نفت در سراشیبی و تزلزل

غلامعلی رحیمی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۲۰ الی ۲۷ ژوئیه) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۴۴/۹۱ دلار در هر بشکه تا ۱۴/۸۸ دلار در ۲۳ ژوئیه کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۱۳/۹۰ دلار افزایش یافت.

طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تضعیف کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• تشدید نگرانی‌ها در مورد چشم‌انداز اقتصاد جهانی در پی هشدار موسسه اعتبارسنجی مودی در خصوص وضعیت اقتصادی آمریکا، اسپانیا و آلمان
• چشم‌انداز مبهم و نگران‌کننده تقاضای جهانی نفت خام در پی تداوم بحران بدهی در منطقه یورو، تردیدها درباره بهبود شرایط اقتصادی آمریکا و همچنین کند شدن رشد اقتصادی در اقتصادهای نوظهور
• افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۷/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۰ ژوئیه
• کاهش ۹/۱ درصدی مجموع تقاضای نفت خام چین در ژوئن در مقایسه با سال ۲۰۱۱ (برای نخستین بار در سه سال گذشته)، بر اساس اطلاعات اولیه منتشر شده از سوی دولت چین
• تداوم و تشدید بحران بدهی‌ها در منطقه یورو و افزایش نگرانی‌های اقتصادی در این منطقه
• نگرانی‌ها درباره هزینه‌های بالای وام در اسپانیا
• افزایش ارزش دلار در مقابل یورو طی دوره ۲۰ الی ۲۴ ژوئیه.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۰ الی ۲۶ ژوئیه از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود و ابتدا از حدود ۷/۱۰۳ دلار در هر بشکه به اندکی بیش از ۱۰۰ دلار در ۲۳ ژوئیه کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۷/۱۰۱ دلار افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۶ ژوئیه، با
یک دلار و ۵۱ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۰ دلار و ۵۶ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۰ ژوئیه معادل ۱۰۲ دلار و ۷ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئیه (تا ۲۶ ژوئیه)، با ۵ دلار و ۸ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه ژوئن، به هر بشکه ۹۹ دلار و ۶ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئن معادل ۹۳ دلار و ۹۸ سنت در هر بشکه بود. قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار لندن (ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود و ابتدا از ۸۳/۱۰۶ دلار در هر بشکه در
۲۰ ژوئیه تا ۲۶/۱۰۳ دلار در ۲۳ ژوئیه کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۷/۱۰۶ دلار در ۲۷ ژوئیه افزایش یافت.
همچنین در این روز، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۳۴/۱۶ دلار در هر بشکه نسبت به نفت WTI برخوردار بود.
البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت موجب تقویت قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شده و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد. بر این اساس طی دوره مذکور، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• افزایش اندک امیدواری به اعلام محرک‌های اقتصادی از سوی بانک مرکزی آمریکا
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه در پی تشدید تنش‌ها در این منطقه
• افزایش ۲۴ درصدی واردات نفت خام کره جنوبی در ۶ ماهه نخست سال در مقایسه با میزان مشابه سال گذشته، بر اساس آمار شرکت ملی نفت این کشور (کی ان او سی)
• کاهش ۴/۱ درصدی تولید نفت خام و میعانات گازی قزاقستان در ۶ ماهه اول سال در مقایسه با میزان مشابه سال گذشته، بر اساس اعلام اداره آمار این کشور
• کاهش ۱۰۰ هزار بشکه ای صادرات روزانه نفت خام عراق به ترکیه در پی انفجار در بخش ترک خط لوله کرکوک- جیحان و تعمیر آن
• افزایش ارزش شاخص های بورس در بازارهای جهانی طی دوره ۲۷ تا ۲۴ ژوئیه
• ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌ونقل نفت خام.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف طی دوره اول الی ۲۵ ژوئیه ۹۸/۹۹ دلار در هر بشکه بوده است، در حالی که میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سنگین ایران طی دوره مذکور ۰۷/۹۸ دلار در هر بشکه برآورد شده است. همچنین طی دوره مذکور، متوسط قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۹۸ دلار و ۶۲ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۹۷ دلار و ۲۲ سنت گزارش شده است. طی دوره مذکور، هر بشکه نفت خام سبک ایران به طور متوسط در بازار آسیا ۱۰۰ دلار و ۲۲ سنت، شمال غربی اروپا ۹۹ دلار و ۲۳ سنت و در بازار مدیترانه ۹۷ دلار و ۲ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز به طور متوسط در بازار آسیا ۹۸ دلار و ۶۴ سنت، شمال غربی اروپا ۹۷ دلار و ۸۴ سنت و در بازار مدیترانه ۹۶ دلار و ۲ سنت به فروش رسیده است. طی دوره مذکور، پایین‌ترین قیمت مربوط به بازار مدیترانه و بالاترین قیمت نیز مربوط به بازار آسیا بوده است.
*کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی