ارزنده؛ اما بدون مشتری؟

شاخص کل بورس

در تحلیل اطلاعات گذشته‌‌‌نگر، مشاهده شده که در روزهای گذشته، شاخص کل بورس مجددا به سطح ۲میلیون واحدی رسیده بود؛ سطحی که تا پیش از این چند مرتبه به آن واکنش نشان‌‌‌ داده بود. با وجود این، روز دوشنبه بازار به پایین‌تر از سطح مزبور سقوط کرد. اما چیزی که جالب است، شاخص کل بورس از مردادماه ۱۳۹۹ تا ابتدای سال ۱۴۰۲، پایین‌تر از ۲میلیون واحد، از ابتدای فروردین‌ماه ۱۴۰۲ تا تیرماه ۱۴۰۲ بالای ۲میلیون واحد، در دوماهه بعدی همان سال نیز در محدوده ۲میلیون واحد و از آن پس تا زمان نگارش این مقاله بر فراز ۲میلیون واحد بوده، اما هم‌‌‌اکنون به سطح یک‌میلیون و ۹۹۸‌هزار واحدی رسیده است.

نکته مهمی که در شاخص کل بورس باید به آن دقت کرد، این است که این شاخص ریالی بوده و تورم در آن به صورت مناسب دیده نمی‌شود. به همین دلیل بررسی ارزش دلاری بازار می‌‌‌تواند معیاری برای سنجش بازدهی واقعی در بازار سرمایه محسوب شود. همچنین در فرمول شاخص کل سودهای نقدی و افزایش سرمایه‌‌‌ نمادها، نهفته و ته‌‌‌نشین می‌‌‌شوند. در مجموع با وجود اینکه شاخص در محدوده‌های سال گذشته و سال ۱۳۹۹ است، بسیاری از سهم‌‌‌ها با قیمت پایین‌‌‌تر معامله می‌‌‌شوند. نکته مهم‌تر اینکه اگر فرض کنید سهام حداقل با همان قیمت سال ۱۳۹۹ معامله شوند، نشان‌‌‌دهنده جاماندگی جدی این بازار نسبت به تورم است.

ارزش دلاری بازار سرمایه

ارزش دلاری بازار از دی‌ماه ۱۳۹۸ با رشد قابل‌توجهی مواجه شده، به طوری که در بیستمین روز مردادماه سال ۹۹ به بالاترین مقدار خود به ارزش ۴۶۲میلیارد دلار رسید. با عبور از این نقطه، ارزش دلاری بازار سرمایه وارد روند نزولی شد و در این سال‌ها روند کاهشی را در پیش داشت. در حال حاضر ارزش دلاری بازار معادل ۱۳۵میلیارد دلار است. بازار سرمایه این ارزش دلاری را نیز در خردادماه ۱۳۹۳ و دی‌ماه ۱۳۹۸ مشاهده کرده بود؛ با این تفاوت که در سال ۱۳۹۸ نمادهایی مانند شستا در بازار سرمایه وجود نداشتند. از دیگر پارامترهای مهم برای بررسی شرایط بازار، بررسی ارزندگی آن از طریق نسبت P/E تحلیلی و گذشته‌‌‌نگر (ttm)  است.

بررسی P/E تحلیلی بازار سرمایه

محاسبه این نسبت در بورس که از تقسیم قیمت سهم (Price) بر سود تحلیلی هر سهم (EPS) حاصل می‌شود، یکی از روش‌های رایج برای ارزش‌‌‌گذاری است. در این بخش با تحلیل P/E فوروارد به بررسی ارزندگی بازار سرمایه پرداخته شده است. عموما هنگامی که شاخص P/E فوروارد بین اعداد ۶ و ۸ است، بازار در حالت تعادلی بوده و ارزندگی متعادلی را تجربه می‌کند. هرچه عدد شاخص کوچک‌تر باشد، از ارزندگی بیشتر بازار خبر می‌دهد. بنابراین مطابق تجربه می‌‌‌توان اظهار کرد زمان‌‌‌هایی که شاخص ارزندگی آینده‌‌‌نگر به زیر ۶ می‌‌‌رسد، بورس به سمت ارزنده‌‌‌ترشدن حرکت می‌کند. حال با توجه به تصویر، نسبت P/E فوروارد بازار عددی معادل ۶.۱۷واحد را نشان می‌دهد که نمایانگر ارزنده‌‌‌‌‌‌ترشدن بازار در مقایسه با روزهای گذشته و حتی سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ است. هرچه این شاخص عدد کوچک‌تری را نشان‌‌‌دهد، نشان از حرکت بازار به سمت ارزندگی و تقاضای بیشتر است.

در این صورت با تقاضای بیشتر، بازار به سمت شرایط بهتری سوق داده خواهد شد. این محدوده ۶ تا ۸واحد برای P/E یک محدوده تجربی برای بازار است که معمولا در این محدوده نوسان کرده و هرچه به ۶واحد نزدیک‌‌‌تر شده، تقاضای بیشتری روی بازار بوده و هرچه به ۸واحد نزدیک‌‌‌تر می‌شود، بازار از ارزندگی کمتری برخوردار می‌شود که در این صورت امکان ریزش را افزایش می‌دهد. P/E گذشته‌‌‌نگر براساس سود محقق‌‌‌شده حاصل می‌شود. بنابراین اطلاعات موجود در نمودار واقعی‌‌‌تر است و تحلیلگران با ارزیابی آنها می‌‌‌توانند به ارزش ذاتی سهم پی ببرند. P/E گذشته‌‌‌نگر بازار سرمایه روز گذشته معادل ۵.۷۱واحد بود که نشان‌‌‌دهنده ارزنده‌‌‌ترشدن بازار در مقایسه با سال‌های ۱۳۹۸ تا سال ۱۴۰۰ است. با وجود این، گرچه P/E بازار به زیر ۶ واحد رسیده‌است اما ارزش معاملات نشان می‌دهد که رکود عمیق در بازار وجود دارد .نبود تقاضا در بورس به‌دلیل ریسک‌های سیاسی و سیاستی‌است. بنابراین نمی‌توان کاهش این شاخص را به‌تنهایی نشان از ارزندگی بورس دانست.

بررسی ارزندگی بازار براساس فروش

با افزایش فروش، درآمد نیز بیشتر خواهد شد و در نتیجه به افزایش ارزش ذاتی منجر می‌شود. با بررسی این پارامتر، ارزندگی بازار نسبت به کل فروش آن مشخص می‌شود. P/S فوروارد تا اوایل خردادماه ۱۴۰۳ همواره عددی بین یک تا ۱.۷واحد بوده است. اما از خردادماه ۱۴۰۳ این نسبت به زیر یک‌واحد کاهش یافته و در روز گذشته ۰.۹۲واحد رسید. در حال حاضر نسبت P/S  تحلیلی در کف خود قرار دارد. این عدد حاصل‌‌‌شده از ارزندگی بازار خبر می‌دهد. بنابراین با کاهش این عدد، تقاضا افزایش می‌یابد.

بررسی P/S گذشته‌نگر (ttm ) بازار سرمایه

P/Sttm بازار در سال ۱۳۹۹ به ۷ واحد رسیده بود. اما این روزها این نسبت کاهش چشمگیری داشت و روز گذشته به ۱.۰۲واحد رسید. به عبارتی این نسبت در حال حاضر در پایین‌ترین سطح خود قرار دارد که نشان‌دهنده ارزنده‌‌‌شدن بازار نسبت به سال‌های اخیر است. به نظر می‌رسد در مقطع کنونی بازار سهام از منظر تمام شاخصه‌های ارزندگی و قیمتی در پایین‌ترین وضعیت خود قرار دارد. اما وجود ریسک‌های مختلف مانع رشد بازار و اقبال معامله‌گران شده‌است.