کاهش قیمت گاز و رشد فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی
کارشناسان بازار انرژی
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در اوت ۲۰۱۰) طی دوره ۶ ژوئیه الی ۹ ژوئیه ۲۰۱۰ ، از یک روند کاهشی ملایم برخوردار بود.

بر این اساس قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بورس نایمکس از حدود ۶۸۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۱۰ تا کمتر از ۴۰۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ ژوئیه کاهش یافت. از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس لندن (ICE) برای تحویل در ماه اوت ۲۰۱۰، از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۰۶۸/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ ژوئیه به کمتر از ۳۶۵۵/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ ژوئیه کاهش یافت، ولی مجددا تا بیش از ۵۶۷۲/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ ژوئیه ۲۰۱۰ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۲۳ سنت افزایش (۰۸/۵ درصد)، از حدود ۵۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ۳۰ ژوئن به بیش از ۷۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ ژوئیه افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۸۴/۲۱ درصد از قیمت ۰۹ /۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است.
قیمت‌های تک محموله گاز طبیعی در بازارهای نیویورک و شیکاگو نیز به ترتیب با ۵۲ و ۲۷ سنت افزایش در هر میلیون بی.تی.یو روبه‌رو بوده و از حدود ۸۲/۴ و ۴۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۰ به بیش از ۳۴/۵ و ۷۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.‌یو در تاریخ ۷ ژوئیه افزایش یافته است. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE) با ۴۶ سنت افزایش طی دوره ۳۰ ژوئن الی ۷ ژوئیه ۲۰۱۰، از حدود ۸۱/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به بیش از ۲۷/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخائر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۲ ژوئیه ۲۰۱۰ در حدود ۲۷۶۲ میلیارد فوت‌مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۷۸ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته است. این ذخائر به میزان ۲۳ میلیارد فوت‌مکعب (۸۲/۰ درصد) کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲ ژوئیه ۲۰۰۹ بوده و به میزان ۲۸۵ میلیارد فوت‌مکعب (۵/۱۱ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۰۹- ۲۰۰۵) می باشد. میزان متوسط ذخائر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۴۷۷ میلیارد فوت‌مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخائر طی هفته منتهی به ۲ ژوئیه به میزان ۴۸ میلیارد فوت‌مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و به میزان ۶۴ میلیارد فوت‌مکعب (۰۱/۵ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بالاتر می باشد. ذخائر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و....) به میزان ۱۲۸ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه، یعنی (۸۳۴ میلیارد فوت‌مکعب) بوده و نسبت به هفته قبل از آن نیز به میزان ۱۹ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته است. از سوی دیگر سطح ذخائر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۴۹ میلیارد فوت‌مکعب (۸/۴ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲ ژوئیه ۲۰۰۹ کمتر است.

سطح ذخائر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا نیز طی هفته منتهی به ۲ ژوئیه ۲۰۱۰ به میزان ۱۱ میلیارد فوت‌مکعب نسبت به هفته قبل از آن افزایش یافته و همچنین معادل ۹۳ میلیارد فوت‌مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخائر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۲۷۶۲ میلیارد فوت‌مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بازار بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۹ ژوئیه ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی برخوردار بود. در پی کاهش نگرانی‌ها از وضعیت اقتصادی، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از افزایش قیمت‌های نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس نیویورک از حدود ۹۷۱۳/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۶ ژوئیه تا بیش از ۰۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۹ ژوئیه ۲۰۱۰ افزایش یافت. قیمت سوخت حرارتی نیز در بازار بورس نایمکس با توجه به افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به میزان ۳۹۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲ ژوئیه ۲۰۱۰ و همچنین تاثیر سایر عوامل افزایشی مذکور، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و طی دوره ۶ ژوئیه الی ۹ ژوئیه ۲۰۱۰، از حدود ۹۱۷۲/۱ دلار به ازای هر گالن تا بیش از ۰۲۵۷/۲ دلار به ازای هر گالن افزایش یافت.

قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۹۷۴۹/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۵ ژوئیه ۲۰۱۰ تا بیش از ۰۹۴۳/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ ژوئیه افزایش یافت. طی هفته مذکور افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا (معادل ۳۰۰ هزار بشکه)، بنزین (معادل ۳/۱ میلیون بشکه)، سوخت جت (معادل ۵۷۸/۱ میلیون بشکه) و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲ ژوئیه ۲۰۱۰، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و کاهش سطح ذخیره سازی‌های نفت کوره پسماند (معادل ۶۹۷ هزار بشکه) و افزایش تقاضای فرآورده‌های میان‌تقطیر آمریکا معادل ۳۹۹ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲ ژوئیه ۲۰۱۰، از عوامل تقویت کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.

بر اساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۸ ژوئیه ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۹ ژوئن الی ۶ ژوئیه ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بود. قیمت تک محموله بنزین معمولی در بازار آمریکا (خلیج مکزیک)، با ۰۱/۷ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۷۳/۱۹۵ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲۹ ژوئن به کمتر از ۷۲/۱۸۸ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۱۰ کاهش یافت. قیمت‌های تک محموله بنزین معمولی در بازار اروپا (روتردام) و آسیا (سنگاپور) نیز از چنین روندی برخوردار بوده و به ترتیب از حدود ۱۶/۱۹۷ و ۵/۱۹۷ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲۹ ژوئن به کمتر از ۹۲/۱۹۱ و ۳۳/۱۸۹ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۶ ژوئیه ۲۰۱۰ کاهش یافتند. همچنین قیمت‌های تک محموله سوخت جت در بازارهای آمریکا، اروپا و آسیا به‌ترتیب با ۶۶/۱۰، ۵۹/۹ و ۱/۱۳ سنت کاهش در هر گالن طی دوره ۲۹ ژوئن الی ۶ ژوئیه ۲۰۱۰ همراه بودند. قیمت‌های تک محموله گازوئیل و نفت کوره نیز طی دوره مذکور در بازارهای مختلف از چنین روند کاهشی برخوردار بودند.

همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازار خلیج فارس با ۲۷ دلار و ۷۸ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۳۰ ژوئن ۲۰۱۰)، طی روز ۷ ژوئیه ۲۰۱۰ در سطح ۶۶۵ دلار و ۹۸ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه ۶۷۷ دلار و ۵۰ سنت، شمال اروپا ۶۶۹ دلار و ۷۵ سنت، آمریکا ۷۴۵ دلار و ۷۰ سنت، ژاپن ۶۹۶ دلار و ۳۴ سنت و سنگاپور ۶۸۳ دلار و ۲۷ سنت معامله شده است. میانگین بهای هر تن سوخت جت نیز در بازار
خلیج فارس با ۳۹ دلار و ۸۴ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۷ ژوئیه ۲۰۱۰ در سطح ۶۳۶ دلار و ۲۴ سنت قرار گرفت.
میانگین بهای هر تن نفت گاز در بازار خلیج فارس با ۳۱ دلار و ۶۷ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۳۰ ژوئن ۲۰۱۰)، طی روز ۷ ژوئیه ۲۰۱۰ در سطح ۵۹۰ دلار و ۱۱ سنت قرار گرفت. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۱۱ دلار و ۷۶ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۷ ژوئیه ۲۰۱۰ در سطح ۴۱۲ دلار و ۶۸ سنت قرار گرفت.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)