رکورد نفت در مرز ۱۱۳ دلار

غلامعلی رحیمی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۳ الی ۱۰ اوت) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۴/۹۱ دلار تا ۶۷/۹۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۷ اوت افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۷/۹۲ دلار در هر بشکه کاهش یافت. طی هفته گذشته، عمده عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:

• افزایش ۱۰۰ و ۲۰۰ هزار بشکه‌ای در رشد تقاضای روزانه نفت خام جهان به ترتیب در سال جاری و ۲۰۱۳ و رسیدن آن به سطوح ۸۰۰ و ۹۰۰ هزار بشکه در روز، بر اساس برآورد جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا.
• انتظارات ناشی از تزریق مشوق‌های جدید به اقتصاد جهانی توسط بانک مرکزی آمریکا، اروپا و همچنین چین.
• رشد فراتر از پیش‌بینی آمار اشتغال در آمریکا، بر اساس نظرسنجی هفتگی شبکه سی ان بی سی از کارشناسان.
• افزوده شدن بیش از ۱۶۳ هزار شغل به آمار اشتغال در بخش غیرکشاورزی آمریکا در ماه ژوئیه بر اساس اعلام وزارت کار این کشور که بیشترین رشد از ماه فوریه سال جاری تا کنون به شمار می‌رود.
• افزایش واردات نفت خام آمریکا معادل ۲۲۱ هزار بشکه در روز طی هفته منتهی به ۳ اوت، بر اساس اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا
• کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۷/۳ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۳ اوت.
• ورود توفان استوایی ارنستو به مکزیک و احتمال تاثیر آن بر تولید نفت این کشور.
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه در پی تشدید تنش‌ها در سوریه، عربستان سعودی و بحرین.
• کاهش برنامه عرضه نفت خام برنت به علت تعمیرات میدان نفتی Buzzard و کاهش بارگیری نفت خام میادین دریای شمال.
• رشد ۵/۲ درصدی فروش فرآورده‌های نفتی ژاپن در ماه ژوئن (برای هفتمین ماه پیاپی) نسبت به میزان مشابه سال گذشته، به دلیل افزایش مصرف نفت کوره در نیروگاه‌های حرارتی ژاپن برای جبران کاهش تولید برق از نیروگاه‌های اتمی این کشور.

• کاهش ۲۷۰ هزار بشکه‌ای تولید روزانه نفت خام اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در ماه ژوئیه و رسیدن آن به سطح ۴۵/۳۱ میلیون بشکه در روز بر اساس تازه‌‌ترین نظرسنجی پلاتس از مقام‌های اوپک، منابع صنعتی و تحلیلگران.
• کاهش ۴/۰ درصدی صادرات روزانه نفت خام سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، به استثنای آنگولا و اکوادور، از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۲۵ اوت در مقایسه با ۴ هفته منتهی به ۲۸ ژوئیه در پی اجرای عملیات تعمیر و نگهداری پالایشگاه‌های اروپا و آمریکا، بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس.
• کاهش ۳۰۰ هزار بشکه ای تولید روزانه نفت خام عربستان سعودی در ماه ژوئیه نسبت به ماه ژوئن و رسیدن آن به سطح ۸/۹ میلیون بشکه در روز، بر اساس اعلام منابع صنعتی این کشور.
• افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۳ الی ۹ اوت، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۶/۱۰۴ دلار در هر بشکه تا بیش از ۳۹/۱۰۸ دلار افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۹ اوت، با ۴ دلار و ۳۳ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۷ دلار و ۵۰ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۳ اوت معادل ۱۰۳ دلار و ۱۷ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه اوت (تا ۹ اوت)، با ۶ دلار و ۲۵ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه ژوئیه، به هر بشکه ۱۰۵ دلار و ۸۱ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئیه معادل ۹۹ دلار و ۵۶ سنت در هر بشکه بود.البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات منفی موجب تضعیف قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شده و از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد. بر این اساس طی دوره مذکور، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• چشم‌انداز نگران‌کننده تقاضای جهانی نفت خام به دلیل بحران مالی اروپا و آمریکا
• کاهش ۱۵۰ هزار بشکه‌ای در رشد تقاضای روزانه نفت خام جهان در سال ۲۰۱۳ و رسیدن آن به سطح ۸۳۰ هزار بشکه در روز بر اساس برآورد جدید آژانس بین‌المللی انرژی، به دلیل پیش‌بینی کاهش رشد تولید ناخالص داخلی در نقاط مختلف جهان در سال آینده میلادی
• احتمال افت نرخ رشد تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۳ به دلیل نگرانی‌ها و چشم‌اندازهای مبهم درباره شرایط اقتصادی جهان، بر اساس پیش‌بینی دبیر خانه اوپک در تازه‌ترین گزارش ماهانه این سازمان.
• اختلال در بازسازی اقتصاد جهانی و کم کاری بانک‌های مرکزی در کمک به رشد اقتصادی.
• عدم ارائه برنامه مشخص به منظور تقویت رشد اقتصادی توسط مقامات آمریکایی و اروپایی.
• تداوم و تشدید بحران بدهی‌ها در منطقه یورو و افزایش نگرانی‌های اقتصادی در این منطقه.
روند تغییرات روزانه قیمت نفت خام در بازارهای مختلف
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف طی دوره اول الی ۸ اوت در حدود ۳۰/۱۰۶ دلار در هر بشکه بوده است، در حالی که میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سنگین ایران طی دوره مذکور در حدود ۲۲/۱۰۴ دلار در هر بشکه برآورد شده است. همچنین طی دوره مذکور، متوسط قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۶ دلار و ۵۸ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۵ دلار و ۸ سنت گزارش شده است. طی دوره ۱ الی ۸ اوت، هر بشکه نفت خام سبک ایران به طور متوسط در بازار آسیا ۱۰۶ دلار و ۱۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۷ دلار و ۴۷ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۴ دلار و ۱۳ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز به طور متوسط در بازار آسیا ۱۰۴ دلار و ۴۹ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۵ دلار و ۹۸ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۲ دلار و ۸۸ سنت به فروش رسیده است. طی دوره مذکور، پایین‌ترین قیمت مربوط به بازار مدیترانه و بالاترین قیمت نیز مربوط به بازار شمال غربی اروپا بوده است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۳ اوت معادل ۹/۳۶۹ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۷ ژوئیه) به میزان ۷/۳ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۱/۲۰ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۵ اوت ۲۰۱۱ بیشتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل معادل ۱/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۷/۲۳ روز قرار گرفته است که معادل ۲/۱ روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۳۶ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۶۰۷/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که به میزان ۱۷ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۷ ژوئیه الی ۳ اوت به میزان ۱۰۲ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۲۱۸/۶ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که معادل ۶۸۹ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۵ اوت ۲۰۱۱ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۴۰۶/۸ میلیون بشکه در روز به ۶۲۷/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۲۲۱ هزار بشکه در روز) افزایش یافته که معادل ۴۷۳ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می باشد.
*کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )