زمان خداحافظی با رکود فرارسیده است؟

گروه بورس جهانی - طیبه شهبازی: رویترز در گزارش خود از وضعیت اقتصادی آمریکا، این وضعیت را ناامیدکننده خوانده است، چراکه آمارها نشان از پایین بودن میزان استخدام و ایجاد مشاغل جدید توسط بخش‌های مختلف اقتصادی در مقابل پیش‌بینی‌های معتبر دارد. به گفته این خبرگزاری، ۸۸ هزار فرصت شغلی بسیار کمتر از ۲۰۰ هزار شغلی است که انتظار می‌رفت و لذا امیدها به بهبود اوضاع اقتصادی این کشور دوباره کاهش یافت، اما گروهی دیگر از کارشناسان، خود را از پیش‌بینی‌های بدبینانه رها کرده و انتظار بهبود اوضاع جهان را دارند. در عین حال، کاهش اشتغال و افت برخی بازارها یک اثر مهم را به همراه داشت؛ این که قیمت طلا در بازارهای جهانی ناگهان و پس از افتی شدید افزایش یافت. شاید بتوان این آمار ناامیدکننده را ناجی بازار طلا در هفته گذشته قلمداد کرد. بنا به عقیده تحلیلگران بازار، سیاست‌های مالیاتی دولت آمریکا منجر به تضعیف اشتغال در بخش‌های گوناگون شده که بخش خرده فروشی را در این کشور در بسیاری از مشاغل تضعیف کرده است. در این شرایط بازارهای سهام نیز در معرض افت خواهند بود کما اینکه صورت‌های مالی شرکت‌ها در هفته گذشته به گزارش رویترز حکایت از ضعف اقتصادی این شرکت‌ها دارد. به هر حال پیش‌بینی می‌شود سیاست‌های مالی جدید این کشور که نقطه اتکای آن به کاهش هزینه‌ها و افزایش مالیات‌ها است، آهنگ ضعیفی را پیش روی سرمایه گذاران قرار ‌دهد. این در حالی است که در دو روز منتهی به جمعه هفته گذشته بازار طلا کمی جان تازه گرفت، اما معلوم نیست این بهبود دائمی باشد؛ هرچند کیتکو پیش‌بینی خود را از قیمت طلا افزایشی اعلام کرده است. در این بین تحلیلگران بازار طلا معتقدند کاهش‌های اخیر در بازارهای مهم اقتصادی در جهان و ایالات متحده، می‌تواند سیاست‌گذاران فدرال رزرو را متقاعد کند که روند جاری را تغییر داده و سیاست‌های دیگری را که به تعدیل بازار کار و تحریک تولید داخلی این کشور منجر می‌شود، اتخاذ کنند. آنها معتقدند لااقل تا قبل از تابستان باید سیاست‌ها به کانال‌های تسهیل‌کننده برگردد. نکته مهمی که در مورد بازار طلا در هفته گذشته قابل ذکر است سرعت بالای کاهش قیمت‌ها در مقایسه با گذشته است، به طوری که در گذشته محدوده نوسانات قیمتی به زحمت به ۵ دلار می‌رسید، اما در یک هفته گذشته کاهش‌هایی در حدود ۶۰ دلار را به ثبت رسانده است. این موضوع تنها به دلیل اقتصاد آمریکا و وضعیت آن نیست، بلکه عوامل متعدد دیگری بر آن اثر گذاشته اند که از آن جمله می‌توان به انتشار پول توسط بانک‌های مرکزی کشورهای بزرگ دنیا، احتمال حمله اتمی کره شمالی، کاهش تقاضای احتیاطی در بازار طلا و سیاست‌های اقتصادی ژاپن و چین در این نوسانات قیمتی دخیل بوده است. از طرفی اگر تورم در چین روند رو به رشدی را طی کند، قیمت‌های طلا بار دیگر افزایش می‌یابد؛ چراکه تقاضا برای این فلز گرانبها افزایش خواهد یافت. افزایش تقاضا برای طلا در ژاپن به واسطه سیاست‌های انبساطی بیشتر یکی دیگر از پیش‌بینی‌هایی است که مطرح شده و می‌تواند قیمت را تحت تاثیری صعودی قرار دهد. اما برخی از تحلیلگران وضعیت موجود را کاملا موقتی می‌پندارند و معتقدند اقتصاد جهانی در انتهای وضعیت بحرانی خود قرار گرفته و به همین صورت، انتظار می‌رود به زودی مسیر رو به رشدی را با سرعتی فراتر از آنچه تاکنون تجربه شده، طی کند. این دسته از تحلیلگران معتقدند شاخص‌ها به زودی به رشدهای واقعی دست می‌یابند نه رشدهای حبابی و غیرحقیقی که خیلی زود متوقف می‌شوند. البته این گروه معتقدند از آنجا که در ۳۰ روز ماه مارس نشانه‌های رکود به شدت کاهش یافته، بنابراین باید گفت آستانه مقاومت اقتصاد جهانی در برابر شرایط رکودی کاهش یافته و زمان خروج فرا رسیده است. تحلیل‌های جهانی از اقتصاد سال ۲۰۱۳ نشان دهنده این حقیقت است که امسال، شاخص‌های پایه دلار مانند سهام یا درآمدها از روند کم ثبات‌تری در قیاس با برآوردهای غیرپولی برخوردار است، بر این اساس باید گفت بازارها در تناقض با هم قرار خواهند گرفت به طوری که افزایش ارزش دلار که به بهبود ارزش دارایی‌ها و سهام منجر خواهد شد، بازار طلا و نفت را با کاهش مواجه می‌کند و این موضوع قادر است فعالیت‌های سفته بازانه بازار را به منظور حفظ ارزش دارایی‌ها در شرایط کاهش ارزش دلار افزایش دهد. تخمین‌هایی نیز که از بهبود اقتصاد جهانی منتشر شده است نشان می‌دهد به طور میانگین شاخص‌های نشانگر توسعه اقتصادی جهان رو به رشد بوده و سرسختی رکود رو به پایان است. البته اکثر شاخص‌ها بر اساس متغیرهای واقعی اقتصاد است و نه متغیرهای پولی و لذا در این بین در تحلیل عمومی تر، باید گفت افت و خیز دلار تنها متغیری است که ممکن است تداوم این پیش‌بینی‌ها را اندکی مبهم کند، اما آنچه می‌توان گفت این است که روند رو به رشد اقتصاد در زمینه‌های تولید آغاز شده است به طوری که برخی، سال ۲۰۱۳ را سال خروج از بحران ۲۰۰۸ می‌دانند. با نگاهی به نمودار شاخص EEI که به بررسی توسعه اقتصادی منهای متغیرهای پولی می‌پردازد، میانگین توسعه اقتصادی جهان از ماه ژانویه دوباره روند رو به رشد خود را آغاز کرده است، در عین حال که با نگاهی به این نمودار دامنه نوسانات نیز کوتاه تر از فاصله ژانویه ۲۰۰۹ تا جولای ۲۰۱۰ بوده است. اما در این بین مساله مهم آن است که آیا اقتصاد جهان و سیاست‌گذاران اقتصادی توانایی آن را دارند که روند کنونی را ثابت نگه دارند؟ این شاخص نشان می‌دهد ثبات بازارها و اقتصاد آغاز شده است و اگر سیاست‌های اقتصاد جهانی در راستای ثبات ارزش دلار ادامه پیدا کند، به زودی جهان از این گردنه سخت عبور خواهد کرد و روند رشد اگرچه بطئی، اما پایدار آغاز خواهد شد. در عین حال نگاهی به شاخص اشتغال نیز حائز اهمیت است. تحلیلگران با اشاره به ضعف روند ایجاد اشتغال در ایالات متحده معتقدند این روند به زودی معکوس خواهد شد و اگر همانطور که در فوق اشاره شد، اقتصاد بتوان با ثبات و بهبود متغیرهای پولی، روند رشد پایداری را تجربه کند، ایجاد اشتغال نیز به صورتی پایدار تداوم خواهد یافت. از جولای ۲۰۱۰ تا ژانویه ۲۰۱۳ روند ایجاد مشاغل توسط بخش خصوصی تقریبا با ثبات همراه بوده و پیش‌بینی می‌شود این ثبات همزمان در ماه‌های آتی نیز ادامه یابد.