نوسان قیمت در بازار نفت!

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازارهای جهانی طی هفته گذشته (۱۲ آوریل الی ۱۶ آوریل ۲۰۱۰) از یک روند نوسانی برخوردار بود.

قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، در ۳ روز آغازین هفته گذشته در پی اعلام آمارهای مربوط به افزایش واردات نفت خام چین در ماه مارس، پیش‌بینی آژانس بین‌المللی انرژی از افزایش تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰، انتشار خبر رشد ۹/۱۱ درصدی تولید ناخالص داخلی چین در سه ماه اول ۲۰۱۰، کاهش ارزش دلار، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، اعتصاب کارگران ۱۲ دکل حفاری نفت در شرق ونزوئلا و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام و بنزین آمریکا (معادل ۳/۳ میلیون بشکه)، تا بیش از ۸۲/۸۵ دلار در هر بشکه افزایش یافت، ولی در ادامه مجددا به دنبال انتشار خبر اتهام بانک گلدمن ساکس آمریکا به فساد مالی، کاهش قابل‌ملاحظه اعتماد مصرف‌کنندگان آمریکایی، افزایش تعداد متقاضیان کار در آمریکا، ادامه نگرانی‌ها درباره شرایط مالی یونان و به تبع آن افزایش ارزش دلار، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، انتشار ارقام افزایش بهتر از سطح انتظار ذخیره‌سازی‌های گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۹ آوریل ۲۰۱۰ و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا (معادل ۱/۱ میلیون بشکه)، تا حدود ۹/۸۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ آوریل ۲۰۱۰ کاهش یافت.
کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا با ارائه دادخواستی بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس، یکی از بانک‌های تجاری معروف ایالات‌متحده آمریکا را به فساد مالی و پرداخت وام به افرادی با بدهی‌های قبلی، متهم کرده است.
بازار بورس نفت خام تا حدودی از نتایج جلسات فدرال رزرو در اواسط ماه مارس نیز متاثر بوده است. سیاستگذاران پولی طی این جلسات تاکید کرده‌اند که اگر چه اوضاع اقتصادی رو به بهبودی است، اما ثبات آن هنوز مورد‌تردید می‌باشد. تحلیلگران و کارشناسان معتقدند که عوامل بالا برنده قیمت، عوامل بنیادین نیستند و لذا رشد تقاضایی که از بهبود شرایط اقتصادی ناشی می‌شود با قیمت‌های بالای نفت خام به مخاطره خواهد افتاد. آنان پیش‌بینی می‌کنند برآیند این عوامل قیمت‌ها را به سطوح پایین‌تر از ۸۳ دلار در هر بشکه خواهد رساند.
از سوی دیگر، به گزارش شانا، موسسه جی.پی مورگان اعلام نموده است با وجود ظهور عوامل منفی تاثیرگذار بر بنیادهای بازارهای جهانی نفت خام انتظار می‌رود قیمت این ماده در کوتاه مدت همچنان روندی افزایشی داشته باشد. افزایش قیمت‌های جهانی نفت خام در هفته‌های اخیر سبب شده است تا قیمت نفت خام از سطوح یک ماه گذشته خارج شود و احتمال می‌رود به سطوح ۹۰ دلار در هر بشکه برسد. برای رسیدن به این هدف، معامله گران در بازارهای جهانی نفت بیش از آنکه نگران تاثیر‌گذاری بنیادهای منفی بازار باشند، می‌بایست توجه خود را به عملکرد سازمان کشورهای صادر‌کننده نفت (اوپک) معطوف کنند.

در این راستا، بنا به اظهار نظر برخی از مقامات اوپک، احتمال می‌رود وزیران نفت اوپک در صورت صعود قیمت نفت خام به بیش از محدوده ۹۵- ۹۰ دلار در هر بشکه، در مورد سیاست‌های تولیدی خود تجدیدنظر نموده و سقف تولید خود را افزایش دهند. این مقامات معتقدند قیمت‌های جهانی نفت خام که هم‌اکنون در سطوح ۸۵ دلار در هر بشکه در نوسان می‌باشد، با میزان تقاضا و بنیادهای بازار ارتباطی ندارند؛ چراکه ذخیره‌سازی‌های جهانی نفت خام در سطوح بالایی قرار دارند و این خود نشان از کافی بودن عرضه نفت خام در بازارهای جهانی می‌باشد. اعضای اوپک اسفند ماه گذشته در یکصد و پنجاه و ششمین نشست خود در وین برای پنجمین بار پیاپی تصمیم گرفتند سهمیه‌های تولید را در سطح ۸۴۵/۲۴ میلیون بشکه در روز تثبیت کنند. اعضای اوپک به منظور بررسی وضعیت بازارهای جهانی نفت خام، روز ۱۴ اکتبر ۲۰۱۰ در مقر دائم اوپک در وین اتریش گردهم می‌آیند.
آژانس بین‌المللی انرژی در تازه‌ترین گزارش خود، پیش‌بینی تقاضای جهانی نفت خام در سال‌جاری میلادی را اندکی افزایش داده و اعلام کرده است که تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰ با ۱۰۰ هزار بشکه در روز افزایش نسبت به گزارش ماه قبل این سازمان، به میانگین ۶/۸۶ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. بر این اساس تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۰ در مقایسه با سال ۲۰۰۹، به میزان ۶۷/۱ میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت.
تقاضای جهانی نفت خام در سال ۲۰۰۹ معادل ۹۳/۸۴ میلیون بشکه در روز بود. همچنین آژانس بین‌المللی انرژی پیش‌بینی کرده است که تقاضا برای نفت خام کشورهای عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در سال‌جاری میلادی با ۲۰۰ هزار بشکه کاهش نسبت به پیش‌بینی قبلی به ۱/۲۹ میلیون بشکه در روز خواهد رسید. لذا عمده افزایش تقاضا از طریق تولید کشورهای غیر عضو اوپک تامین خواهد شد. بر این اساس تولید کشورهای غیر عضو اوپک در سال ۲۰۱۰، با ۲۲۰ هزار بشکه افزایش نسبت به پیش‌بینی قبلی این سازمان، به حدود ۵۲ میلیون بشکه در روز افزایش خواهد یافت.
ادامه نگرانی‌ها درباره شرایط مالی یونان موجبات کاهش ارزش یورو در مقابل دلار و انتشار خبر اتهام بانک گلدمن ساکس آمریکا به فساد مالی، کاهش قابل‌ملاحظه اعتماد مصرف‌کنندگان آمریکایی و افزایش تعداد متقاضیان کار در آمریکا، موجب کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی در اواخر هفته گذشته شد. البته ارزش شاخص داوجونز طی هفته گذشته به‌رغم نوسان، از یک افزایش نسبی برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۲ آوریل الی ۱۵ آوریل ۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۲/۸۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۲ آوریل تا کمتر از ۵۲/۸۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۳ آوریل کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۲۸/۸۳ دلار در هر بشکه افزایش یافت.
میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۵ آوریل ۲۰۱۰ با ۴۲ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۸۲ دلار و ۴۰ سنت رسیده است. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه آوریل ۲۰۱۰ (تا ۱۵ آوریل) با ۴ دلار و ۷۴ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه مارس ۲۰۱۰ به هر بشکه ۸۱ دلار و ۹۵ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه مارس ۲۰۱۰ معادل ۷۷ دلار و ۲۱ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.

میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۹۶ سنت کاهش نسبت به هفته قبل(۷ آوریل۲۰۱۰)، در روز ۱۳ آوریل ۲۰۱۰ به بشکه‌ای ۸۱ دلار و ۴۵ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز سه‌شنبه (۱۳ آوریل ۲۰۱۰) ۸۱ دلار و ۸۷ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۸۱ دلار و ۱۴ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۸۱ دلار و ۴۰ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۸۰ دلار و ۷۵ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۸۲ دلار و ۷۸ سنت، شمال غربی اروپا ۸۰ دلار و ۵۶ سنت و در بازار مدیترانه ۸۰ دلار معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۸۱ دلار و ۵۳ سنت، شمال غربی اروپا ۷۹ دلار و ۹۰ سنت و در بازار مدیترانه ۷۹ دلار و ۵ سنت به فروش رسیده است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مه ‌۲۰۱۰، ابتدا از حدود ۷۷/۸۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۲ آوریل ۲۰۱۰ تا بیش از ۱۷/۸۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۵ آوریل ۲۰۱۰ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۹/۸۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ آوریل۲۰۱۰ کاهش یافت.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۹ آوریل ۲۰۱۰ معادل ۳۵۴ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲ آوریل۲۰۱۰) به میزان ۲/۲ میلیون بشکه کاهش یافته است و معادل ۷/۱۲ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۰ آوریل ۲۰۰۹ کمتر می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نسبت به هفته قبل به میزان ۶/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۵/۲۴ روز قرار گرفته است و به میزان ۴/۱ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۲۰۹ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۸۱۳/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۸۳۰ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
میزان تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲ آوریل۲۰۱۰ الی ۹ آوریل مارس ۲۰۱۰ به میزان دو هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۴۷۵/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۷ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۰ آوریل ۲۰۰۹ می‌باشد.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته سطح حمایتی ۸۲ مانع کاهش بیشتر قیمت نفت خام WTI و موجب صعود قیمت گردید و در مسیر افزایشی سطح مقاومتی ۸۵ مانع افزایش بیشتر شد. هنوز سطح مقاومت هفتگی ۸۵ دلار پا برجاست و مانع افزایش قیمت نفت می‌شود. با توجه به اینکه قیمت در روز جمعه نزدیک به سطح مقاومتی مذکور بود، اخبار منفی منتشره موجب کاهش قابل‌توجه در این روز شد و قیمت بار دیگر به سطح حمایتی ۸۲ دلار نزدیک شد.
در شرایط فعلی قیمت نفت خام وضعیت تثبیتی را بین سطوح ۸۰ تا ۸۷ دلار طی می‌کند و منتظر انتشار اخبار جدید به خصوص در مورد پیش‌بینی تقاضای آینده نفت خام و رشد اقتصادی است. آمار منتشره در مورد ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا در هفته گذشته کاهش نشان داد، ولی هنوز نسبت به متوسط سال‌های گذشته فراتر است.
همچنین کاهش ذخیره‌سازی بنزین روند طبیعی فصلی را طی می‌کند که اثری خاصی روی قیمت نداشت. با این حال اثر کاهش ذخیره‌سازی نفت تحت شعاع اخبار منفی دیگری در مورد اقتصاد آمریکا قرار گرفت، به طوری که شاخص اعتماد مصرف‌کننده در آمریکا به طور قابل‌ملاحظه‌ای تنزل یافت و تعداد متقاضیان کار کشور مذکور نیز افزایش یافت. ارزش دلار در مقابل یورو به‌دلیل اعطای وام به یونان کاهش یافت و انتظار بر این است که در هفته‌های آینده با توجه به افزایش‌تراز تجاری منطقه یورو ارزش دلار در مقابل یورو تحت فشار کاهشی قرار گیرد که موجب فشار افزایشی بر قیمت نفت می‌شود. قیمت نفت بسته شده در هفته گذشته دلالت بر عدم توان لازم در مسیر افزایشی است. در هفته جاری در مسیر کاهشی سطوح ۸۲ و سپس ۸۰ دلار مانع کاهش بیشتر قیمت نفت خام WTI خواهند شد.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)
* کارشناسان ارشد اقتصاد انرژی