند، حمایتهای سیاستگذار و سیگنالهایی که درباره تداوم پشتیبانی از بازار مخابره شد، در کاهش فشار فروش نقش مهمی داشت. این حمایتها علاوه بر اثر مالی، از منظر روانی نیز برای بازار اهمیت داشت و تا حدی مانع از شکلگیری فضای هراس در معاملات شد. در همین رابطه ابراهیم سماوی، تحلیلگر بازارهای مالی، در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» اظهار کرد: برخلاف انتظارات اولیه، نمادهایی که بازگشایی شدند با فشار فروش بسیار کمتری نسبت به پیشبینیها مواجه بودند و بازار برخلاف سناریوهای بدبینانه، با صفهای فروش سنگین آغاز به کار نکرد. او افزود: این شرایط در حالی رقم خورد که پس از پایان جنگ ۱۲روزه و بازگشایی بورس در هفتم تیرماه ۱۴۰۴، بازار سهام با موج گسترده عرضهها و صفهای سنگین فروش مواجه شد و شاخصها افت قابلتوجهی را تجربه کردند. اما این بار، تجربه بازگشایی برای بازار تا حد زیادی متفاوت و حتی میتوان گفت خوشایندتر بود.
این کارشناس ادامه داد: البته فشار فروش در دقایق ابتدایی معاملات وجود داشت و این موضوع طبیعی بود؛ چراکه بخشی از سهامداران پس از حدود ۸۰روز تعلیق معاملات، نیاز به دارایی نقد داشتند و ترجیح دادند بخشی از دارایی خود را نقد کنند. طبیعتا چنین رفتاری میتوانست در شروع بازار فشار عرضه ایجاد کند، اما نکته مهم این بود که شدت این فشار بهتدریج کاهش یافت و بازار به سمت تعادل حرکت کرد.
ابراهیم سماوی تصریح کرد: پیش از بازگشایی، انتظار غالب این بود که بازار حداقل با افتی در حدود ۱۰ تا ۱۵درصد و صفهای فروش گسترده آغاز شود و سپس به مرور متعادل شود، اما چنین سناریویی محقق نشد. به نظر میرسد بخشی از ریسکها و نگرانیهای سیاسی پیش از این در قیمت سهام تخلیه شده و بازار تا حدی فضای منفی ناشی از تنشها را پیشخور کرده بود. این کارشناس با اشاره به تحولات سیاسی روزهای اخیر گفت: بخشی از فعالان بازار احتمال تشدید فوری تنشها را کمتر از گذشته ارزیابی میکنند و برخی سیگنالهای سیاسی و بینالمللی نیز در کاهش نگرانیها اثرگذار بوده است. همین موضوع باعث شد بخشی از سهامداران نسبت به آینده کوتاهمدت بازار دیدگاه محتاطانه اما نه کاملا بدبینانه داشته باشند. او افزود: با این حال، هنوز نمیتوان گفت بازار وارد یک روند صعودی پایدار شده یا از تمام ریسکها عبور کرده است.
بازار همچنان به شدت تحت تاثیر اخبار سیاسی و اقتصادی قرار دارد و برای ارزیابی دقیقتر شرایط، باید منتظر رفتار معاملات در روزهای آینده بود. این کارشناس درباره تفاوت نگاه سرمایهگذاران به شرایط فعلی گفت: در حال حاضر میتوان دو دیدگاه اصلی میان فعالان بازار مشاهده کرد. گروه نخست معتقدند تنشهای سیاسی و اقتصادی همچنان میتواند تشدید شود و حتی احتمال بازگشت درگیریها وجود دارد. طبیعی است که این دسته از سرمایهگذاران تمایل کمتری به حضور در بورس داشته باشند و ترجیح دهند سرمایه خود را به سمت بازارهای رقیب مانند طلا و ارز منتقل کنند. ابراهیم سماوی ادامه داد: در مقابل، گروه دیگری از فعالان بازار ریسکهای فعلی را کمتر از گذشته ارزیابی میکنند و معتقدند برخی سهام، بهویژه شرکتهایی که گزارشهای مالی مطلوبی دارند یا از تحولات اخیر آسیب کمتری دیدهاند، همچنان ظرفیت رشد دارند. به همین دلیل، در معاملات روز بازگشایی نیز شاهد بودیم نمادهایی که از منظر بنیادی شرایط مناسبتری داشتند یا به بازارهای جهانی و رشد قیمت کامودیتیها وابسته بودند، با تقاضای قابلتوجه و حتی صف خرید همراه شدند.
به گفته این کارشناس، بخشی از سرمایهگذاران معتقدند، توقف طولانیمدت بازار و رشد نرخ دلار و تورم طی این مدت باعث شده قیمت بسیاری از سهام از واقعیتهای اقتصادی عقب بماند. به همین دلیل، برخی ترجیح دادند به جای فروش هیجانی، سهام خود را حفظ کنند. او در ادامه گفت: سرمایهگذارانی که در بازار باقی ماندهاند، اکنون با احتیاط بیشتری رفتار میکنند و توجه ویژهای به اخبار سیاسی، گزارشهای بنیادی و میزان نقدشوندگی سهمها دارند. حتی در برخی موارد، موقعیت جغرافیایی شرکتها و میزان آسیبپذیری آنها در شرایط بحرانی نیز در تصمیمگیری سرمایهگذاران اثرگذار شده است. ابراهیم سماوی اظهار کرد: بازار فعلا در مرحله ارزیابی شرایط قرار دارد و هنوز برای نتیجهگیری قطعی درباره مسیر آینده بورس زود است. در نهایت، آنچه میتواند جهت بازار را مشخص کند، میزان تداوم تنشهای سیاسی، شرایط اقتصادی و رفتار سرمایهگذاران در روزهای آینده خواهد بود.
خوشبینی تورمی در بورس
