چشم‌انداز تولید گاز طبیعی آمریکا در افق ۲۰۳۵

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ژانویه ۲۰۱۱) طی دوره ۲۰ دسامبر الی ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بود.

به‌رغم کاهش دمای هوا در مناطق شمال‌شرقی آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی در بخش‌های مسکونی و تجاری و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۱۸۴ میلیارد فوت‌مکعب طی هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس در پی اعلام افزایش برآورد اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) از میزان تولید گاز طبیعی آمریکا طی دو دهه آتی و کاهش وابستگی این کشور به گاز وارداتی، از حدود ۲۳۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۰۸۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.
اداره اطلاعات انرژی آمریکا در تازه‌ترین گزارش پیش‌بینی خود تحت عنوان «چشم‌انداز بلند مدت انرژی» اعلام کرده است که تولید گاز از سنگ‌های رسی نقش بسیار مهمی در تامین نیازهای انرژی آمریکا داشته و تولید گاز از این ذخایر در آمریکا تا سال ۲۰۳۵ در مقایسه با گزارش قبلی این سازمان در سال ۲۰۰۹ به دو برابر افزایش خواهد یافت و به این کشور در کاهش وابستگی به گاز وارداتی کمک شایان توجهی خواهد کرد.
در گزارش «چشم‌انداز بلند مدت انرژی سالانه ۲۰۰۹» پیش‌بینی شده بود که تولید سالانه گاز از سنگ‌های رسی در آمریکا تا سال ۲۰۳۵ به ۶ تریلیون فوت مکعب افزایش خواهد یافت که این رقم در پیش‌بینی‌های جدید، به بیش از ۱۲ تریلیون فوت مکعب افزایش یافته است.
بر اساس گزارش چشم‌انداز انرژی سالانه۲۰۱۰، واردات گاز آمریکا بیش از ۱۸ درصد از تقاضای انرژی این کشور را تا سال ۲۰۳۵ تامین خواهد کرد که این رقم نسبت به سال گذشته میلادی در حدود ۲۴ درصد کاهش نشان می‌دهد.

روند تغییرات قیمت آتی‌های بنزین، سوخت حرارتی و گازوئیل در بورس‌ها طی دوره ۲۰ دسامبر الی ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰

از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۱، به دلیل کاهش شدید دمای هوا در اروپا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۰۰۸/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۰۸۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ دسامبر افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۵۱ سنت (۲۳/۱۱ درصد) کاهش از حدود ۵۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۰۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.
این سطح قیمتی به میزان ۸۲/۳۳ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ دسامبر کاهش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۹۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ دسامبر کاهش یافت.
همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۲۸ سنت (۰۳/۳ درصد) کاهش طی دوره ۱۳ دسامبر الی ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰، از حدود ۲۳/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۹۵/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ در حدود ۳۳۶۸ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۱۸۴ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است.
این ذخایر به میزان ۵۶ میلیارد فوت‌مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۲۶۴ میلیارد فوت‌مکعب (۵/۸ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می‌باشد.

میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۱۰۴ میلیارد فوت‌مکعب بوده است.
در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۱۷ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۱۷۷۴ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است، ولی به میزان ۲۷ میلیارد فوت‌مکعب (۵/۱ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۲۰۴ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی (۹۳۴ میلیارد فوت‌مکعب) بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۵۶ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است.
سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۶۳ میلیارد فوت‌مکعب (۹/۵ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۰۹ بیشتر است.
سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۱ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۴۵۶ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است و معادل ۳۳ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است.
به‌طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۳۶۸ میلیارد فوت‌مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت‌های بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی برخوردار بودند.
بر این اساس، به دنبال انتشار آمار مثبت در مورد اقتصاد آمریکا (نظیر بهبود رشد اقتصادی آمریکا در ۳ ماهه چهارم سال ۲۰۱۰، افزایش شاخص‌های اعتماد و احساس مصرف کننده در این کشور وکاهش بیکاری)، اختلال در فعالیت پالایشگاه‌ها و مشکل بارگیری محموله‌های سوخت در پایانه نیویورک، انفجار یکی از سه خط لوله نفتی متعلق به شرکت‌های شورون و آجیپ در منطقه نفت‌خیز دلتای نیجر در پی فعالیت‌های شورشیان در این کشور و تعلیق تولید نفت در این منطقه، ادامه تنش‌ها در شبه جزیره کره، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی و همچنین به تبعیت از بازار نفت‌خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۳۷۷۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۴۴۲۶/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.
البته طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۲ میلیون بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۳۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۶۰۰ هزار بشکه و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۷۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ و نیز کاهش شدید دمای هوا در شمال آمریکا و به تبع آن افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۸۹۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۴۰۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.
قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا به دلیل کاهش شدید دمای هوا در اروپا و به تبع آن افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه، از حدود ۴۸۲۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۴۸۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۳ دسامبر افزایش یافت؛ ولی مجددا در پی تداوم بحران کسری بودجه اروپا و افزایش نگرانی‌ها درباره اوضاع اقتصادی کشورهای منطقه یورو، تا سطح ۵۳۰۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۴ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.
طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا (معادل ۴/۲ میلیون بشکه)، سوخت جت (معادل ۲۰۰ هزار بشکه )، نفت کوره پسماند (معادل ۱/۱ میلیون بشکه) و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۳۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر (معادل ۶۰۰ هزار بشکه) و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۷۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تقویت کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
همچنین پیش‌بینی می‌شود دمای هوای مناطق شمالی آمریکا و اروپا در هفته پایانی سال ۲۰۱۰ همچنان پایین تر از حد معمول و سرد بوده و در نتیجه روند افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در روزهای آتی تداوم داشته باشد.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۳ دسامبر الی ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ ، از یک روند افزایشی برخوردار بودند.
بر این اساس، قیمت تک‌محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۱۱/۲۲)، (۷۵/۱۸)، (۷۵/۱۸)، (۸۹/۴۴)، (۳۳/۲۱) و (۳۲/۲۱) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. بنابراین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ در سطوح (۹۹/۸۷۲)، (۸۴۰)، (۷۵/۸۴۴ )، (۰۵/۹۱۴)، (۶۹/۹۱۱) و (۰۲/۸۹۳) دلار قرار گرفتند.
همچنین براساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۱۵/۸)، (۵۰/۲۰)، (۵۰/۱۲)، (۹۶/۲۴)، (۸۵/۱۳) و (۶۳/۱۳) دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۳ دسامبر ۲۰۱۰)، طی روز ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ در سطوح (۹۰/۷۵۹)، (۲۵/۷۷۲)، (۲۵/۷۵۸)، (۷۵/۷۸۵)، (۵۶/۷۹۱) و (۱۴/۷۷۶) دلار قرار گرفتند.
میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها با افزایش همراه بود. میانگین بهای هر تن نفت کوره نیز در بازار خلیج فارس با ۶۱/۱۹ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ )، طی روز ۲۲ دسامبر ۲۰۱۰ در سطح ۶۱/۵۰۴ دلار قرار گرفت.
همچنین هر تن نفت کوره در بازارهای مدیترانه ۴۹۵ دلار، شمال اروپا ۴۹۴ دلار و ۵۰ سنت، آمریکا ۴۹۳ دلار و ۱۲ سنت، ژاپن ۵۳۱ دلار و ۴۸ سنت و در بازار سنگاپور ۵۱۸ دلار و ۱۱ سنت معامله شده است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )
*کارشناسان بازار انرژی