بی ثباتی اقتصادی و نوسان در بازار فرآورده‌های نفتی!

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس نیویورک (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۱ مه ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بوده و به دلیل ادامه نگرانی‌ها درباره تشدید بحران مالی در اروپا و سرایت آن...

به کشورهای ضعیف منطقه پولی یورو که می‌تواند مانع بهبود اقتصاد جهانی و افزایش تقاضای انرژی شود، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، انتشار آمار نگران‌کننده از اقتصاد آمریکا و اروپا (افزایش متقاضیان جدید بیمه بیکاری، کاهش شاخص اعتماد مصرف‌کننده در آمریکا و اروپا)، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۴ مه ۲۰۱۰ و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام در بازارهای جهانی، از حدود ۰۴۳۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۷ مه ۲۰۱۰ به کمتر از ۹۶۱۲/۱ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۱ مه کاهش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به دلایل مذکور و همچنین به تبعیت از بازار نفت، از چنین روندی برخوردار بوده و طی دوره ۲۱-۱۷ مه ۲۰۱۰، از حدود ۹۸۵۲/۱ دلار به ازای هر گالن تا کمتر از ۸۹۶۷/۱ دلار به ازای هر گالن کاهش یافت. قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا نیز به دلیل تشدید بحران مالی اروپا خصوصا در یونان و اسپانیا و در نتیجه افزایش نگرانی‌ها از کاهش تقاضای انرژی در این منطقه، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۰۷/۲ دلار به ازای هر گالن به کمتر از ۹۸۳/۱ دلار به ازای هر گالن طی دوره مذکور کاهش یافته است.
به‌طور کلی تحلیل‌گران معتقدند شرایط اقتصادی جهان در حال بهبود است، اما همچنان مسائلی مانند بحران مالی در کشورهای توسعه یافته بایستی به دقت بررسی شود و تا زمانی که نگرانی‌ها درباره بحران مالی منطقه یورو تعدیل نشود، بهای نفت خام و فرآورده‌های نفتی همچنان روندی کاهشی خواهد داشت. در حال حاضر بازارهای سهام به آرامی در حال بهبود است، ولی بایستی یک ثبات نسبی در تمامی بازارهای جهانی کالا و بورس برقرار شود و اخبارهای مثبت اقتصادی می‌تواند این شرایط را تغییر دهد، اما بازار نفت و فرآورده‌های نفتی همچنان بی ثبات است.
بر اساس آمار منتشره اداره اطلاعات انرژی آمریکا در روز ۱۹ مه ۲۰۱۰، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در همه بازارهای جهانی طی دوره ۱۲ مه الی ۱۸ مه ۲۰۱۰ از یک روند کاهشی برخوردار بود. قیمت تک محموله بنزین معمولی در بازار آمریکا (خلیج‌مکزیک)، در پی ادامه نگرانی‌ها درباره بحران مالی منطقه یورو که بار دیگر سبب کاهش ریسک پذیری سرمایه گذاران در بازارهای جهانی کالا و بورس و همچنین کاهش ارزش یورو در مقابل دلار شد، کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۸ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۴ مه ۲۰۱۰ و همچنین به تبعیت از کاهش قیمت‌های نفت خام که به کمترین میزان خود طی ۸ ماه گذشته رسید، با ۸۴/۱۵ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۹۹/۲۰۸ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۲ مه به کمتر از ۱۵/۱۹۳ سنت به ازای هر گالن در تاریخ ۱۸مه ۲۰۱۰ رسید.
قیمت گازوئیل نیز طی دوره ۱۸- ۱۲ مه ۲۰۱۰ در بازارهای اروپا و آسیا به ترتیب با ۸۱۵/۱۹ و ۵۲۳/۱۴ سنت کاهش در هر گالن همراه بوده است. قیمت‌های تک محموله سوخت جت در بازارهای آمریکا، اروپا و آسیا به ترتیب با ۳۵/۱۹، ۵۸/۱۸ و ۸۱/۱۳ سنت کاهش در هر گالن، از حدود ۷۵/۲۱۶، ۳۸۳/۲۲۲ و ۴۰۴/۲۱۹ سنت در هر گالن در تاریخ ۱۲ مه به کمتر از ۴/۱۹۷، ۸/۲۰۳ و ۵۹۵/۲۰۵ سنت در هر گالن در تاریخ ۱۸ مه کاهش یافته است. قیمت نفت کوره نیز در بازارهای مختلف با کاهش قابل‌توجهی همراه بود.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هرتن سوخت جت نیز در بازار خلیج فارس با ۶۹دلارو ۳۶ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۹ مه ۲۰۱۰ در سطح ۶۴۹ دلار و ۳۶سنت قرار گرفت. میانگین بهای هر تن نفت گاز در بازار خلیج فارس با ۶۶ دلار و ۷۵ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۱۲ مه۲۰۱۰)، طی روز ۱۹ مه ۲۰۱۰ در سطح ۶۰۳ دلار و ۸ سنت قرار گرفت. میانگین بهای هرتن نفت کوره در بازار خلیج فارس با ۴۸ دلار و ۲۹ سنت کاهش نسبت به هفته قبل، طی روز ۱۹ مه ۲۰۱۰ در سطح۴۲۵ دلار و ۶۳ سنت قرار گرفت.
به دنبال کاهش قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی، قیمت محصولات پتروشیمی نیز در هفته منتهی به ۱۹ مه ۲۰۱۰ به میزان قابل توجهی کاهش یافت. میانگین بهای هر تن پروپان و بوتان در بازار خلیج فارس به ترتیب با ۵۰/۵۸ دلار و ۵۰/۶۸ دلار کاهش نسبت به هفته قبل (۱۲ مه ۲۰۱۰)، طی روز ۱۹ مه ۲۰۱۰ در سطح ۶۶۳ دلار قرار گرفت. بر این اساس در روز ۱۹ مه، هر تن پروپان در بازارهای مدیترانه ۶۳۲ دلار و ۵۰ سنت، شمال اروپا ۶۰۲ دلار و ۵۰ سنت و ژاپن ۶۹۷ دلار معامله شده است. انتظار می‌رود با تداوم روند نزولی قیمت نفت، قیمت فرآورده‌های پتروشیمی نیز برای تحویل در ماه ژوئیه کاهش پیدا کند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)