افزایش نرخ گاز طبیعی و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*

قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در ژانویه ۲۰۱۱) طی دوره ۲۹ نوامبر الی ۳ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی برخوردار بود. به دلیل کاهش قابل توجه سطح... ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا به میزان ۲۳ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰، کاهش دمای هوا در منطقه شمال شرق آمریکا که عمده‌ترین بازار سوخت برای مصارف گرمایشی این کشور به شمار می‌رود و همچنین افزایش تقاضای گرمایشی گاز طبیعی در بخش‌های مسکونی و تجاری، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس نایمکس، از حدود ۲۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۳۴۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ دسامبر افزایش یافت.

همچنین قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۷۷۷/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ نوامبر تا کمتر از ۴۳۱۸/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت، ولی مجددا به دلیل کاهش دمای هوا در شمال شرق و شمال غرب اروپا و درنتیجه افزایش تقاضای گاز طبیعی، تا سطح ۴۱۳۷/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت.

قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۳۲ سنت (۲۲/۸درصد) افزایش، از حدود ۸۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۲۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۸۷/۳۰ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است.قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰ تا کمتر از ۱۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ نوامبر کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۵ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۰۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ نوامبر افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۳۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.

قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ نوامبر ۲۰۱۰ تا بیشتر از ۴۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ نوامبر افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۶۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ نوامبر ۲۰۱۰ تا بیش از ۸۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ نوامبر افزایش یافت. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۱ سنت کاهش طی دوره ۲۲ نوامبر الی ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰، از حدود ۶۳/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۶۲/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.

بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ در حدود ۳۸۱۴ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۲۳ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است. این ذخایر به میزان ۲۳ میلیارد فوت‌مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۳۴۷ میلیارد فوت مکعب (۱۰درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می‌باشد. میزان متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۴۶۷ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۶ میلیارد فوت‌مکعب کاهش یافته و در سطح ۲۰۵۳ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است، ولی به میزان ۸۸ میلیارد فوت مکعب (۵/۴ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر می‌باشد. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۲۳۵ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ( ۱۰۲۸ میلیارد فوت مکعب ) بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۱۴ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۴۵ میلیارد فوت مکعب (۷/۳ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۶ نوامبر ۲۰۰۹ بیشتر است.

سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۲۱ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته و در سطح ۴۹۸ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و معادل ۲۵ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه می‌باشد. به‌طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۸۱۴ میلیارد فوت مکعب می‌باشد، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.

بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی

قیمت‌های بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بازار بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۳ دسامبر ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس نیویورک، در ابتدا در پی بازگشایی پالایشگاه‌ها در این کشور و افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی و عدم آربیتراژ بنزین میان آمریکا و اروپا طی دوره مذکور، افزایش واردات بنزین آمریکا معادل ۲۲۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۹ نوامبر ۲۰۱۰، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، کاهش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، از حدود ۲۸۴۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰ به کمتر از ۱۸۶۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۰ نوامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.

البته مجددا در پی کاهش دمای هوا در منطقه شمال شرق آمریکا (که بزرگترین بازار سوخت گرمایشی این کشور محسوب می‌شود) و در نتیجه افزایش تقاضا برای سوخت گرمایشی، نزدیک شدن به فصل خرید در آستانه پایان سال جاری میلادی و تعطیلات کریسمس وافزایش حمل و نقل جاده‌ای برای تحویل کالاها و سفارش‌ها و درنتیجه بهبود دورنمای تقاضای سوخت در آمریکا، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۳۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰، افزایش ریسک‌های سیاسی و ژئوپلتیک، اخلال در روند انتقال نفت خام از طریق خط لوله ۶-ای شرکت کانادایی انبریج، تعطیلی دو پایانه صادرات نفت خام متعلق به شرکت نفتی پیمکس در خلیج مکزیک به دلیل شرایط نامساعد جوی، افزایش برآورد تقاضای نفت خام آمریکا در ماه سپتامبر ۲۰۱۰ توسط اداره اطلاعات انرژی آمریکا، افزایش شاخص اعتماد مصرف کننده در آمریکا، افزایش ارزش شاخص سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب تا سطح ۳۵۵۳/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲ دسامبر ۲۰۱۰ افزایش یافت که این سطح قیمتی نیز پایدار نبوده است.

اما به دلیل افزایش تعداد متقاضیان کار در آمریکا و نیز افزایش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا ( معادل ۶۰۰ هزار بشکه ) در هفته منتهی به ۲۶ نوامبر ۲۰۱۰، تا سطح ۳۵۲۱/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳ دسامبر ۲۰۱۰ کاهش یافت.

براساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۳۰ نوامبر ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۲ نوامبر الی ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰ ، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. همچنین براساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن گازوئیل در بازارهای خلیج فارس، مدیترانه، شمال اروپا، آمریکا، ژاپن و سنگاپور به ترتیب با ۰۴/۸، ۷۵/۴۱، ۳۵، ۱۶/۲۹، ۹۸/۹ و ۰۴/۸ دلار افزایش نسبت به هفته قبل ۲۲ نوامبر ۲۰۱۰، طی روز ۲۹ نوامبر ۲۰۱۰ در سطوح ۲۹/۷۰۵، ۵۰/۷۲۷، ۷۱۹، ۵۶/۷۲۹، ۴۴/۷۳۸ و ۰۵/۷۲۲ دلار قرار گرفتند.

منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )

*کارشناسان بازار انرژی