قیمت نفت در مسیر بهبود!

غلامعلی رحیمی*
مهرزاد زمانی*
بهای نفت‌خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته از روند صعودی برخوردار بود. قیمت نفت‌خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، طی دوره ۱۶ جولای تا ۲۴ جولای ۲۰۰۹، به‌رغم افزایش قابل توجه ذخایر بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا (معادل ۲‌میلیون بشکه)، به دلیل کاهش قابل توجه ذخایر نفت‌خام آمریکا (معادل ۸/۱میلیون بشکه)، افزایش ارزش شاخص‌های بورس، کاهش ارزش‌دلار و ادامه امیدواری‌ها درباره بهبود شرایط اقتصاد جهانی، از حدود ۱/۶۲‌دلار در هر بشکه به بیش از ۹۷/۶۷‌دلار در هر بشکه افزایش یافت.

در واقع پس از آنکه شرکت‌های بزرگ «کترپیلر» و «مرک اند کو» از کسب درآمدهای بالاتر از حد انتظار در سه ماه دوم سال جاری میلادی خبر دادند، تحلیل‌گران آن را نشانه‌ای از بهبود شرایط اقتصادی ارزیابی نمودند که به رشد قیمت‌ها در بازار نفت منجر شد. تحلیل‌گران بر این باورند که کاهش ارزش‌دلار به رشد قیمت‌ها در بازار کالا کمک کرده است. همچنین به عقیده تحلیل‌گران بهبود قابل توجهی در بازارهای مالی دیده می‌شود و چشم انداز روشن‌تری از اقتصاد پیش روست؛ اما همچنان خطرهایی از سوی نرخ بالای بیکاری وجود دارد.
بحران اقتصاد جهانی بر بخش‌های مختلفی اثرگذار بوده است که از آن جمله می‌توان به تاثیر مهم این بحران بر پروژه‌های نفت و گاز و تاخیر یا لغو این پروژه‌ها اشاره نمود. به گزارش شانا به نقل از خبرگزاری رویترز، برخی پروژه‌های نفت و گاز و برنامه‌های توسعه پالایشگاه‌های نفت از ابتدای سال ۲۰۰۹ تاکنون با تاخیر یا لغو روبه رو شده اند. این در حالی است که بحران مالی جهانی، کاهش تقاضا برای نفت‌خام و کاهش قیمت‌ها و ضعف شرایط کلی بازار سبب شده است تا سرمایه گذاری‌های صورت گرفته در پروژه‌ها کاهش و اجرای آنها با تاخیر روبه‌رو شود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی هفته منتهی به ۲۳ جولای ۲۰۰۹، از حدود ۵۴/۶۲‌دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ جولای به بیش از ۴۶/۶۶‌‌دلار در هر بشکه افزایش یافت. طی هفته مذکور، ادامه خوش‌بینی‌ها نسبت به بهبود شرایط اقتصاد جهانی، افزایش ارزش شاخص‌های بورس، کاهش ارزش‌دلار، کاهش قابل توجه ذخایر نفت‌خام آمریکا (معادل ۸/۱میلیون بشکه) و پایبندی اعضای اوپک به کاهش تولید برنامه ریزی شده، از عوامل تقویت کننده قیمت‌ها و افزایش قابل توجه ذخایر بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا (معادل ۲‌میلیون بشکه)، از عوامل تضعیف کننده قیمت‌ها به شمار می‌روند. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۳جولای ۲۰۰۹ با ۳‌دلار و ۶۰‌سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۶۵‌‌دلار و ۲۱‌سنت رسیده است. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه جولای (تا ۲۳ جولای) با ۴‌دلار و ۸۶ ‌سنت کاهش نسبت به میانگین ماه ژوئن به هر بشکه ۶۳‌دلار و ۵۰‌سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئن ۲۰۰۹ معادل ۶۸‌دلار و ۳۶‌سنت در هر بشکه بود. سبد نفت‌خام اوپک دربردارنده ۱۳ نوع نفت‌خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، میناس اندونزی، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
میانگین بهای هر بشکه نفت‌خام صادراتی ایران با ۳‌دلار و ۴۸‌سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۱۴جولای ۲۰۰۹)، در روز ۲۱ جولای ۲۰۰۹ به بشکه‌ای ۶۵‌‌دلار و ۵۰‌سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی هر بشکه نفت‌خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز سه شنبه (۲۱ جولای ۲۰۰۹) ۶۶‌دلار بود و همین رقم برای نفت‌خام سنگین در سطح ۶۵‌دلار و ۱۲‌سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت‌خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۶۵‌دلار و ۲۱‌سنت و هر بشکه نفت‌خام سنگین ایران به این بازار ۶۴‌دلار و ۵۱‌سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت‌خام سبک ایران در بازار آسیا ۶۶‌دلار و ۲۹‌سنت، شمال غربی اروپا ۶۵‌‌دلار و ۵۵‌سنت و در بازار مدیترانه ۶۴‌دلار و ۸۱‌سنت معامله شده است. هر بشکه نفت‌خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۶۵‌دلار و ۲۳‌سنت، شمال غربی اروپا ۶۴‌دلار و ۸۶‌سنت و در بازار مدیترانه ۶۴‌دلار و ۱۶‌سنت به فروش رسیده است.
قیمت نفت‌خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر، از حدود ۶۲.۷۵‌دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ جولای ۲۰۰۹ به بیش از ۷۰.۳۲‌دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۴ جولای افزایش یافت.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت‌خام این کشور در هفته منتهی به ۱۷ جولای ۲۰۰۹ معادل ۷/۳۴۲‌میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۱۰ جولای) به میزان ۸/۱‌میلیون بشکه کاهش یافته است و معادل ۴/۴۷‌میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ جولای ۲۰۰۸ بیشتر می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل تغییری نکرده و در سطح ۹/۲۲ روز ثابت باقی مانده است ولی به میزان ۷/۳روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۳۲۶‌‌هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۱۴.۷۷۹‌میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۳۳۳‌‌هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. میزان تولید نفت‌خام آمریکا طی دوره ۱۰ جولای الی ۱۷ جولای ۲۰۰۹ به میزان ۵‌‌هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۵.۱۷۶‌میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۱۱‌‌هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ جولای ۲۰۰۸ می‌باشد. در همین زمان میزان واردات نفت‌خام آمریکا از ۹.۵۴۹ ‌میلیون بشکه در روز به ۹.۲۰۳ ‌میلیون بشکه در روز کاهش یافته است که به میزان ۶۰۳‌‌هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد.
از سوی دیگر، میزان ذخایر بنزین آمریکا در هفته منتهی به ۱۷ جولای ۲۰۰۹ به میزان ۸۰۰‌‌هزار بشکه نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به سطح ۴/۲۱۵‌میلیون بشکه رسیده است که معادل ۷/۱‌میلیون بشکه کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸جولای ۲۰۰۸ می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل تغییری نکرده و در سطح ۵/۲۳ روز ثابت باقی مانده است که به میزان ۳/۰روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. میزان تقاضای بنزین آمریکا طی همین دوره به میزان ۹۲‌‌هزار بشکه در روز افزایش داشته و به سطح ۹.۲۵۵‌میلیون بشکه در روز رسیده است که به میزان ۸۷‌‌هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد.میزان ذخایر فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا نیز طی هفته منتهی به ۱۷ جولای ۲۰۰۹ به میزان ۲/۱‌میلیون بشکه نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و در سطح ۵/۱۶۰‌میلیون بشکه قرار دارد. این ذخایر به میزان ۴/۳۲‌میلیون بشکه بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ جولای ۲۰۰۸ می‌باشد. تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا طی همین دوره به میزان ۱۶‌‌هزار بشکه در روز افزایش داشته و به سطح ۳.۴۵۵‌میلیون بشکه در روز رسیده است که به میزان ۶۲۲‌‌هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد.
پیش بینی قیمت
بعد از چند روز که قیمت نفت WTI با مقاومت ۶۶‌دلاری دست و پنجه نرم کرد؛ بالاخره روز پنج‌شنبه توانست از مرز آن عبور نماید. در گذر از مرز مذکور شاخص‌های بورس نقش موثری ایفا کردند. همچنین کاهش ارزش‌دلار نیز در این امر اثرگذار بود. با اینکه قیمت مقاومت ۶۶‌دلاری را پشت سر گذاشته است، ولی هنوز در حال استحکام بخشیدن خود می‌باشد و انتظار بر این است که در این هفته بار دیگر به سمت این سطح برگشت نماید و وضعیت خود را تثبیت بخشد. روند افزایشی طی شده در هفته گذشته شرایط را برای جلوگیری از کاهش‌های بیشتر و برگشتن به قیمت‌های زیر ۶۰‌‌دلار بوجود آورد. در فصل حاضر به طور معمول روند ذخیره‌سازی‌های نفت‌خام نزولی است و کاهش مداوم سطح ذخیره‌سازی‌های آمریکا در چند هفته گذشته از روند عادی برخوردار است. همین موضوع بر روند ذخیره‌سازی‌های بنزین نیز صادق است، ولی با این حال روند چند هفته گذشته ذخیره‌سازی بنزین صعودی بوده است. با رشد قابل توجهی که شاخص‌های بورس در دو هفته گذشته داشتند در این هفته نیز با روند افزایشی روبه‌رو هستند، ولی با برخورد با مقاومت سنگینی که پیش رو دارند از سرعت افزایش کاسته شده و احتمال توقف رشد آنها وجود دارد که این موضوع بر بازار نفت نیز اثر‌گذار خواهد بود.در هفته جاری قیمت نفت WTI در مسیر افزایشی با مقاومت‌های ۶۸ و ۷۱‌دلاری و در مسیر کاهشی با حمایت‌های ۶۶ و سپس ۶۴‌دلار روبه‌روست. نکته‌ای که وجود دارد این است که در ماه جاری میلادی که این هفته به پایان می‌رسد، مقاومت ۷۱‌دلاری مانع بزرگی در مسیر افزایش قیمت نفت بود و هست و احتمال اینکه این هفته از این مقاومت عبور نماید، کم می‌باشد.
*کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)