تداوم بی‌ثباتی در بازار نفت!

غلامعلی رحیمی
مهرزاد زمانی
بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۷ ژوئن الی ۱۱ ژوئن ۲۰۱۰) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

قیمت نفت خام WTI در بازار بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ابتدا در پی انتشار گزارش جدید آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) مبنی بر تجدید نظر افزایشی این سازمان در مورد تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰، افزایش صادرات چین در ماه مه۲۰۱۰، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی، افزایش ارزش یورو در مقابل دلار و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۸/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰، از حدود ۴۴/۷۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۱۰ تا بیش از ۴۸/۷۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۰ ژوئن افزایش یافت، ولی مجددا در پی انتشار گزارش وزارت بازرگانی آمریکا مبنی بر کاهش ۲/۱ درصدی مجموع خرده‌فروشی آمریکا در ماه مه (آمار مربوط به خرده‌فروشی این کشور در ماه آوریل با ۶/۰ درصد افزایش روبه‌رو بود)، کاهش میزان تولید صنعتی چین و افزایش میزان تورم این کشور در ماه مه به بالاترین سطح خود در ۱۹ ماه اخیر رسید و قیمت نفت خام به میزان ۷/۱ دلار در هر بشکه کاهش یافته و به کمتر از ۷۸/۷۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۱ ژوئن رسید. افزایش ارزش سهام در بازارهای بورس، کاهش ارزش دلار و افزایش صادرات چین از شدت نگرانی‌ها درباره اقتصاد اروپا و تاثیر آن بر تقاضای نفت کاسته و تا حدودی ریسک‌پذیری در بازارهای جهانی کالا و بورس را افزایش داده است، ولی از سوی دیگر کاهش غیرمنتظره آمار خرده‌فروشی آمریکا در ماه مه و کاهش میزان تولید صنعتی چین، سبب احیای نگرانی‌ها درباره بهبود شرایط اقتصادی جهان و تقاضای نفت شده است.
نگرانی‌ها درباره رشد اقتصادی چین و بحران مالی منطقه یورو، بازارهای جهانی نفت خام را تحت‌تاثیر قرار داده و موجب بی ثباتی در بازارهای جهانی نفت خام شده است؛ چراکه بازارهای جهانی نگران سرایت بحران مالی منطقه یورو به دیگر بخش‌های جهان می‌باشند. بحران مالی یونان و دیگر کشورهای اروپایی می‌تواند شرایط اقتصادی این منطقه را تحت‌تاثیر قرار داده و منجر به کاهش تقاضای انرژی شود. علاوه‌بر این کشورهای اروپایی کالاهای زیادی از چین وارد می‌کنند؛ بنابراین اگر از حجم واردات این کالاها کاسته شود، میزان فعالیت کارخانه‌های چین نیز کاهش خواهد یافت و این موضوع با کاهش مصرف انرژی رابطه مستقیم دارد. صادرات چین در ماه مه ۲۰۱۰ نسبت به دوره مشابه سال قبل در حدود ۵۰ درصد افزایش داشت که این خبر تا حدودی نگرانی‌ها از کمتر شدن شتاب رشد اقتصادی در چین را مرتفع نموده است.
طی هفته گذشته، به دنبال انتشار تجدید نظر افزایشی آژانس بین‌المللی انرژی در مورد تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰، افزایش صادرات چین در ماه مه و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا، ارزش سهام در بازارهای جهانی با افزایش روبه‌رو بود.

بحران اقتصادی اروپا و آمار و اخبار منتشره درباره آن، بازارهای جهانی نفت خام را به شدت تحت‌تاثیر قرار داده است. برخی کارشناسان معتقدند، احتمال دارد اوضاع بحران مالی یونان به مرور زمان به سایر کشورهای ضعیف منطقه پولی یورو سرایت نموده و با افزایش ارزش دلار در برابر یورو، تقاضا برای نفت خام کاهش یابد. طی هفته گذشته، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی و افزایش صادرات چین در ماه مه ۲۰۱۰، از شدت نگرانی‌ها درباره اقتصاد اروپا و تاثیر آن بر تقاضای نفت خام کاسته و در نتیجه ارزش یورو در مقابل دلار افزایش یافته است. آژانس بین‌المللی انرژی در تازه‌ترین گزارش ماهانه انرژی خود که در تاریخ ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰ منتشر شده است، پیش‌بینی‌ها درباره تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰ را نسبت به برآورد قبلی خود افزایش داده و اعلام نموده است که میزان تقاضا در سال ۲۰۱۰ در حدود ۶۸/۱ میلیون بشکه در روز افزایش داشته و از ۷۶/۸۴ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۰۹ به بیش از ۴۴/۸۶ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۱۰ خواهد رسید. تجدید نظر آژانس و پیش‌بینی افزایش تقاضای جهانی نفت نشانگر بهبود اقتصاد جهانی است. از سوی دیگر اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) در تازه‌ترین گزارش چشم‌انداز کوتاه مدت ماهانه انرژی خود که در تاریخ ۸ ژوئن ۲۰۱۰ منتشر شده است، پیش‌بینی درباره تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰ را نسبت به برآورد قبلی خود به میزان ۷۰ هزار بشکه در روز کاهش داده و اعلام نموده است که تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰ با ۵/۱ میلیون بشکه در روز افزایش به بیش از ۵۱/۸۵ میلیون بشکه در روز خواهد رسید.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۷ ژوئن الی ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰، از حدود ۶۴/۶۹ دلار در هر بشکه به بیش از ۲۱/۷۲ دلار در هر بشکه افزایش یافته است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰ با ۱ دلار و ۳ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۷۰ دلار و ۷۶ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰ معادل ۷۱ دلار و ۷۹ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه ژوئن (تا ۱۰ ژوئن ۲۰۱۰) با ۳ دلار و ۲۲ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه مه ۲۰۱۰ به هر بشکه ۷۱ دلار و ۲۶ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه مه ۲۰۱۰ معادل ۷۴ دلار و ۴۸ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۳ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۲ ژوئن۲۰۱۰)، در روز ۹ ژوئن ۲۰۱۰ به بشکه‌ای ۶۹ دلار و ۷۷ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۹ ژوئن ۲۰۱۰ ) ۷۰ دلار و ۴۳ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۶۹ دلار و ۲۶ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۶۹ دلار و ۳۵ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۶۸ دلار و ۳۰ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۷۲ دلار و ۳ سنت، شمال غربی اروپا ۶۸ دلار و ۷۸ سنت و در بازار مدیترانه ۶۷ دلار و ۷۵ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۷۰ دلار و ۱۳ سنت، شمال غربی اروپا ۶۷ دلار و ۲۲ سنت و در بازار مدیترانه ۶۶ دلار و ۱۰ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲ ژوئن الی ۹ ژوئن ۲۰۱۰، قیمت نفت خام سبک و سنگین در بازار آسیا با کاهش و در سایر بازارها با افزایش همراه بود.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژوئیه ۲۰۱۰، ابتدا به میزان ۳ دلار و ۱۷ سنت افزایش یافته و از حدود ۱۲/۷۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۷ ژوئن ۲۰۱۰ به بیش از ۲۹/۷۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۰ ژوئن رسید؛ ولی مجددا تا سطح ۳۵/۷۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۱ ژوئن کاهش یافت. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰ معادل ۴/۳۶۱ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۸ مه۲۰۱۰) به میزان ۸/۱ میلیون بشکه کاهش یافته است و معادل ۲۰۰ هزار بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۰۹ کمتر می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل معادل ۱/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۹/۲۳ روز قرار گرفته است و به میزان ۹/۰ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۸۲ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۱۸۷/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۴۳۷ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. میزان تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۸ مه۲۰۱۰ الی ۴ ژوئن۲۰۱۰ به میزان ۱۲۵ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۴۴۵/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۸۷ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۵ ژوئن ۲۰۰۹ می‌باشد. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۴۵۵/۹ میلیون بشکه در روز به ۵۳۵/۹ میلیون بشکه در روز (معادل ۸۰ هزار بشکه در روز) افزایش یافته است که به میزان ۵۶۵ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد.
پیش‌بینی قیمت:
سطح مقاومتی ۷۵ دلار در طی چند هفته گذشته مانع افزایش قیمت نفت خام WTI شده است و در این هفته نیز به عنوان اولین سطح مقاومتی عمل خواهد کرد. البته در روز پنج‌شنبه قیمت بالاتر از این میزان بسته شد و توانایی خود را برای شکستن این سطح به نمایش گذاشت، ولی در روز جمعه نتوانست در این سطح به ثبات برسد و به کمتر از ۷۵ دلار نزول کرد. قیمت بسته شده در ماه قبل بالاتر از میانگین متحرک ۱۴ بود که نشان دهنده عدم تمایل قیمت برای کاهش است، ولی از لحاظ داده‌های هفتگی پایین‌تر از آن قرار دارد که برای گذر از آن باید بالاتر از سطح ۷۸ دلار بسته شود. آمار منتشره در بازار هنوز دلالت بر کاهش قابل توجه ریسک ندارد، گرچه تا حدودی کمتر شده است. شاخص‌های اعتماد مصرف کننده و شاخص خوش‌بینی اقتصاد آمریکا در هفته گذشته کاهش نشان دادند. برنانکی طبق روال گذشته آهنگ بهبود شرایط اقتصادی را کند بیان کرد که این موضوع جبران سریع کاهش‌های شدید قیمت نفت از ۸۷ دلار به حدود ۶۶ دلار را کند می‌کند. وضعیت ذخیره‌سازی‌ها با کاهش در دو هفته گذشته همچنان مناسب است و بالاتر از متوسط سال‌های گذشته است، گرچه به میزان اندکی از سال گذشته کمتر است؛ لذا تا زمانی که سطح ذخیره‌های نفت خام آمریکا بالاتر از متوسط سال‌های گذشته است نمی‌توان انتظار افزایش قابل توجهی در قیمت را داشت. از طرف دیگر میزان ظرفیت مازاد تولید اوپک نسبت به سال گذشته در وضعیت بهتری قرار دارد؛ به طوری که به بیش از ۵ میلیون بشکه نسبت به ۳/۴ میلیون بشکه در سال گذشته رسیده است. در هفته جاری سطح ۷۵ دلار همچنان از افزایش بیشتر قیمت جلوگیری می‌کند، گرچه بسیار شکننده شده است و قیمت می‌تواند با عبور از آن به سطح ۲/۷۸ دلار که مقاومت بعدی است افزایش یابد. در مسیر کاهشی اولین حمایت در سطح ۸ /۷۱ دلار به وقوع می‌پیوندد.
*کارشناس بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )