تداوم بی‌ثباتی در بازار نفت !

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی*
بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۲ اوت الی ۶ اوت ۲۰۱۰) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا به دلیل افزایش بهتر از پیش‌بینی تولید در آمریکا و اروپا در ماه ژوئن ۲۰۱۰ و نیز تحولات مثبت اقتصادی در چین و به دنبال آن کاهش نگرانی‌ها از احتمال بازگشت رکود اقتصادی، تضعیف ارزش دلار در مقابل یورو، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی و همچنین اعلام شکل‌گیری چهارمین توفان حاره‌ای امسال در مرکز اقیانوس اطلس، از حدود ۳۴/۸۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲ اوت ۲۰۱۰ تا بیش از ۵۵/۸۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳ اوت افزایش یافت، ولی مجددا به دنبال انتشار آمار ناامید‌کننده درباره نرخ بیکاری در آمریکا و همچنین آمار منفی از بازار خرده‌فروشی که سبب افزایش تردیدها درباره بهبود شرایط تقاضای نفت شده است، انتشار گزارش‌های دو شرکت آمریکایی «پراکتر اند گمبل» و «داکمیکال» مبنی بر کاهش فروش محصولات، عدم افزایش مخارج مصرفی آمریکا در ماه ژوئن نسبت به ماه مه ۲۰۱۰ برای سومین ماه متوالی و کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی، قیمت نفت خام تا سطح۷۰/۸۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۶ اوت کاهش یافت.
پس از انتشار آمارهای منفی درباره نرخ بیکاری در آمریکا، ارزش سهام نیز کاهش یافت، ولی کاهش ارزش دلار و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا، تا حدودی از کاهش بیشتر قیمت نفت خام به کمتر از ۸۰ دلار در هر بشکه جلوگیری کرد. بر اساس اعلام دولت آمریکا، نرخ بیکاری در این کشور طی هفته گذشته به طور غیر منتظره‌ای افزایش یافته است.

طبق اعلام وزارت کار آمریکا، آمار اشتغال بخش غیرکشاورزی آمریکا در ماه ژوئیه، برای دومین ماه متوالی در حدود ۱۳۱ هزار مورد کاهش یافته است. بخش خصوصی بیش از ۷۱ هزار شغل ایجاد کرده، اما این رقم نسبت به رقم ۹۰ هزار موردی پیش‌بینی شده کمتر می‌باشد. میزان کاهش مشاغل بیش از پیش‌بینی ۶۵ هزار موردی کارشناسان بوده و وضعیت بد این گزارش، درباره آینده اقتصاد آمریکا و تقاضای نفت این کشور، نگرانی‌هایی را ایجاد کرده است.
البته طی هفته مذکور، کاهش قابل‌توجه سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۸/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های نفت خام به شمار می‌رود که تا حدودی در توقف روند کاهشی قیمت نفت خام طی هفته گذشته نقش داشته است. کاهش ۵۲۴/۱ میلیون بشکه‌ای واردات نفت خام آمریکا طی هفته مذکور، توقف موقت تولید نفت در خلیج مکزیک به دلیل توفان بانی و نیز افزایش نرخ بهره برداری پالایشگاه‌ها، از عوامل تاثیر‌گذار در کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا طی هفته منتهی به ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰ به شمار می‌روند.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲ اوت الی ۵ اوت ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۰۹/۷۷ دلار در هر بشکه به بیش از ۸۸/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۴ اوت افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۹/۷۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۵ اوت ۲۰۱۰ کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۵ اوت ۲۰۱۰ با ۴ دلار و ۲۵ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۸ دلار و ۲۶ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰ معادل ۷۴ دلار و ۱ سنت بود.

همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئیه، با ۴۷ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه ژوئن ۲۰۱۰ به هر بشکه ۷۲ دلار و ۵۰ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژوئن ۲۰۱۰ معادل ۷۲ دلار و ۹۷ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۴ دلار و ۸۲ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۷ ژوئیه ۲۰۱۰)، در روز ۴ اوت ۲۰۱۰ به بشکه‌ای ۷۸ دلار و ۵ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۴ اوت ۲۰۱۰) ۷۸ دلار و ۹۴ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۷۷ دلار و ۴۵ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۷۹ دلار و ۹۸ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۷۹ دلار و ۴۳ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۷۸ دلار و ۲۷ سنت، شمال غربی اروپا ۷۹ دلار و ۸۳ سنت و در بازار مدیترانه ۷۸ دلار و ۵۸ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۷۶ دلار و ۵۲ سنت، شمال غربی اروپا ۷۹ دلار و ۲۸ سنت و در بازار مدیترانه ۷۷ دلار و ۳۳ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲۷ ژوئیه الی ۴ اوت ۲۰۱۰، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار شمال غربی اروپا به ترتیب با ۷۹/۶ و ۰۱/۷ دلار افزایش در هر بشکه به‌وقوع پیوسته است. بر این اساس، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران به مقصدهای مختلف، به ترتیب به میزان ۹۸/۴ و ۷۲/۴ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.

قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۰، در ابتدا به میزان ۱ دلار و ۸۶ سنت افزایش یافته و از حدود ۸۲/۸۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲ اوت ۲۰۱۰ تا بیش از ۶۸/۸۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳ اوت رسید، ولی مجددا تا سطح ۱۶/۸۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۶ اوت کاهش یافت.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰ معادل ۳۵۸ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰) به میزان ۸/۲ میلیون بشکه کاهش یافته است و معادل ۵/۸ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۰۹ بیشتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل معادل ۳/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۱/۲۳ روز قرار گرفته است که معادل ۶/۰ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۱۱۳ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۵۷۵/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۱۴۱/۱ میلیون بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
میزان تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۳ ژوئیه ۲۰۱۰ الی ۳۰ ژوئیه ۲۰۱۰ به میزان ۴۶ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۴۴۰/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۱۹۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۳۱ ژوئیه ۲۰۰۹ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۱۵۳/۱۱ میلیون بشکه در روز به ۶۲۹/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۵۲۴/۱ میلیون بشکه در روز) کاهش یافته است که به میزان ۳۴۲ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت
در اوایل هفته گذشته، قیمت نفت خام تحت فشار افزایشی قرار داشت که توانست در روز اول کاری مقاومت ۳/۸۱ دلار را پشت سر گذارد؛ ولی از آنجا که توانایی برای افزایش بیشتر میسر نبود، چند روزی در فراتر از این سطح نوسان داشت و در روز جمعه به کمتر از آن تنزل کرد. از آنجا که سطح ۳/۸۱ دلار شکسته شده است عبور از آن راحت خواهد بود. قیمت بسته شده در ماه گذشته دلالت بر روند افزایشی در ماه اوت دارد که در چند روز اول ماه بازار شاهد این افزایش بود. قیمت روزانه بالاتر از همه میانگین‌ها قرار گرفته است و کانال نوسانی ۷۸ تا ۸۸ شکل گرفته است. شاخص RSI هفتگی و روزانه بالاتر از ۵۰ قرار گرفته است که حمایت خوبی در مقابل کاهش قیمت را به‌وجود آورده است. آمار متقاضیان جدید بیمه بیکاری از آمار مهم اقتصادی بود که بازار را تحت تاثیر قرار داد و در بازار نفت نیز موجب کاهش قیمت نفت به کمتر از ۳/۸۱ دلار شد؛ گرچه شاخص ماهانه بیکاری نسبت به ماه قبل تغییری نداشت؛ اما آمار هفتگی اثر خود را بر بازار گذاشت. ذخیره‌‌سازی‌های نفت خام بعد از افزایش زیاد قبلی، کاهش نشان داد؛ ولی آنقدر قابل‌توجه نبود و نتوانست فشار افزایشی بر قیمت وارد آورد. سطح ذخیره‌ها همچنان نسبت به سال گذشته فراتر است و نسبت به میانگین سال‌های گذشته نیز در سطح مطلوبی قرار دارد. در هفته جاری همچنان قیمت نفت WTI تحت فشار افزایشی قرار دارد؛ گرچه از سطح ۳/۸۱ دلار کاهش یافته، ولی در مسیر کاهشی با حمایت از طرف میانگین‌های ۱۴ و ۲۰ روبه‌رو است و در نهایت سطح ۲/۷۸ دلار مانع کاهش بیشتر می‌شود. در مسیر افزایشی با مقاومت ۳/۸۱ روبه‌رو است که چنانچه در بالای این سطح مستحکم شود، مقاومت بعدی در سطح ۴/۸۴ دلار قرار دارد.
*کارشناسان ارشداقتصاد انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)