حرکت لرزان در بازار نفت

غلامعلی رحیمی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۲ الی ۶ ژوئیه) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود؛ به طوری که در طول این مدت ابتدا از ۷۵/۸۳ دلار تا ۶۶/۸۷ دلار در هر بشکه افزایش یافت، ولی مجددا تا ۵/۸۴ دلار در هر بشکه کاهش یافت. طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارت بودند از:

• اعلام بانک مرکزی آمریکا مبنی بر در دست اجرا داشتن چند برنامه اصلاحی و تلاش برای بازگشت به کار آمریکایی‌های بیکار
• کاهش ۱۶۳ هزار بشکه‌ای تولید روزانه نفت خام آمریکا
• کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۳/۴ میلیون بشکه
• افزایش نگرانی‌ها در بازار نفت با اجرایی شدن تحریم عرضه نفت ایران توسط غرب از ابتدای ژوئیه
• احتمال کاهش عرضه نفت اوپک برای توقف مازاد عرضه در بازار نفت
• درخواست وزرای نفت ایران، الجزایر و ونزوئلا از دبیر کل اوپک مبنی بر برگزاری اجلاس اضطراری این سازمان در واکنش به افت قیمت نفت و بر اساس توافق اجلاس ۱۶۱ اوپک
• خطر توقف کامل تولید نفت نروژ در پی ممنوعیت ورود کارگران به سکوهای نفتی دریایی از تاریخ ۱۰ ژوئیه، با هدف وادار کردن دولت به دخالت برای پایان دادن به اعتصاب دو هفته‌ای کارگران نفتی

• توافق رهبران ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا برای اجرای مکانیزم جدیدی برای کمک مالی به بانک‌های اروپایی
• کاهش قابل توجه صادرات نفت خام عراق از بندر بصره در ۲ روز پایانی هفته گذشته به دلیل شرایط نامساعد جوی
• افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی و کاهش ارزش دلار در مقابل یورو
• ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌و‌نقل نفت خام
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه و آفریقا.
براساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، در هفته گذشته قیمت سبد نفتی اوپک با یک روند افزایشی از ۱۷/۹۴ دلار تا ۴۳/۹۸ دلار در هر بشکه افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در این مدت با ۵ دلار و ۸۶ سنت افزایش نسبت به هفته قبل از آن به هر بشکه ۹۶ دلار و ۶۳ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۹ ژوئن معادل ۹۰ دلار و ۷۷ سنت بود.
همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک با ۱۴ دلار و ۹ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه مه، به هر بشکه ۹۳ دلار و ۹۸ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه مه معادل ۱۰۸ دلار و ۷ سنت در هر بشکه بود.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بازار لندن(ICE) (برای تحویل در ماه اوت) با یک روند افزایشی ابتدا از ۳۴/۹۷ به ۷/۱۰۰ دلار در هر بشکه رسید، ولی تا ۱۹/۹۸ دلار کاهش یافت.
البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات منفی موجب تضعیف قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شده و از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد. بر این اساس طی دوره مذکور، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• وجود مازاد عرضه در بازارهای جهانی نفت خام
• تداوم نگرانی‌های مربوط به رشد اقتصادی در اروپا، آمریکا و چین
• کاهش رتبه اعتباری ۱۵ بانک بزرگ
(در اروپا و آمریکا) توسط موسسه مودی
• افت تولیدات صنعتی آمریکا طی هفته گذشته
• تداوم و تشدید بحران بدهی‌ها در منطقه یورو و افزایش نگرانی‌های اقتصادی در این منطقه
• کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی
• افزایش ارزش دلار در مقابل یورو.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در هفته گذشته ۳۱/۹۶ دلار در هر بشکه بوده، در حالی که میانگین وزنی قیمت تقریبی نفت خام سنگین ایران طی دوره مذکور در حدود ۳۵/۹۴ دلار در هر بشکه برآورد شده است.

متوسط قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۹۵ دلار و ۱۴ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۹۳ دلار و ۷۴ سنت گزارش شده است.
در این مدت هر بشکه نفت خام سبک ایران به طور متوسط در بازار آسیا ۹۶ دلار و ۴۵ سنت، شمال غربی اروپا ۹۵ دلار و ۶۴ سنت و در بازار مدیترانه ۹۳ دلار و ۵۴ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران هم به طور متوسط در بازار آسیا ۹۴ دلار و ۸۷ سنت، در بازار شمال غربی اروپا ۹۴ دلار و ۲۵ سنت و در بازار مدیترانه ۹۲ دلار و ۵۴ سنت به فروش رسیده است. پایین‌ترین قیمت مربوط به بازار مدیترانه و بالاترین آن نیز مربوط به بازار آسیا بوده است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته گذشته معادل ۹/۳۸۲ میلیون بشکه بوده که در مقایسه با هفته قبل (۲۲ ژوئن) به میزان ۳/۴ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۳/۲۴ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل (تاریخ یکم ژوئیه ۲۰۱۱) بیشتر است.
میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۳/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۵/۲۴ روز قرار گرفته است که این رقم ۹/۰ روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا ۱۶۳ هزار بشکه در روز کاهش یافت و به ۰۹۴/۶ میلیون بشکه در روز رسید که این رقم ۵۷۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل (تاریخ یکم ژوئیه ۲۰۱۱) است.
در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۱۱۸/۹ میلیون بشکه در روز به ۷۷۴/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۳۴۴ هزار بشکه در روز) کاهش یافته است که ۰۸/۱ میلیون بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل بوده است.
*کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )