رشد آرام قیمت گاز و کاهش فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در سپتامبر ۲۰۱۰) طی دوره ۹ اوت الی ۱۳ اوت ۲۰۱۰، از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس از حدود ۳۰۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ اوت ۲۰۱۰ تا بیش از ۳۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ اوت افزایش یافت.
از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۱۴۸۲/۷ دلار در هر میلیون
بی.تی.یو در تاریخ ۹ اوت تا کمتر از ۸۶۰۳/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ اوت کاهش یافت.
قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۳۹ سنت (۱۷/۸ درصد) کاهش، از حدود ۷۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ۴ اوت تا کمتر از ۳۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ اوت کاهش یافت.
قیمت‌های تک‌محموله گاز طبیعی در بازارهای نیویورک و شیکاگو نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و به ترتیب از حدود ۳۰/۵ و ۸۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۴ اوت ۲۰۱۰ تا کمتر از ۷۸/۴ و ۴۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ اوت کاهش یافتند. همچنین قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۱۵ سنت کاهش طی دوره ۴ اوت الی ۱۱ اوت ۲۰۱۰، از حدود ۵۸/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۴۳/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۳ اوت ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بود. قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار بورس نیویورک، در پی ادامه بحران اقتصاد جهانی، افزایش بیش از سطح انتظار آمار بیکاری در آمریکا، افزایش ۱۸ درصدی کسری بودجه آمریکا در ماه ژوئن۲۰۱۰ نسبت به ماه ژوئن، تداوم ضعف رشد اقتصادی چین و کاهش تولیدات صنعتی و واردات نفت خام این کشور در ماه ژوئیه، افزایش ارزش دلار، کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۴۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۶ اوت ۲۰۱۰، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴۰۰ هزار بشکه طی دوره مذکور و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام، از حدود ۱۱۸۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ اوت تا کمتر از ۹۳۹۶/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۳ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی مذکور و به تبعیت از بازار نفت خام، از حدود ۱۵۳۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ اوت تا کمتر از ۹۹۵۶/۱ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۳ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت. در این میان افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵/۳ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۶۴ هزار بشکه در روز طی هفته منتهی به ۶ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور با توجه به کاهش تولیدات صنعتی اروپا در ماه ژوئیه ۲۰۱۰ خصوصا در کشورهای آلمان و فرانسه به دلیل کاهش تقاضا، افزایش بیکاری و نرخ رشد اقتصادی پایین، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۲۱۰۴/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ اوت ۲۰۱۰ تا کمتر از ۰۶۸۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ۱۳ اوت کاهش یافت. طی هفته مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا (معادل ۵/۳ میلیون بشکه)، بنزین (معادل ۴۰۰ هزار بشکه)، نفت کوره پسماند (معادل ۷۰۰ هزار بشکه) و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۴۱ هزار بشکه در روز و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۶۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۶ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های سوخت جت (معادل ۱/۱ میلیون بشکه) در هفته منتهی به ۶ اوت ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۱۱ اوت ۲۰۱۰، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۳ اوت الی ۱۰ اوت ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت‌های تک‌محموله بنزین معمولی در بازارهای آمریکا (خلیج مکزیک)، اروپا (روتردام) و آسیا (سنگاپور) به ترتیب با ۲۸/۹، ۸۲/۴ و ۵۴/۴ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۳۸/۲۰۹، ۹۳/۲۰۷ و ۵۲/۲۰۷ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۳ اوت تا کمتر از ۱/۲۰۰، ۱۱ /۲۰۳ و ۹۸/۲۰۲ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافته است. قیمت‌های تک‌محموله گازوئیل در بازارهای اروپا و آسیا نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۲۱۹ و ۹۵/۲۱۵ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۳ اوت تا کمتر از ۱۷/۲۱۳ و ۵۲/۲۱۴ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافته است.
همچنین قیمت‌های تک‌محموله سوخت جت در بازارهای آمریکا، اروپا و آسیا به ترتیب با ۹۹/۴، ۵۰/۶ و ۵۰/۲ سنت کاهش در هر گالن طی دوره ۳ اوت الی ۱۰ اوت ۲۰۱۰ همراه بوده اند. قیمت‌های تک‌محموله نفت کوره نیز در همه بازارها از چنین روند کاهشی برخوردار بوده است.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازار خلیج فارس با ۱۶ دلار و ۵۲ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۴ اوت ۲۰۱۰)، طی روز ۱۱ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۷۰۸ دلار و ۹۸ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه ۶۸۵ دلار و ۲۵ سنت، شمال اروپا ۶۸۹ دلار و ۵۰ سنت، آمریکا ۷۳۶ دلار و ۷۰ سنت، ژاپن ۷۴۸ دلار و ۸۹ سنت و سنگاپور ۷۳۳ دلار و ۶ سنت معامله شده است. میانگین بهای هر تن سوخت جت نیز در بازار خلیج فارس با ۲۷ دلار و ۲۸ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۱ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۶۹۲ دلار و ۸۰ سنت قرار گرفت.
میانگین بهای هر تن نفت گاز در بازار خلیج فارس با ۲۴ دلار و ۷ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۴ اوت ۲۰۱۰)، طی روز ۱۱ اوت ۲۰۱۰ در سطح ۶۴۵ دلار و ۵۴ سنت قرار گرفت.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
* کارشناسان بازار انرژی