روند افزایشی در بازار فرآورده‌های نفتی - ۲۲ فروردین ۹۰

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی‌های ماه اول برای تحویل در مه ۲۰۱۱) طی دوره ۴ آوریل الی ۸ آوریل ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی برخوردار بود.

به‌رغم افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین کاهش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۴۵ میلیارد فوت‌مکعب طی هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۲۸۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۴۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت.
همچنین قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مه ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۲۲۵/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۱ تا کمتر از ۸۵۸۶/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی دوباره تا سطح ۰۳۴/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ آوریل افزایش یافت.
قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۱ مارس ۲۰۱۱ تا کمتر از ۱۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۵۲/۳۱ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است. قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۹۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۱ مارس ۲۰۱۱، با ۳۹ سنت (۸/۷ درصد) کاهش تا کمتر از ۵۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۴۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۱ مارس ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۳۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ مارس ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک‌محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۸۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ مارس ۲۰۱۱ تا کمتر از ۷۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ آوریل ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) به دلیل تشدید ناآرامی‌ها در لیبی و افزایش نگرانی‌ها درباره عرضه گاز طبیعی این کشور به ایتالیا (از طریق خط لوله) و اسپانیا (به‌صورت LNG) با ۶۵ سنت افزایش طی دوره ۲۹ مارس ۲۰۱۱ الی ۵ آوریل ۲۰۱۱، از حدود ۶۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا بیش از ۲۷/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.
براساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱ در حدود ۱۵۷۹ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۴۵ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. این ذخایر به میزان ۸۶ میلیارد فوت‌مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۱۰ میلیارد فوت‌مکعب (۶/۰ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۱۵۶۹ میلیارد فوت‌مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵۲ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۶۱۶ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است و به میزان ۸۷ میلیارد فوت‌مکعب (۴/۱۲ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه کمتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۱۱۹ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۶۲۳ میلیارد فوت‌مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۲ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۱۱۹ میلیارد فوت‌مکعب (۱/۱۹ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۱۰ بیشتر است. سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته و در سطح ۲۲۱ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است و معادل ۲۳ میلیارد فوت‌مکعب کمتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۱۵۷۹ میلیارد فوت‌مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۸ آوریل ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، به دلیل تشدید بحران در منطقه خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی به ویژه در مناطق نفت‌خیز این کشور و کاهش ۸۵-۸۲ درصدی تولید نفت خام این کشور، ادامه جنگ داخلی لیبی و تردید معامله‌گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، کاهش تولید نفت خام اوپک در ماه مارس ۲۰۱۱ براساس تازه‌ترین نظرسنجی بلومبرگ، انتشار خبر مربوط به کاهش ۲/۰ درصدی تولید نفت خام روسیه در ماه مارس ۲۰۱۱ نسبت به ماه فوریه و رسیدن آن به پایین‌ترین سطح خود در ۳ ماه گذشته، افزایش نگرانی فعالان بازار نفت از گسترش ناآرامی‌ها به سایر کشورهای تولیدکننده نفت خصوصا عربستان سعودی، وقوع برخی اعتراضات و ناآرامی‌ها در کشورهای بحرین، یمن، عمان و عربستان سعودی و تشدید نگرانی درباره امنیت این صادرکننده بزرگ نفت، بروز توفان شن بی سابقه در کویت و اختلال و تعطیلی بندرهای این کشور، افزایش تقاضای سوخت ژاپن برای جبران کاهش تولید برق در این کشور در پی تعطیلی نیروگاه‌های اتمی، رشد فراتر از پیش‌بینی تقاضای نفت خام آمریکا در ماه ژانویه ۲۰۱۱ نسبت به مدت مشابه سال گذشته و رسیدن آن به بیش از ۲/۳ درصد، انتشار ارقام مثبت اقتصادی در آمریکا و تقویت چشم‌اندازها از رشد اقتصادی این کشور، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴۰۰ هزار بشکه طی هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۱۶۸۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۲۶۰۷/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۸ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱ از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱ و همچنین به رغم افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود ۱۷۱۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۱۹۷/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۸ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور به دلیل تداوم و تشدید بحران لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور تا سطح ۲۵۰ هزار بشکه در روز و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۷۶۷/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ آوریل ۲۰۱۱ تا بیش از ۴۲۰۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۸ آوریل ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴۰۰ هزار بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۹۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۲۰۰ هزار بشکه، سوخت جت آمریکا معادل ۴۰۰ هزار بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱ آوریل ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
براساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۶ آوریل ۲۰۱۱، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۹ مارس ۲۰۱۱ الی ۵ آوریل ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک‌محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۰۹/۵۱)، (۲۴)، (۲۱)، (۴۷/۳۲)، (۳۲/۵۳) و (۳۷/۵۲) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج‌فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۵ آوریل ۲۰۱۱ در سطوح (۶۴/۱۰۶۸)، (۱۰۴۵)، (۱۰۷۰)، (۵۵/۱۱۶۸)، (۴۶/۱۱۱۱) و (۲۰/۱۰۹۲) دلار قرار گرفتند.
همچنین براساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۳۴/۴۶)، (۴۱)، (۳۸)، (۰۲/۳۵)، (۶۳/۳۹) و (۱۹/۴۶) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۲۹ مارس ۲۰۱۱)، طی روز ۵ آوریل ۲۰۱۱ در سطوح (۹۱/۱۰۰۰)، (۵۰/۱۰۰۵)، (۵۰/۱۰۰۱)، (۴۴/۹۷۸)، (۶۰/۱۰۵۰) و (۶۱/۱۰۱۹) دلار قرار گرفتند. میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها با افزایش همراه بود. همچنین قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها به استثنای بازار آمریکا با افزایش همراه بود. بر این اساس طی روز ۵ آوریل ۲۰۱۱ میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازارهای خلیج‌فارس ۶۶۲ دلار و ۵ سنت، مدیترانه ۷۲۱ دلار و ۷۵ سنت، شمال اروپا ۷۱۱ دلار و ۷۵ سنت، آمریکا ۶۷۵ دلار و ۵۲ سنت، ژاپن ۶۹۶ دلار و ۱۲ سنت و در بازار سنگاپور ۶۸۰ دلار و ۸ سنت معامله شده است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
*کارشناسان بازار انرژی