افزایش قیمت گاز و فرآورده‌های نفتی - ۹ اسفند ۸۹

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در مارس ۲۰۱۱) طی دوره ۲۲ فوریه الی ۲۵ فوریه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی برخوردار بود.

به دلیل کاهش دمای هوا در آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۸۱ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۸۶۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۰۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) نیز برای تحویل در ماه مارس ۲۰۱۱، به دلیل کاهش صادرات گاز لیبی به ایتالیا به وسیله یک خط لوله گازی که از زیر دریایی مدیترانه می‌گذرد، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۶۷۳۱/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۹۹۴/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۵ فوریه افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۷ سنت (۷۹/۱ درصد) کاهش از حدود ۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۸۳/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۱۱/۳۷ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین تر می‌باشد. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو نیز از یک روند کاهشی بسیار ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۰۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا با ۹۹/۶ دلار (۷/۱۵۶ درصد) افزایش از حدود ۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۴۵/۱۱ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا با ۰۷/۳ دلار (۸/۲۶ درصد) کاهش تا سطح ۳۸/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت. ذخایر در منطقه تولیدی
( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۴۶ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه، یعنی ۶۴۱ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۱ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۷۱ میلیارد فوت مکعب (۵/۱۱ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۸ فوریه ۲۰۱۰ بیشتر است. سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۳ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته و در سطح ۲۶۳ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و معادل ۱۰ میلیارد فوت مکعب کمتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. بطور کلی سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۱۸۳۰ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۵ فوریه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بود. بر این اساس، طی هفته گذشته به دلیل تشدید ناآرامی‌ها در لیبی و کاهش ۲/۱ میلیون بشکه در روز از تولید نفت خام این کشور، افزایش نگرانی فعالان بازار نفت از احتمال گسترش ناآرامی‌ها در خاورمیانه، توقف فعالیت چند میدان نفتی در مناطق فراساحلی غرب استرالیا به دلیل فعالیت توفان کارلوس، انتشار آمار مثبت درباره اقتصاد آمریکا، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۹۱ هزار بشکه در روز و کاهش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۶۰۲۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۳۹۵/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۵ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت سوخت حرارتی در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و نیز کاهش قابل‌توجه سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۷۹۲۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۳۰۹/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۵ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۲۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود. قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور به دلیل تداوم بحران لیبی و کاهش ۷۵ درصدی تولید نفت خام این کشور و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام در بازار اروپا، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بوده و از حدود ۸۴۹۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ فوریه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۹۲۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۵ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت.
طی هفته مذکور، کاهش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۲ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان‌تقطیر معادل ۳/۱ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۱ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۲میلیون بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۹۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۲۵ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۸ فوریه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۴ فوریه ۲۰۱۱، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۵ فوریه ۲۰۱۱ الی ۲۳ فوریه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی قابل توجه برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۰۳/۴۱)، (۵۶)، (۶۳)، (۱/۹۱)، (۴۲/۴۰) و (۶۸/۴۰) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. بنابراین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ در سطوح (۵۸/۹۶۴)، (۹۵۲)، (۵۰/۹۵۲)، (۴۸/۱۰۳۱)، (۳۶/۱۰۰۳) و (۵۶/۹۸۵) دلار قرار گرفتند. همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۷/۲۳)، (۵/۳۱)، (۵۰/۳۶)، (۶۷/۵۵)، (۳۱/۲۱) و (۶۹/۲۳) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۵ فوریه ۲۰۱۱)، طی روز ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ در سطوح (۵۴/۸۷۷)، (۷۵/۸۹۸)، (۲۵/۸۸۹)، (۵۵/۸۹۲)، (۷۳/۹۱۱) و (۶۷/۸۹۴) دلار قرار گرفتند. میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها با افزایش همراه بود. همچنین قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها با افزایش همراه بود. بر این اساس میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۳/۱۲ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۵ فوریه ۲۰۱۱)، طی روز ۲۳ فوریه ۲۰۱۱ در سطح ۲۸/۶۱۵ دلار قرار گرفت. هر تن نفت کوره در بازارهای مدیترانه ۶۱۶ دلار، شمال اروپا ۶۱۱ دلار و ۲۵ سنت، آمریکا ۶۰۹ دلار و ۲۸ سنت، ژاپن ۶۴۰ دلار و ۱ سنت و در بازار سنگاپور ۶۲۸ دلار و ۳۶ سنت معامله شده است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی