طلای سیاه در بازار سیاه مکزیک

گروه بورس جهانی- منیژه حیاتی: گروه‌های مجرم و سازمان‌یافته در مکزیک اخیرا به سمت تنوع بخشی به فعالیت‌های خود دست زده‌اند که یکی از این موارد گسترش و رشد «دزدی‌نفت» است؛ اقدامی که طی آن نفت تصفیه نشده در مسیر رسیدن به پالایشگاه‌ها سرقت می‌شود یا کامیون‌های حامل سوخت مورد دستبرد قرار می‌گیرند. به گزارش اکونومیست، در سال ۲۰۱۱ میلادی این گروه‌های قانون شکن در حدود ۳۵/۳ میلیون بشکه سوخت را که متعلق به پیمکس (pemex) بود به سرقت بردند که این رقم بالاتر از ارقام ۱۶/۲ میلیونی بود که در سال ۲۰۱۰ به ثبت رسیده است. این سرقت‌ها سالانه به معنای زیان یک میلیارد دلاری شرکت‌هایی است که قربانی این اقدامات غیرقانونی می‌شوند.

سرقت سوخت در این کشور، پدیده‌ای است که علاوه بر نفت خام شامل گاز و سوخت‌های تصفیه شده هم می‌شود که اصولا فعالیت در بازار این سوخت‌ها به هیچ وجه کاری سخت و دردسر ساز هم محسوب نمی‌شود.

برخی از این اقدامات در مسیرهای کویری که کامیون‌های حمل بار فعالیت می‌کنند صورت می‌گیرد، اما بیشتر از طریق برداشت از لوله‌های طولانی تصفیه انجام می شود.

بهره برداری از لوله‌های با فشار بسیار خطرناک است، به طوری که در سال ۲۰۱۰ میلادی در حالی که یکی از گروهک‌ها سعی می‌کرد تا از طریق این خطوط اقدام به سرقت کند، این اقدام منجر به مرگ ۲۸ تن شد.

با این وجود، افراد بسیار زیادی خطر کرده و وارد این وادی می‌شوند. سال گذشته شرکت پیمکس یک هزار و ۳۲۴ مورد اقدام به سرقت از منابع سوخت را شناسایی کرد که دو برابر سال ۲۰۱۰ است. اگرچه شناسایی این گونه سرقت ها تا حدودی با حساسیت بالاتری نسبت به گذشته پیگیری می‌شود، اما دزدی‌ها هم شکل پیچیده‌تری به خود گرفته‌اند.

در مقایسه با نیجریه که مرکز قاچاق و سرقت سوخت تصفیه شده است، مکزیک بیشتر از این ظرفیت پالایش نفت را ندارد. در عین حال، اگرچه برداشت نفت اقدامی است که در اطراف جاده‌ها به وفور انجام می شود و یک رویداد غیرقانونی است، اما در عین حال بسیار متداول است.

باید گفت روند مذکور می‌تواند روی قیمت منطقه‌ای سوخت اثر بگذارد و قیمت‌ها را کاهش دهد. در حال حاضر تلاش تبهکاران در استفاده از این روش می‌تواند جایگزین بازار شود و در راستای ایجاد بازاری موازی گام بردارد، هر چند هنوز اندازه این بازار به حدی نیست که بتواند قیمت‌های بازار را تحت تاثیر قرار دهد.

در این بین مهم‌ترین مشکل، فروش محصولات به سرقت رفته است. با توجه به اینکه بیشتر سرقت‌ها از مسیر انتقال نفت خام به پالایشگاه‌ها صورت می‌گیرد و تصفیه نفت عملیات پیچیده‌ای محسوب می‌شود، فقط بخشی از سوخت سرقت شده برای استفاده در پروسه‌های صنعتی داخلی فروخته می‌شود؛ مثل واحدهای آجرسازی. اما نمی‌توان همه این کالاهای دزدیده شده را در پالایشگاه‌های صنعتی مکزیک به فروش رساند. از این رو راه حل فروش کالاهای دزدیده شده این است که به ایالات متحده قاچاق شود و در آنجا پس از تصفیه مورد استفاده قرار گیرد. حمل و نقل این کالاهای مسروقه نیز چندان کار ساده‌ای نیست و رانندگان با در دست داشتن اسناد جعلی، این سوخت‌ها را که در سراسر مرز توسط تانکرهای اجاره‌ای جابه‌جا می‌شوند به عنوان مواد شیمیایی معرفی می‌کنند.

البته شرکت پیمکس از سیستم قضایی آمریکا نیز برای مبارزه با این جریان استفاده می‌کند تا بتواند ضریب قاچاق سوخت را به این کشور با مکانیزم‌های قضایی کاهش دهد. چرا که برخی مداخلات دولتی در این قضایا بی اثر نیست. در سال ۲۰۱۱ رییس سابق شرکت نفت تگزاس به دلیل فروش نفت قاچاق شده از مکزیک محکوم شد. در مورد دیگری ۱۲ شرکت نفتی و گازی به دلیل درگیر شدن با این جریانات محکوم شدند. در حال حاضر نیروهای امنیتی زیادی به استخدام مبارزه با این اقدامات درآمده‌اند و همچنین شرکت‌های نفتی در این کشور برای جلوگیری از بروز سرقت‌های مشابه از تکنولوژی‌های مانیتورینگ پیچیده‌ای استفاده می‌کنند که هزینه‌های زیادی را برای آنان به بار آورده است و در عین حال به کارگیری هلی‌کوپترهای ارتش در این مسیر هزینه‌های زیادی را ایجاد کرده است.

البته اقدامات زیادتری علاوه بر اینها احتیاج است؛ به خصوص وقتی آمارها نشان می‌دهد که در دهه گذشته بیش از ۱۰۰ نفر از کارمندان شرکت‌های نفتی این کشور با جریان‌های دزدی قاچاق نفت گره خورده‌اند. ناگفته نماند از آنجا که اتحادیه کارگری این شرکت یکی از قوی‌ترین اتحادیه‌ها است، مدیران چندان وارد دعواهای سیاسی نشده و تلاش می‌کنند از ایجاد التهابات کارگری در این کشور دور بمانند.