بازار جهانی گاز طبیعی در افق ۲۰۳۵ !

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس نایمکس برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۰، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود، به طوری که ابتدا از حدود ۱۵۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه به کمتر از ۰۱۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ مه کاهش یافت، ولی مجددا با افزایش ۸/۱۳ سنت در هر میلیون بی.تی.یو به حدود ۱۵۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ مه ۲۰۱۰ افزایش یافت.

از سوی دیگر، قیمت آتی‌های گاز طبیعی در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۵۵۶/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه تا بیش از ۹۱۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ مه ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۱۸/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ مه ۲۰۱۰ کاهش یافت.
قیمت‌های تک‌محموله گاز طبیعی طی دوره ۱۹ مه الی ۲۶ مه ۲۰۱۰، در تمامی بازارهای آمریکا با کاهش متوسطی در حدود دو درصد (۲۹- ۳ سنت در هر میلیون بی.تی.یو) همراه بود. البته بیشترین کاهش در قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در ایالت‌های فلوریدا و کالیفرنیا به ترتیب با ۸/۵ درصد و ۴ درصد به‌وقوع پیوست. میزان بالای تولید داخلی گاز طبیعی آمریکا در هفته گذشته، یکی از دلایل کاهش قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار آمریکا و همچنین کاهش میزان واردات گاز طبیعی این کشور به شمار می‌رود.
تولید داخلی گاز طبیعی آمریکا بر خلاف انتظارات که پیش‌بینی می‌شد به دلیل کاهش فعالیت‌های حفاری بخش گاز این کشور در سال ۲۰۰۹ با کاهش همراه باشد، در سطح بالایی قرار گرفته و به بیش از ۶۰ میلیارد فوت‌مکعب در روز رسید که به میزان ۹/۲ درصد بیشتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. در این میان تولید گاز طبیعی از منابع غیرمرسوم نظیر Marcellus Shale در منطقه شمال شرقی و Haynesville Shale در لوئیزیانا به بیشترین مقدار خود رسید. بر اساس آخرین گزارش «چشم‌انداز کوتاه‌مدت انرژی آمریکا» که در تاریخ ۱۲ مه ۲۰۱۰ منتشر شد، پیش‌بینی می‌شود تولید داخلی گاز طبیعی آمریکا در این ماه به بیش از ۶/۶۰ میلیارد فوت‌مکعب در روز برسد که به میزان ۹/۵ درصد بیشتر از پیش‌بینی ماه ژانویه ۲۰۱۰ در این زمینه می‌باشد. میزان واردات گاز طبیعی آمریکا طی هفته گذشته در نتیجه تولید بالای داخلی و همچنین قیمت‌های پایین گاز، با کاهش همراه بود. طی هفته گذشته متوسط میزان صدور گاز طبیعی از ترمینال‌های دریافت LNG آمریکا، به حدود ۳/۱ میلیارد فوت‌مکعب در روز رسید که این میزان معادل ۱۲ درصد کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. همچنین این میزان صدور گاز طبیعی از ترمینال‌های LNG آمریکا به میزان قابل‌توجهی (۳۵ درصد) از میزان صدور گاز طبیعی از این ترمینال‌ها در دو ماه اول سال ۲۰۱۰ (دو میلیارد فوت‌مکعب در روز) کمتر می‌باشد.
طی هفته گذشته، تقاضای نسبتا بالای گاز طبیعی آمریکا مانع کاهش بیشتر قیمت‌های تک‌محموله در این بازار گردید. تقاضای گاز طبیعی آمریکا که در اوایل هفته در حدود ۵۰ میلیارد فوت‌مکعب در روز بود، در آخر هفته به بیش از ۳/۵۵ میلیارد فوت‌مکعب در روز افزایش یافت. قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار هنری هاب در ۴ روز از ۵ روز کاری هفته قبل با کاهش همراه بود. قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در این بازار با ۹ سنت کاهش (۱/۲ درصد) از حدود ۲۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۹ مه ۲۰۱۰ به کمتر از ۱۹/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ مه کاهش یافت.
چشم‌انداز بازار جهانی گاز طبیعی طی دوره ۲۰۳۵- ۲۰۰۷:
بر اساس گزارش جدید چشم‌انداز جهانی انرژی (International Energy Outlook) اداره اطلاعات انرژی آمریکا که در تاریخ ۲۵ مه ۲۰۱۰ منتشر شده است، تقاضای جهانی گاز طبیعی در سال ۲۰۳۵ به میزان ۴۴ درصد در مقایسه با سال ۲۰۰۷ افزایش یافته و از حدود ۵/۱۰۸ تریلیون فوت‌مکعب در سال ۲۰۰۷ به بیش از ۳/۱۵۶ تریلیون فوت‌مکعب خواهد رسید، در حالی که تقاضای جهانی گاز طبیعی در سال ۲۰۰۹، با ۱/۱ درصد کاهش روبه‌رو بود. همچنین بر این اساس انتظار می‌رود عمده افزایش تقاضای گاز طبیعی (بیش از ۸/۷۷ درصد) در منطقه غیر OECD، خصوصا آسیای غیر OECD با ۱۷ تریلیون فوت‌مکعب و خاورمیانه با ۸/۹ تریلیون فوت‌مکعب، به‌وقوع بپیوندد. متوسط نرخ رشد سالانه تقاضای گاز طبیعی مناطق OECD و غیر OECD طی دوره مذکور به ترتیب معادل ۶/۰ درصد و ۹/۱ درصد خواهد بود و این رقم برای کل تقاضای گاز طبیعی جهان در حدود ۳/۱ درصد پیش‌بینی می‌شود. در این میان تقاضای گاز طبیعی دو کشور چین و هند با متوسط نرخ رشد سالانه ۵ درصد و ۱/۴ درصد طی دوره ۲۰۳۵-۲۰۰۷ مواجه بوده و از حدود ۵/۲ و ۵/۱ تریلیون فوت‌مکعب به ترتیب به بیش از ۷/۹ و ۵/۴ تریلیون فوت‌مکعب افزایش خواهد یافت. در منطقه آمریکای لاتین نیز بیشترین نرخ رشد سالانه متعلق به برزیل با ۳/۴ درصد خواهد بود. همچنین بر اساس گزارش جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا، پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی گاز طبیعی در سال ۲۰۳۵، به میزان ۴۶ درصد (معادل ۴۹ تریلیون فوت‌مکعب) نسبت به سال ۲۰۰۷ افزایش یافته و به بیش از ۶/۱۵۵ تریلیون فوت‌مکعب برسد. در این میان بیشترین افزایش تولید متعلق به منطقه غیر OECD بوده و منطقه خاورمیانه با حدود ۱۶ تریلیون فوت‌مکعب در رتبه اول قرار دارد.
با توجه به موازنه عرضه و تقاضای گاز طبیعی طی دوره ۲۰۳۵- ۲۰۰۷، منطقه OECD وارد‌کننده خالص با متوسط نرخ رشد سالانه ۲/۱ درصد و منطقه غیر OECD صادرکننده خالص با متوسط نرخ رشد سالانه ۵/۱ درصد خواهد بود. کشورهای مصرف‌کننده در حال توسعه جنوب‌شرقی آسیا به استثنای چین و هند دارای بیشترین نرخ رشد سالانه واردات گاز طبیعی با ۱/۲۳ درصد طی دوره ۲۰۳۵- ۲۰۰۷ بوده و پس از آن کشور چین با ۷/۱۷ درصد متوسط نرخ رشد سالانه قرار دارد. در منطقه غیر OECD پس از روسیه (۷/۹ تریلیون فوت‌مکعب) منطقه خاورمیانه (۸ تریلیون فوت‌مکعب) دومین صادرکننده گاز طبیعی در افق ۲۰۳۵ بوده و پس از آن منطقه آفریقا (۲/۷ تریلیون فوت‌مکعب) در مکان سوم قرار دارد. خالص صادرات منطقه غیر OECD از حدود ۷/۱۲ تریلیون فوت‌مکعب در سال ۲۰۰۸ به بیش از ۹/۱۸ تریلیون فوت‌مکعب در سال ۲۰۳۵ افزایش خواهد یافت.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
* کارشناسان بازار انرژی