رونق بورس با محرک‌های جهانی
دنیای اقتصاد-علی قاسمی : شاخص‌کل بورس طی اولین روز هفته، با رشد ۱۵هزار‌واحدی به نیمه کانال ۲میلیون واحد رسید. به‌نظر می‌رسد، شاخص بازار سهام، برای بازپسگیری سطوح بالاتر آمادگی لازم را دارد. علاوه‌بر تغییر سیاست‌ها با روی کارآمدن دولت جدید و رشد دلار نیما، بازارهای جهانی نیز به حمایت از بورس آمده‌اند. فدرال‌رزرو اخیرا اعلام کرده‌است در نشست سپتامبر، احتمالا نرخ بهره را ۰.۲۵واحد‌درصد کاهش خواهد داد. احتمالا این موضوع سیگنالی برای پایان سیاست‌های انقباضی در جهان است.
بازار سهام ایران شاهد دو کاهش قابل‌توجه نرخ بهره توسط بانک‌مرکزی آمریکا بوده‌است. اول در ژوئن ۲۰۰۶یا خرداد سال۸۵ بود که پس از آن، بازار سهام ایران با تاخیر دو‌ساله رشد ۲هزار و ۲۰۰درصدی را تا آذرماه ۹۲تجربه کرد، پس از آن در ژوئن۲۰۱۹ نرخ بهره آمریکا کاهش‌یافت که از آن مقطع شاخص‌کل، بیش از هزار و ۲۰۰درصد در سال۹۸ تا مرداد ۹۹ رشد خوبی را تجربه کرد. هرچند بورس ایران صرفا از این متغیر تاثیر نمی‌‌‌‌‌پذیرد و احتمالا آرامش سیاسی، رشد دلار و کاهش نرخ بهره داخلی بیشترین وزن را در رونق بورس بازی می‌کند، اما رشد قیمت‌های جهانی و افزایش درآمد دلاری شرکت‌ها احتمالا به نفع بازار سهام خواهد بود. هرچند با تورم بالا در اقتصاد ایران و حذف برخی از یارانه‌‌‌‌‌ها و حمایت‌ها از صنایع تولیدی رشدهای شارپی در انتظار بازار سهام نیست.
واکنش مثبت بورس به تیم جدید
شاخص‌کل بورس به دلیل بهبود فضای سیاسی در داخل کشور و آغاز تیم اقتصادی دولت، در روز شنبه با رشد ۱۵هزار‌واحدی همراه شد. واکنش مثبت بورس به تیم اقتصادی در حالی بود که رشد دلار نیما نیز به کمک این بازار پرحاشیه آمد. ارزش معاملات خرد بازار سهام ۲۰۶۵میلیارد‌تومان به‌ثبت رسید و ۵۵میلیارد‌تومان سرمایه حقیقی وارد بازار شد. بازار سهام اکنون در وضعیتی قرار دارد که احتمالا برای بازگشت به دوران رشد، مانعی پیش‌‌‌‌‌رو نخواهد داشت. اگر با رویکرد جدید تیم اقتصادی دولت، ریسک دخالت در بورس به‌شدت کاهش‌یافته و امنیت به فضای سرمایه‌گذاری برگردد و همچنین ریسک‌های نظامی در منطقه کاهش یابد و سایه درگیری‌‌‌‌‌ها از سر اقتصاد و بورس ایران برداشته شود، محرک‌ها به کمک بازار خواهند آمد. با رشد دلار نیما به بالای ۴۵هزار‌تومان میانگین این نرخ در سال‌جاری به ۴۳هزار‌تومان نزدیک شده و با حمایت بانک‌مرکزی، بورس می‌تواند در مرحله اول به فضای تعادل بازگردد، پس از آن با شفافیت سیاست جدید در دولت چهاردهم بورس مسیر پیش‌‌‌‌‌روی خود را مشخص خواهد کرد.
کمک بازارهای جهانی به بورس؟
پاول، رئیس فدرال‌رزرو اخیرا اعلام کرده؛ زمان تغییر سیاست‌ها فرا رسیده‌است. شاید از زمان افزایش نرخ بهره، این اولین‌بار باشد که مقام ارشد بانک‌مرکزی آمریکا، این جمله را به‌طور جدی بر زبان آورده باشد. با نزدیک‌شدن تورم به تارگت‌‌‌‌‌های موردنظر فدرال‌رزرو و همچنین فشار بالایی که بر بازار کار وارد آمده است، کاهش نرخ بهره در دسترس خواهد بود.
این خبر مهم جهانی احتمالا به تعدیل سیاست‌های پولی در سایر اقتصادهای بزرگ نیز خواهد انجامید، به‌طوری‌که در نهایت همه این عوامل به رشد نرخ‌های جهانی کمک خواهد کرد. طی روز جمعه، نرخ طلا با رشد ۱.۲۷درصدی و نرخ نقره با افزایش۲.۸درصدی همراه شدند. این درحالی است که مس نیز رشد یک‌درصدی را تجربه کرده‌است. نفت‌برنت نیز بیش از ۲.۳درصد افزایش قیمت را به‌ثبت رساند. بورس تهران با وجود آنکه از شرایط اقتصاد کشور تاثیر می‌‌‌‌‌پذیرد، شاید کم‌‌‌‌‌ترین وزن را به قیمت‌های جهانی می‌دهد، به‌طوری‌که اهرم رشد دلار به کمک رونق بورس خواهد آمد و نقش قیمت‌های جهانی در آن کمرنگ‌‌‌‌‌تر خواهد شد، اما با توجه به کامودیتی‌محور‌بودن بورس ایران و نقش قیمت‌های جهانی در رشد درآمد و سود خالص دلاری شرکت‌ها، نمی‌توان نقش رشد قیمت‌های جهانی را در بورس تهران نادیده گرفت.
بازار سهام طی ۲دهه اخیر، دوبار با کاهش نرخ بهره مواجه شده‌است.اولین‌بار در ژوئن سال۲۰۰۶ یا خرداد۸۵ که نرخ بهره توسط بانک‌مرکزی آمریکا، از ۵.۲۵درصد تا ۰.۲۵درصد در دسامبر۲۰۰۸ رسید. شاخص‌کل بورس با اهرم رشد قیمت دلار و رشد قیمت‌های جهانی تا آذرماه ۹۲ رشد ۲هزار و ۲۰۰درصدی را تجربه کرد. دومین‌بار، کاهش نرخ بهره در ژوئن۲۰۱۹ یا خرداد۹۸ اتفاق افتاد که نماگر اصلی بازار سهام را تا مرداد۹۹ با افزایش بیش از‌هزار و ۲۸۵درصدی همراه کرد.
بانک‌مرکزی آمریکا وعده کاهش نرخ بهره را در سپتامبر۲۰۲۴داده است. به‌نظر می‌رسد با رشد قیمت‌های جهانی درآمد دلاری شرکت‌ها افزایش یابد، اما تورم بالا در اقتصاد و حذف یارانه‌های تولیدی توسط دولت برخلاف دهه۸۰ و ۹۰، جلوی رشدهای عجیب سودخالص گرفته خواهد شد. در این‌صورت رشد شارپی چند صد‌درصدی در انتظار بورس نیست.
