روند نوسانی در بازار نفت!

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *

بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۳۰ آگوست الی سه سپتامبر ۲۰۱۰) از یک روند نوسانی برخوردار بود. قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا در پی نگرانی سرمایه‌گذاران از کندی بازسازی اقتصادی، اظهارات باراک اوباما مبنی بر شکست تلاش‌ها در جهت رفع نگرانی‌ها برای بهبود شرایط اقتصادی، تداوم نرخ بالای بیکاری، افزایش سطح ذخایر نفت خام آمریکا به بالاترین حد خود در یک ماه گذشته، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، از حدود ۷/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۰ آگوست ۲۰۱۰ تا کمتر از ۹۲/۷۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۱ آگوست کاهش یافت، ولی مجددا به دنبال انتشار آمار امیدوار‌کننده اشتغال، تولید و فروش مسکن در آمریکا و در نتیجه جلب اعتماد سرمایه‌گذاران، رشد ۱/۰ درصدی سفارشات کارخانه‌ای آمریکا در ماه ژوئیه ۲۰۱۰ که نویدبخش رشد صنعتی در این کشور است، افزایش شاخص اعتماد مصرف‌کننده در آمریکا، آتش سوزی در یک سکوی نفتی در خلیج مکزیک، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، قیمت نفت خام WTI تا سطح ۶/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ سه سپتامبر۲۰۱۰ افزایش یافت. معامله‌گران نفتی معمولا برای تشخیص میزان حساسیت مصرف‌کنندگان، بازارهای سهام را مورد توجه قرار می‌دهند. در واقع شاخص بازار سهام نشانه‌ای از میزان اعتماد مصرف‌کنندگان بوده و توجه سرمایه‌گذاران نفتی به این مساله، سبب شده است تا بازار نفت خام و سهام هم‌جهت باشند.

همچنین طی هفته گذشته، افزایش قابل‌توجه سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۴/۳ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۷ آگوست ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های نفت خام به شمار می‌رود که تا حدودی در کند شدن روند افزایشی قیمت نفت خام طی دوره ۳۱ آگوست الی سه سپتامبر نقش داشته است.

بر اساس اعلام وزارت کار آمریکا، موارد اعلام بیکاری در این کشور طی هفته گذشته اندکی کاهش یافته است؛ اما همچنان رقم بالایی دارد که نگران‌کننده می‌باشد. از سوی دیگر، رییس‌جمهوری آمریکا اعلام نموده است که برنامه‌های جدیدی را برای ایجاد اشتغال در نظر دارد که از جمله می‌توان به کاهش مالیات بخش تجاری اشاره نمود. انجمن ملی مشاورین املاک آمریکا نیز اعلام نموده است که در ماه ژوئیه ۲۰۱۰، تعداد افرادی که برای خرید مسکن اقدام کرده‌اند، ۲/۵ درصد افزایش یافته است. این رقم، نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۱۹ درصد کمتر بوده و فروش خانه همچنان در پایین‌ترین حد خود در دهه گذشته باقی مانده است.

در حال حاضر شرایط کونتانگو در بازارهای جهانی نفت خام در حال گسترش می‌باشد و با توجه به افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام، ادامه چنین روندی منطقی بوده و به نظر می‌رسد ذخیره نمودن نفت خام از نظر اقتصادی، باصرفه‌تر باشد. شرایط کونتانگو به شرایطی اطلاق می‌شود که نفت خام در قراردادهای ماه‌های دورتر نسبت به قراردادهای ماه‌های نزدیک‌تر در سطوح بالاتری معامله شود. تحلیل‌گران معتقدند تا پیش از بروز نشانه‌های قطعی از بازسازی اقتصادی، قیمت نفت خام در محدوده ۸۰- ۷۰ دلار در هر بشکه، نوسان خواهد نمود. بانک جی.پی مورگان نیز پیش‌بینی خود درباره میانگین قیمت نفت خام در سه ماه سوم سال ۲۰۱۰ را از ۷۷ دلار در هر بشکه به ۷۵ دلار در هر بشکه کاهش داده است.

بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۳۰ آگوست الی دو سپتامبر۲۰۱۰، ابتدا ازحدود ۰۵/۷۳ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۳۹/۷۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۱ آگوست کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۹/۷۲ دلار در هر بشکه در تاریخ دو سپتامبر افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به دو سپتامبر ۲۰۱۰ با یک دلار و ۸۳ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۲ دلار و ۷۰ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۷ آگوست ۲۰۱۰ معادل ۷۰ دلار و ۸۷ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه آگوست، با یک دلار و ۶۵ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه ژوئیه ۲۰۱۰ به هر بشکه ۷۴ دلار و ۱۵ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئیه ۲۰۱۰ معادل ۷۲ دلار و ۵۰ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.

میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با سه دلار و ۳۳ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۴ آگوست ۲۰۱۰)، در روز ۳۰ آگوست ۲۰۱۰ به بشکه‌ای ۷۲ دلار و ۸۱ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز دوشنبه (۳۰ آگوست ۲۰۱۰) ۷۳ دلار و ۶۴ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۷۲ دلار و ۲۷ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۷۴ دلار و ۱۰ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۷۳ دلار و ۵۵ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۷۳ دلار و ۷۳ سنت، شمال غربی اروپا ۷۳ دلار و ۹۷ سنت و در بازار مدیترانه ۷۲ دلار و ۷۰ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۷۱ دلار و ۹۸ سنت، شمال غربی اروپا ۷۳ دلار و ۴۲ سنت و در بازار مدیترانه ۷۱ دلار و ۴۵ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲۴ آگوست الی ۳۰ آگوست ۲۰۱۰، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازارهای شمال غربی اروپا، مدیترانه و آفریقای جنوبی با ۶۵/۳ دلار افزایش در هر بشکه به‌وقوع پیوسته است. بر این اساس، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران به مقصدهای مختلف، به ترتیب به میزان ۳۶/۳ و ۳۱/۳ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.

قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه اکتبر ۲۰۱۰، ابتدا به میزان یک دلار و ۹۴ سنت کاهش یافته و از حدود ۶۰/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۰ آگوست ۲۰۱۰ به کمتر از ۶۴/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳۱ آگوست رسید، ولی مجددا به میزان دو دلار و سه سنت افزایش یافته و تا سطح ۶۷/۷۶ دلار در هر بشکه در تاریخ سه سپتامبر رسید.

بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۲۷ آگوست ۲۰۱۰ معادل ۷/۳۶۱ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۰ آگوست ۲۰۱۰) به میزان ۴/۳ میلیون بشکه افزایش یافته است و معادل ۳/۱۸ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۸ آگوست ۲۰۰۹ بیشتر می‌باشد.

میزان تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۰ آگوست ۲۰۱۰ الی ۲۷ آگوست ۲۰۱۰ به میزان ۹۱ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۶۰۲/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۳۵۸ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۸ آگوست ۲۰۰۹ می‌باشد. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۸۸۱/۹ میلیون بشکه در روز به ۶۷۹/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۲۰۲ هزار بشکه در روز) کاهش یافته است که به میزان ۱۰۳ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.

پیش‌بینی قیمت

در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI در ماه آگوست در کمترین میزان خود نسبت به ۱۰ ماه گذشته بسته شد؛ البته با اینکه قیمت در سطح نسبی پایینی قرار گرفت، ولی به صورت ماهانه بالاتر از میانگین متحرک ۲۰ قرار دارد که امید افزایش برای ماه‌های آتی وجود دارد، ولی از طرف دیگر تحت فشار کاهشی از طرف میانگین ۱۴ قرار دارد. در ماه گذشته قیمت نفت خام تحت فشار کاهشی از سوی شرایط اقتصادی و همچنین بنیادهای بازار نفت خام بود. شرایط مذکور همچنان برای ماه سپتامبر نیز وجود دارد. در شرایط کنونی اعتماد به اقتصاد آمریکا شکننده است، گرچه در هفته گذشته شاخص اعتماد مصرف‌کننده افزایش نشان داد و آمار جویندگان کار نیز اندکی کاهش داشت. همچنین هنوز در اروپا، کشورهای با اقتصاد ضعیف‌تر در معرض ریسک بالایی قرار دارند. از سوی دیگر، ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا بار دیگر افزایش یافت که نشان از عدم‌رشد تقاضا است که به معنی عدم‌رشد اقتصادی است. فصل گرم سال به پایان خود نزدیک می‌شود؛ در حالی که ذخیره‌سازی‌های نفت خام روند افزایشی را طی می‌کند و امید به کاهش سطح آن نمی‌رود. نوسان قیمت نفت در دامنه نوسانی ۷۰ تا ۸۰ نشان می‌دهد که شرایط بنیادی اقتصاد و بازار نفت خام که از وضعیت ادامه رکود خارج شده است نسبت به آینده همچنان با تردید روبه‌رو است. در دو هفته گذشته ۷۵ دلار به صورت سطح مقاومتی قیمت نفت خام WTI درآمده است. قیمت بسته شده در هفته قبل کمتر از ۷۵ دلار بود که در هفته جاری نیز مانع افزایش از سطح مذکور خواهد شد و فشار کاهشی بر قیمت وارد خواهد آورد. در هفته جاری محتمل است که قیمت نفت در دامنه ۷۳ تا ۷۷ دلار حرکت کند.

*کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی

منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)