تردید در بهبود اقتصاد جهانی و نوسان در بازار فرآورده!

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۴ ژوئن ۲۰۱۰ از یک روند نوسانی برخوردار بود.

قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس نیویورک در سه روز آغازین هفته به دلیل تقویت فعالیت بازار مسکن ایالات‌متحده، انتشار آمار تثبیت اقتصادی و بهبود تقاضای نفت خام، بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا، بهبود سهام وال‌استریت و افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۸ مه ۲۰۱۰، از حدود ۹۸۲۵/۱ دلار به ازای هر گالن تا بیش از ۰۸۱۲/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳ ژوئن ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا به دنبال انتشار آمار ناامید کننده از نرخ بیکاری در آمریکا، نگرانی‌های جدید درباره گسترش بحران مالی منطقه یورو به سیستم بانکی کشورهای اروپایی که سبب کاهش میزان ریسک‌پذیری سرمایه‌گذاران در بازارهای جهانی شده است، کاهش ارزش سهام در بازارهای جهانی، کاهش ارزش یورو در مقابل دلار، انتشار آمار اقتصادی کشورهای اروپایی و چین و به تبع آن افزایش تردیدها درباره بهبود شرایط اقتصادی جهان و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام در بازارهای جهانی، تا کمتر از ۹۹۵۳/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ ژوئن کاهش یافت. قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به دلایل مذکور و همچنین به تبعیت از بازار نفت، از چنین روندی برخوردار بوده و طی دوره ۴-۱ ژوئن ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۹۷۰۴/۱ دلار به ازای هر گالن تا بیش از ۰۳۹۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳ ژوئن ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۵۷۷/۱ دلار به ازای هر گالن کاهش یافت.
با وجود تلاش‌های دولت آمریکا برای کاهش نرخ بیکاری، آمار مربوط به میزان اشتغال در بخش غیر کشاورزی آمریکا در ماه مه به ۴۳۱ هزار نفر افزایش یافت، در حالی که این میزان کمتر از سطح انتظار تحلیلگران (۵۱۳ هزار نفر) بود. در پی ادامه بحران مالی منطقه یورو و نگرانی‌ها از احتمال گسترش آن به دیگر بخش‌های جهان، قیمت‌های جهانی نفت خام در طول سه هفته اخیر با ۲۲ درصد کاهش همراه بوده است. طی هفته‌های گذشته، بحران اقتصادی یونان سبب شده است تا ارزش یورو در مقابل دلار به شدت کاهش یابد و به پایین ترین میزان خود در چهار سال گذشته برسد. نگرانی در باره کاهش تقاضا را می‌توان از دیگر اثرات بحران در ناحیه یورو برشمرد.

بر این اساس قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز به دلیل تشدید بحران مالی اروپا خصوصا در یونان و سرایت آن به اسپانیا و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها از کاهش تقاضای انرژی در این منطقه، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۰۷۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۱ مه ۲۰۱۰ به کمتر از ۰۳۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۴ ژوئن کاهش یافت. بحران اقتصادی اروپا و آمار و اخبار منتشره شده درباره آن بازارهای جهانی، فرآورده‌های نفتی را به شدت تحت تاثیر قرار داده است. برخی کارشناسان معتقدند احتمال دارد اوضاع بحران مالی یونان به مرور زمان به سایر کشورهای ضعیف منطقه پولی یورو سرایت نموده و با افزایش ارزش دلار در برابر یورو، تقاضا برای نفت خام و فرآورده‌های نفتی کاهش یابد. البته طی هفته مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین (معادل ۶/۲ میلیون بشکه)، سوخت جت (معادل ۲۰۰ هزار بشکه)، نفت کوره پسماند (معادل ۱/۱ میلیون بشکه ) و همچنین افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل ۷۵ هزار بشکه در روز و ۱۰ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۸ مه ۲۰۱۰، از عوامل تقویت‌کننده قیمت‌های فرآورده‌های نفتی به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشر شده اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۴ ژوئن ۲۰۱۰، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در همه بازارهای جهانی طی دوره ۲۵ مه الی ۲ ژوئن ۲۰۱۰ از یک روند افزایشی برخوردار بود. قیمت تک‌محموله بنزین معمولی در بازار آمریکا (خلیج مکزیک)، به دلیل تقویت فعالیت بازار مسکن ایالات‌متحده، انتشار آمار تثبیت اقتصادی و بهبود تقاضای نفت خام، بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا، افزایش ارزش سهام در بازارهای جهانی و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۸ مه ۲۰۱۰ و همچنین به تبعیت از افزایش قیمت‌های نفت خام طی دوره ۲۵ مه تا ۲ ژوئن ۲۰۱۰، با ۸۸/۹ سنت افزایش در هر گالن، از حدود ۳۳/۱۸۲ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲۵ مه به بیش از ۲۱/۱۹۲ سنت به ازای هر گالن در تاریخ دو ژوئن ۲۰۱۰ رسید. قیمت‌های تک محموله بنزین معمولی در بازار اروپا (روتردام) و آسیا (سنگاپور) نیز از چنین روندی برخوردار بوده و به ترتیب با ۷۶۵/۱۰ و ۲۶۲/۶ سنت افزایش در هر گالن طی دوره ۲۵ مه الی ۲ ژوئن به بیش از ۰۴۵/۱۹۴ و ۳۵۷/۱۸۹ سنت به ازای هر گالن رسیدند. قیمت گازوئیل نیز طی دوره مذکور در بازارهای اروپا و آسیا به ترتیب با ۳۸۴/۱۲ و ۵۷/۸ سنت افزایش در هر گالن همراه بوده است. قیمت‌های تک محموله سوخت جت در بازارهای آمریکا، اروپا و آسیا به ترتیب با ۰۲/۱۲، ۳۱۳/۱۲ و ۹۲۸/۹ سنت افزایش در هر گالن، از حدود ۵۴/۱۹۱، ۸۵۱/۱۹۶ و ۳۵۷/۱۸۹ سنت در هر گالن در تاریخ ۲۵ مه به بیش از ۵۶/۲۰۳، ۱۶۴/۲۰۹ و ۲۸۵/۱۹۹ سنت در هر گالن در تاریخ ۲ ژوئن افزایش یافته است. قیمت نفت کوره نیز در بازارهای مختلف با افزایش قابل‌توجهی همراه بود.
به دنبال افزایش قیمت نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۵ مه الی ۲ ژوئن ۲۰۱۰، قیمت محصولات پتروشیمی نیز در هفته منتهی به ۲ ژوئن ۲۰۱۰ با افزایش همراه بود. میانگین بهای هر تن پروپان و بوتان در بازار خلیج‌فارس با ۱۹ دلار و ۵۰ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۲۶ مه ۲۰۱۰ )، طی روز ۲ ژوئن ۲۰۱۰ در سطح ۶۳۸ دلار و ۵۰ سنت قرار گرفتند. بر این اساس در روز ۲ ژوئن، هر تن پروپان در بازارهای مدیترانه ۶۷۲ دلار و ۵۰ سنت، شمال اروپا ۵۴۷ دلار و ۵۰ سنت و ژاپن ۶۷۵ دلار و ۵۰ سنت معامله شده است. قیمت پروپان در آمریکا نیز به‌رغم کاهش تقاضای پروپان در هفته منتهی به ۲۸ مه ۲۰۱۰ به میزان ۲۹۶ هزار بشکه در روز، با افزایش همراه بوده و در بازارهای تگزاس و کانزاس به ترتیب از حدود ۱۰۲و ۸۸/۹۷ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲۶ مه ۲۰۱۰ تا بیش از ۸۸/۱۰۹ و ۵/۱۰۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۲ ژوئن افزایش یافته است. انتظار می‌رود با تداوم روند نوسانی قیمت نفت خام و فرآورده‌های نفتی، قیمت فرآورده‌های پتروشیمی نیز برای تحویل در ماه‌های آتی نوسان داشته باشد.
* کارشناسان بازار انرژی