ثبات گاز و نوسان فرآورده‌ها

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (برای تحویل در ماه اوت) طی دوره ۲ الی ۶ ژوئیه از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

به دلیل افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۳۹ میلیارد فوت مکعب و همچنین رکورد سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی این کشور (که به میزان ۱/۲۴ درصد معادل ۶۰۲ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل است) و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، طی هفته گذشته ابتدا از ۸۲/۲ تا ۹۴/۲ دلار در هر میلیون بی تی یو افزایش یافت، ولی مجددا تا ۷۷/۲ دلار کاهش یافت.
از سوی دیگر، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه اوت، به دلیل کاهش صادرات گاز روسیه به اروپا، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود و از ۷۳/۸ تا ۸۰/۸ دلار در هر میلیون بی تی یو افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری هاب هم از ۸۷/۲ تا ۷۸/۲ دلار در هر میلیون بی‌تی‌یو کاهش یافت که این رقم ۹۳/۶۲ درصد از قیمت اوایل سال ۲۰۱۰ که ۵/۷ دلار در هر میلیون بی‌تی‌یو بود، پایین‌تر است.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی در این مدت با ۱۵ سنت کاهش (۹۸/۴ درصد)، از ۰۱/۳ تا ۸۶/۲ دلار در هر میلیون بی‌تی‌یو در تاریخ ۳ ژوئیه کاهش یافت.
همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا هم از یک روند کاهشی برخوردار بود و با یک سنت کاهش (۳۲/۰ درصد)، از ۰۷/۳ دلار تا ۰۶/۳ دلار در هر میلیون بی تی یو کاهش یافت.
از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند افزایشی برخوردار بود و با ۳۲ سنت افزایش (۷۸/۳ درصد) از ۴۶/۸ دلار تا ۷۸/۸ دلار در هر میلیون بی تی یو افزایش یافت. بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی این کشور طی هفته گذشته ۳ هزار و ۱۰۲ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن به بیش از ۳۹ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است.

این ذخایر ۶۰۲ میلیارد فوت مکعب بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۱۱ بود که ۵۷۳ میلیارد فوت مکعب (۷/۲۲ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۱- ۲۰۰۷) است.
متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲ هزار و ۵۲۹ میلیارد فوت مکعب بوده است.
در منطقه شرق، این ذخایر نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۳۵ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و به یک هزار و ۵۱۲ میلیارد فوت مکعب رسیده که ۵/۲۱ درصد از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و...) ۲۱۶ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۹۰۳ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن ۱۱ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است.
ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید ۱۳۷ میلیارد فوت مکعب (۱۴ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۱۱ بیشتر است. ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا نیز طی هفته گذشته نسبت به هفته قبل از آن ۱۵ میلیارد فوت مکعب افزایش یافت و به ۴۷۱ میلیارد فوت مکعب رسید که ۸۹ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۱۰۲ میلیارد فوت مکعب است، در سطحی بالاتر از محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌ ماه اول)، طی هفته منتهی به ۶ ژوئیه از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
طی هفته گذشته به دنبال انتشار اطلاعاتی نظیر افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۵۵ هزار بشکه در روز، کاهش ۱۶۳ هزار بشکه ای تولید روزانه نفت خام این کشور، احتمال کاهش عرضه نفت اوپک برای توقف مازاد عرضه در بازار نفت، ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌ونقل نفت خام و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از ۶۲/۲ دلار به ازای هر گالن تا ۷۱/۲ دلار افزایش یافت.
البته طی دوره مذکور انتشار اخبار و اطلاعاتی همچون افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا (معادل ۲۰۰ هزار بشکه) کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، تداوم نگرانی‌های مربوط به رشد اقتصادی آمریکا و افت تولیدات صنعتی این کشور، کاهش رتبه اعتباری ۱۵ بانک بزرگ (در اروپا و آمریکا) توسط موسسه مودی و همچنین وجود مازاد عرضه در بازارهای جهانی نفت خام، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا بود که موجب نوسان قیمت طی هفته گذشته شد. قیمت سوخت حرارتی نیز در بازار نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱/۱ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از۶۷/۲ دلار تا ۷۶/۲ دلار افزایش یافت، ولی مجددا تا ۷۰/۲ دلار به ازای هر گالن کاهش یافت. همچنین قیمت آتی گازوئیل اروپا از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود و به‌رغم تداوم بحران بدهی‌ها در منطقه یورو، به دلیل خطر توقف کامل تولید نفت نروژ در پی ممنوعیت ورود کارگران به سکوهای نفتی دریایی از تاریخ ۱۰ ژوئیه و نیز توافق رهبران ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا برای اجرای مکانیزم جدیدی برای کمک مالی به بانک‌های اروپایی، از حدود ۷۵/۲ دلار تا ۸۲/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۶ ژوئیه افزایش یافت.
به طور کلی طی دوره مذکور افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه و نفت کوره پسماند معادل ۱۰۰ هزار بشکه از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱/۱ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۸۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۱۵۵ و ۲۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۹ ژوئن ۲۰۱۲، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده در بازار این کشور به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۴ ژوئیه ۲۰۱۲، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۷ الی ۳ ژوئیه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی برخوردار بودند.
بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان ۰۸/۴۰، ۴/۳۷، ۸۴/۳۹ و ۳۷/۲۲ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا در بازار خلیج فارس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره طی روز ۳ ژوئیه به ترتیب در سطوح ۰۱/۸۷۹، ۷۲/۸۱۲، ۸۴/۸۸۱ و ۹۸/۵۸۵ دلار قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی