بازار فرآورده در سایه شرایط اقتصادی!

غلامعلی رحیمی‌- مهدیه علوی *
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۱ ژوئن ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار بورس نیویورک در ابتدا به دلیل انتشار گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) مبنی بر تجدید نظر افزایشی این سازمان در مورد تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، افزایش ارزش یورو در مقابل دلار، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۰ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰ و همچنین به تبعیت از قیمت‌های نفت خام، از حدود ۹۹۴۹/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۷ ژوئن تا بیش از ۰۷۰۵/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا در پی انتشار گزارش وزارت بازرگانی آمریکا مبنی بر کاهش ۲/۱ درصدی مجموع خرده فروشی آمریکا در ماه مه (آمار مربوط به خرده فروشی این کشور در ماه آوریل با ۶/۰ درصد افزایش روبه رو بود) و کاهش میزان تولید صنعتی چین در ماه مه و به طبع آن افزایش تردیدها درباره بهبود شرایط اقتصادی جهان و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام در بازارهای جهانی، تا کمتر از ۰۴۹۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۱ ژوئن کاهش یافت. قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به دلایل مذکور و همچنین به تبعیت از بازار نفت، از چنین روندی برخوردار بوده و طی دوره ۱۱-۷ ژوئن ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۹۶۸۳/۱ دلار به ازای هر گالن تا بیش از ۰۳۲۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰ افزایش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۰۰۵۳/۲ دلار به ازای هر گالن کاهش یافت.
نگرانی‌ها درباره رشد اقتصادی چین و بحران مالی منطقه یورو، بازارهای جهانی نفت خام و فرآورده‌های نفتی را تحت تاثیر قرار داده و موجب بی‌ثباتی در این بازارها شده است؛ چرا که بازارهای جهانی نگران سرایت بحران مالی منطقه یورو به دیگر بخش‌های جهان می‌باشند. بحران مالی یونان و دیگر کشورهای اروپایی می‌تواند شرایط اقتصادی این منطقه را تحت تاثیر قرار داده و منجر به کاهش تقاضای انرژی شود.
علاوه بر این کشورهای اروپایی کالاهای زیادی از چین وارد می‌کنند، بنابراین اگر از حجم واردات این کالاها کاسته شود، میزان فعالیت کارخانه‌های چین نیز کاهش خواهد یافت و این موضوع با کاهش مصرف انرژی رابطه مستقیم دارد. صادرات چین در ماه مه ۲۰۱۰ نسبت به دوره مشابه سال قبل در حدود ۵۰ درصد افزایش داشت که این خبر تا حدودی نگرانی‌ها از کمتر شدن شتاب رشد اقتصادی را در چین مرتفع کرده است.
بر این اساس قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۰۱۷۲/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۱۰ به بیش از ۰۷۸۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۱ ژوئن افزایش یافته است. البته طی هفته مذکور افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا ( معادل ۸/۱ میلیون بشکه)، سوخت جت (معادل ۴۰۰ هزار بشکه) و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۲۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰، از عوامل
تضعیف کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی و کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت کوره پسماند (معادل ۵/۱ میلیون بشکه)، از عوامل
تقویت کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
براساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای آمریکا و اروپا طی دوره ۲ ژوئن الی ۸ ژوئن ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود. قیمت گازوئیل نیز طی دوره مذکور در بازار اروپا با ۳۹۸/۴ سنت کاهش در هر گالن همراه بوده است. از سوی دیگر قیمت بنزین معمولی در بازار آسیا با افزایش همراه بوده و از حدود ۳۵۷/۱۸۹ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲ ژوئن به بیش از ۶۲/۱۹۲ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۸ ژوئن رسیده است. قیمت‌های تک محموله سوخت جت نیز در بازارهای آمریکا و اروپا به ترتیب با ۴۲/۵ و ۲۱۴/۵ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۵۶/۲۰۳ و ۱۶۴/۲۰۹ سنت در هر گالن در تاریخ ۲ ژوئن به کمتر از ۱۴/۱۹۸ و ۹۵/۲۰۳ سنت در هر گالن در تاریخ ۸ ژوئن کاهش یافته است.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازار خلیج فارس با ۷ دلار و ۵۷ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲ ژوئن ۲۰۱۰)، طی روز ۹ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۶۷۱ دلار و ۶ سنت قرار گرفت. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه ۶۷۴ دلار، شمال اروپا ۶۸۶ دلار، آمریکا ۷۴۷ دلار و ۷ سنت، ژاپن ۷۰۶ دلار و ۹۲ سنت و سنگاپور ۶۹۰ دلار و ۲۴ سنت معامله شده است. میانگین بهای هرتن سوخت جت در بازار خلیج فارس با ۱۶ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۹ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۶۵۱ دلار و ۳۶ سنت قرار گرفت.
میانگین بهای هر تن نفت گاز در بازار خلیج فارس با ۱ دلار و ۲۷ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲ ژوئن ۲۰۱۰ )، طی روز ۹ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۵۹۷ دلار و ۱۲ سنت قرار گرفت. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هرتن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۶ دلار و ۱۷ سنت افزایش نسبت به هفته قبل، طی روز ۹ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۴۱۸ دلار و ۱۵ سنت قرار گرفت.
قیمت محصولات پتروشیمی ‌نیز در بازارهای جهانی طی هفته منتهی به ۹ ژوئن ۲۰۱۰ با نوسان همراه بود. میانگین بهای هر تن پروپان و بوتان در بازار خلیج فارس با ۸ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۲ ژوئن ۲۰۱۰ )، طی روز ۹ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۶۴۶ دلار و ۵۰ سنت قرار گرفتند. از سوی دیگر قیمت پروپان در بازار مدیترانه و بوتان در بازار شمال اروپا به ترتیب با ۴۵ دلار و ۵ دلار کاهش در هر تن همراه بود. بر این اساس در روز ۹ ژوئن، هر تن پروپان در بازارهای مدیترانه ۶۲۷ دلار و ۵۰ سنت، شمال اروپا ۵۸۷ دلار و ۵۰ سنت و ژاپن ۶۸۹ دلار و ۵۰ سنت معامله شده است. قیمت پروپان در آمریکا نیز به رغم افزایش تقاضای پروپان به میزان ۶۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰ ، با کاهش همراه بوده و در بازارهای تگزاس و کانزاس به ترتیب از حدود ۸۸/۱۰۹ و ۵/۱۰۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲ ژوئن ۲۰۱۰ تا کمتر از ۴۴/۱۰۵ و ۸۲/۹۹ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۹ ژوئن کاهش یافته است. انتظار می‌رود با تداوم روند نوسانی قیمت نفت خام و فرآورده‌های نفتی، قیمت فرآورده‌های پتروشیمی‌نیز برای تحویل در ماه‌های آتی نوسان داشته باشد.
*کارشناسان بازار انرژی