صادرات فولاد، فرصتی که از دست رفت

آزاده حسینی
روز ملی صادرات بهانه‌ای شد برای نوشتن فرصت‌هایی که برای صادرات فولاد از دست رفت.

توسعه اقتصادی کشورهای حوزه خلیج‌فارس و توجه به ساخت و ساز در کشورهای همسایه باعث شد تا محصولات فولادی تولید داخل که به لحاظ کیفیت توان رقابت با کشورهای پیشرفته را دارند حرفی برای گفتن در بازارهای بین‌المللی داشته باشند و توجه دولت نیز به این موضوع باعث شد تا در سال‌های ۸۲، ۸۳، ۸۵ و در شرایطی که بازار جهانی تشنه محصولات فولادی بود محصولات فولادی ما که از سال ۶۱ به بعد در بازارهای جهانی حضور داشتند این بار هم برند (نام تجاری) خود را به دنیا ارسال کنند.
به طوری که در سال ۱۳۸۳ مجموع صادرات فولاد ما حدود ۲میلیون تن بود که نسبت به سال قبل از رشد ۵۶درصدی برخوردار شده و در سال ۱۳۸۴ نیز صادرات فولاد با رشد ۲۳درصدی به ۲میلیون و ۴۰۰هزار تن رسید.
در سال ۱۳۸۵ نیز مجموع صادرات فولاد خام و محصول نهایی با اندکی افت معادل ۲میلیون و ۳۰هزار تن شد.
از سال ۱۳۸۵ به بعد صادرات محصولات فولادی کاهش یافت تا جایی که در سال ۱۳۸۷ صادرات با توجه به ۶ ماه ابتدای سال پیش‌بینی می‌شود این رقم به زیر یک‌میلیون تن برسد. این در شرایطی است که ما در بسیاری از محصولات صادراتی خود فاقد یک برند تجاری هستیم و محصولات ما در یک کشور دیگر بسته‌بندی شده و با برند دیگری به فروش می‌رسد.
در حالی که محصولات فولادی ما را با برند تولید‌کننده ایران می‌شناسند و متقاضی آن هستند اما محدودیتی که در صادرات فولاد از سوی دولت اعمال شد، حضور ایران را در بازارهای جهانی فولاد به شدت کاهش داد.
صادرات انواع محصولات فولادی در سال ۱۳۸۶ معادل یک میلیون و ۲۰۰هزار تن شد و در ۶ ماه ابتدای سال این رقم معادل ۴۱۳هزار و ۶۳۹تن شد که نسبت به مدت مشابه سال قبل از افت ۳۵درصد برخوردار شد. در ۶ ماه ابتدای سال‌جاری ۱۳۴هزار و ۷۷۶ تن فولاد خام و ۲۷۸هزار و ۸۶۳ تن محصول نهایی روانه بازارهای صادراتی شده این در حالی است که محدودیت صادرات در سال گذشته به منظور حمایت از مصرف‌کنندگان و در جهت تامین نیاز بازار داخل صورت گرفت و در سال‌جاری می‌توانست با توجه به حجم بالای واردات فولاد سال قبل، این محدودیت حذف شده و تولیدکنندگان ما را به بازارهای جهانی برگرداند، اما این اتفاق نیفتاد و تولیدکنندگان ما در شرایطی که می‌توانستند به راحتی بازارهای جهانی را در اختیار داشته باشند مغلوب رقیبان خود شده و آن را تقریبا از دست دادند.
توجه به این نکته که بازارهای جهانی به راحتی پذیرای برند خاصی نمی‌شوند و پیوستن دوباره به آنها احتیاج به زمان، هزینه و... زیادی دارد که در شرایط کنونی و با توجه به رکود بازار جهانی امکان‌پذیر نیست، ضروری به نظر می‌رسد. از سویی دیگر توجه به این نکته نیز که تولیدکنندگان ما دیگر دولتی نیستند و بخش عمده آنها خصوصی‌سازی شده و سهامشان در دست مردم است و با اتخاذ تصمیمات این‌چنینی سهامداران متوجه ضرر و زیان می‌شوند، حائز اهمیت قرار دارد.
ای کاش می‌شد در روز ملی صادرات از خدماتی که دولت به صادرکنندگان برای حفظ بازارهای جهانی داده و از فرصت‌های به دست آمده سخن گفت نه از فرصت‌هایی که از دست رفته.