روند نزولی قیمت گاز طبیعی و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *

قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در مارس ۲۰۱۱) طی دوره ۳۱ ژانویه الی ۴ فوریه ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. به رغم کاهش دمای هوا در آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۱۸۹ میلیارد فوت‌مکعب طی هفته منتهی به ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس نایمکس، از حدود ۴۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مارس ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۳۱۶/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۸۳۴۱/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ فوریه افزایش یافت.

قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا با ۱۳ سنت (۹/۲ درصد) کاهش از حدود ۴۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱ کاهش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۵۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۲۸/۲۵ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر می‌باشد. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا با ۵۳/۳ دلار (۸۸/۳۴ درصد) کاهش از حدود ۱۲/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۱۱ تا کمتر از ۵۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت؛ ولی مجددا با ۴۴/۲ دلار (۰۲/۳۷ درصد ) افزایش تا سطح ۰۳/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۵۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۸/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت.

قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۶۴/۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۸۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۲۸ سنت کاهش طی دوره ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ الی ۲ فوریه ۲۰۱۱، از حدود ۹۲/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۶۴/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:

قیمت‌های بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۴ فوریه ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس، طی هفته گذشته در ابتدا در پی انتشار اخبار و اطلاعات اقتصادی مطلوب در مورد آمریکا، افزایش خوش‌بینی‌ها برای بهبود تقاضای انرژی و رشد سرمایه‌گذاری در آمریکا، اعلام آژانس بین‌المللی انرژی مبنی بر افزایش تقاضای نفت و فرآورده‌های نفتی از سوی اقتصادهای در حال بازسازی، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش نگرانی‌ها درباره عرضه نفت در پی ادامه ناآرامی‌ها در مصر و احتمال گسترش این ناآرامی‌ها به دیگر کشورهای عربی خاورمیانه، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۵۰۰۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۱۹۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا به دلیل افزایش قابل توجه سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۲/۶ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۸۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱، برطرف شدن نگرانی معامله‌گران درباره عرضه نفت خام در بازار آمریکا، افزایش امیدواری به حل و فصل بحران مصر، تصمیم معامله‌گران بازار برای پایان دادن به معاملات خود به دنبال سودبری‌های بالا، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۴۳۵۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۴ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت.

قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی و کاهشی مذکور و همچنین به رغم کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۸۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۷۴۰۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۸۰۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۱۶۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۴ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت.

از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا به دلیل تداوم استقرار توده هوای سرد در منطقه اروپا و افزایش تقاضای سوخت گرمایشی، بهبود اوضاع اقتصادی اروپا، تعطیلی چند سکوی تولید نفت در دریای شمال و افزایش نگرانی مصرف‌کنندگان درباره دسترسی به نفت خام برنت و کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام در اروپا، از حدود ۷۱۳۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۱ ژانویه ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۹۵۹/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳ فوریه ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۷۳۹۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۱۱ کاهش یافت.

طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۲/۶ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۱ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۸۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۵/۱ میلیون بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۸۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۸ ژانویه ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.

براساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۳ فوریه ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۶ ژانویه ۲۰۱۱ الی ۲ فوریه ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۲۸/۶۰)، (۳۱)، (۳۷)، (۸۱/۲۳)، (۱۷/۵۹) و (۶/۵۹) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. لذا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۲ فوریه ۲۰۱۱ در سطوح (۶۸/۹۲۷)، (۸۸۰)، (۲۵/۸۷۹)، (۸۹/۹۴۳)، (۱۰/۹۶۸) و (۵۳/۹۴۹) دلار قرار گرفتند.

همچنین براساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۵۷/۴۱)، (۷۵/۵۴)، (۵/۶۷)، (۲۶/۳۲)، (۲/۴۱) و (۴۲/۴۱) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۲۶ ژانویه ۲۰۱۱)، طی روز ۲ فوریه ۲۰۱۱ در سطوح (۴۴/۸۲۸)، (۵۰/۸۵۹)، (۵۰/۸۶۷)، (۶۲/۸۵۴)، (۸۷/۸۶۴) و (۳۵/۸۴۵) دلار قرار گرفتند. میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها با افزایش همراه بود. همچنین قیمت نفت کوره طی دوره مذکور در همه بازارها با افزایش همراه بود. میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۰۷/۴۹ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۲۶ ژانویه ۲۰۱۱)، طی روز ۲ فوریه ۲۰۱۱ در سطح ۹۵/۵۷۳ دلار قرار گرفت. هر تن نفت کوره در بازارهای مدیترانه ۵۵۸ دلار و ۷۵ سنت، شمال اروپا ۵۵۰ دلار و ۲۵ سنت، آمریکا ۵۴۸ دلار و ۸۰ سنت، ژاپن ۵۹۸ دلار و ۱۵ سنت و در بازار سنگاپور ۵۸۶ دلار و ۹۰ سنت معامله شده است.

منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )

*کارشناسان بازار انرژی