تداوم روند کاهشی گاز

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ژانویه ۲۰۱۱) طی دوره ۱۳ دسامبر الی ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بود.

به‌رغم کاهش دمای هوا در مناطق شمالی آمریکا و افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی در بخش‌های مسکونی و تجاری و همچنین کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۱۶۴ میلیارد فوت‌مکعب طی هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس نایمکس، از حدود ۴۲/۴ دلار در هر میلیون
بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۰۶۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ دسامبر کاهش یافت.
از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۱۰۱۰/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر تا کمتر از ۸۰۳۵/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۱۸۸/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.

قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیشتر از ۵۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا با ۳۲ سنت (۰۵/۷ درصد) کاهش، به کمتر از ۲۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۷/۳۰ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک از یک روند افزایشی همراه با نوسان شدید برخوردار بوده و در ابتدا با ۷۳/۱۲ دلار
(۳۲/۱۶۵ درصد) افزایش از حدود ۷/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۴۳/۲۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر افزایش یافت، ولی مجددا با ۴۹/۸ دلار (۵۵/۴۵ درصد) کاهش تا حدود ۴۹/۱۱ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ دسامبر کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۷۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۹۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر افزایش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۹۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۱۴ سنت (۵۴/۱ درصد) افزایش طی دوره ۷ دسامبر الی ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰، از حدود ۰۹/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا بیش از ۲۳/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.

بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰ در حدود ۳۵۶۱ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۱۶۴ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. این ذخایر به میزان ۳۵ میلیارد فوت‌مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۰ دسامبر ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۳۲۱ میلیارد فوت‌مکعب (۹/۹ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) است. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۲۴۰ میلیارد فوت‌مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۱۱میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۱۸۹۱ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است ولی به میزان ۶۰ میلیارد فوت‌مکعب (۳/۳ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر می‌باشد. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۲۳۷ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ( ۹۶۷ میلیارد فوت‌مکعب ) بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۴۲ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۷۳ میلیارد فوت‌مکعب (۵/۶ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۰ دسامبر ۲۰۰۹ بیشتر است.
سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۱ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۴۶۶ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است و معادل ۲۵ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه می‌باشد. بطور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۵۶۱ میلیارد فوت‌مکعب می‌باشد، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس، به رغم انتشار آمار مثبت در مورد اقتصاد آمریکا نظیرکاهش تعداد متقاضیان کار و آمار مناسب شاخص خرده فروشی، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۷۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰، انتشار اطلاعات مثبت در مورد اقتصاد چین و افزایش تقاضای نفت خام این کشور در ماه نوامبر ۲۰۱۰ و تثبیت مجدد سطح تولید نفت خام اوپک در نشست ۱۵۸ این سازمان در اکوادور، قیمت بنزین سوپر بدون سرب با توجه به افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا (معادل ۸۰۰ هزار بشکه) در هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰ ، نزدیک شدن به روزهای پایانی سال جاری میلادی و کاهش معاملات از سوی سرمایه‌گذاران، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، نگرانی سرمایه‌گذاران از احتمال کند شدن رشد اقتصادی چین در پی تلاش‌های این کشور برای مبارزه با تورم، ادامه نگرانی‌ها درباره شرایط اقتصاد جهانی و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، از حدود ۳۱۸۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۳۱۷۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.

از سوی دیگر، قیمت سوخت حرارتی در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان‌تقطیرآمریکا معادل ۱۰۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰ و نیز کاهش شدید دمای هوا در شمال آمریکا و به تبع آن افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۴۶۵۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۴۷۳۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت. البته طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰ از عوامل تضعیف کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
همچنین قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و در ابتدا به دلیل کاهش شدید دمای هوا در اروپا و به تبع آن افزایش تقاضای سوخت گرمایشی در این منطقه، از حدود ۴۹۱۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۴۹۸۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۶ دسامبر افزایش یافت، ولی مجددا در پی افزایش نگرانی‌ها درباره گسترش بحران کسری بودجه و مشکلات مالی به سایر اقتصادهای منطقه یورو و بروز نا آرامی‌ها در این منطقه و افزایش نگرانی‌ها درباره وضعیت آینده اقتصادی ایرلند، تا سطح ۴۸۹۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.
طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا (معادل ۸۰۰ هزار بشکه) و فرآورده‌های میان تقطیر (معادل ۱/۱ میلیون بشکه) در هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره سازی‌های سوخت جت ( معادل ۲ میلیون بشکه )، نفت کوره پسماند (معادل ۴۰۰ هزار بشکه) و افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان‌تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۱۷۸ و ۱۰۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۰ دسامبر ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند. همچنین پیش‌بینی می‌شود دمای هوای مناطق شمالی آمریکا و اروپا در هفته‌های پایانی سال ۲۰۱۰ سردتر شده و تقاضای سوخت گرمایشی در روزهای آتی افزایش یابد.
براساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۴ دسامبر ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۷ دسامبر الی ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ ، از یک روند کاهشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک‌محموله بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب به میزان (۹۱/۴)، (۷۵/۱۲)، (۱۳)، (۵۸/۴۸)، (۸۱/۴) و (۶۷/۵) دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته است. بنابراین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور طی روز ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ در سطوح (۸۸/۸۵۰)، (۲۵/۸۲۱)، (۸۲۶ )، (۱۶/۸۶۹)، (۳۶/۸۹۰) و (۷۰/۸۷۱) دلار قرار گرفتند.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با (۸)، (۷۵/۹)، (۸۹/۰) و (۶۸/۲) دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۷ دسامبر ۲۰۱۰)، طی روز ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ در سطوح (۷۵/۷۵۱)، (۷۵/۷۴۵)، (۷۱/۷۷۷) و (۵۱/۷۶۲) دلار قرار گرفتند. البته قیمت گازوئیل در بازارهای خلیج‌فارس و آمریکا طی دوره مذکور با افزایش اندکی همراه بودند. میانگین بهای سوخت جت نیز در همه بازارها به استثنای بازار آمریکا با کاهش همراه بود. میانگین بهای هر تن نفت کوره نیز در بازار خلیج فارس با ۴۷/۱۲ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۷ دسامبر ۲۰۱۰ )، طی روز ۱۳ دسامبر ۲۰۱۰ در سطح ۴۸۵ دلار قرار گرفت. همچنین هر تن نفت کوره در بازارهای مدیترانه ۴۸۵ دلار، شمال اروپا ۴۷۷ دلار و ۵۰ سنت، آمریکا ۴۸۰ دلار و ۹۶ سنت، ژاپن ۵۱۸ دلار و ۹۶ سنت و در بازار سنگاپور ۵۰۷ دلار و ۴۵ سنت معامله شده است.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )