آنچه درباره پلاتین نمی‌دانیم

گروه بورس‌کالا- سردار خالدی: «پلاتین» فلز چکش خوار و مفتول پذیری که به رنگ نقره دیده می‌شود، اولین بار توسط مردمان آفریقای جنوبی در اولین قرن بعد از میلاد در ساختن جواهرات ابداع شد، بعد از آن اسپانیولی‌ها در قرن شانزدهم ذخایر پلاتین را در آمریکای جنوبی کشف کردند، به همین دلیل است که نام این فلز از واژه اسپانیولی Platina به معنی «نقره کوچک» گرفته شده است.

براساس دست نوشته‌های موجود، این فلز توسط سرخپوست‌های کلمبیایی استفاده شده و اولین مرجع اروپایی پلاتین به سال ۱۵۵۷ در نوشته‌های انسان‌ شناس ایتالیایی «JuliusCaesar Scaliger» دیده می‌‌شود که از آن به‌ عنوان یک فلز اسرار آمیز که از معادن آمریکای مرکزی بین Darién (پاناما) و مکزیک استخراج شده، نام می‌برد.
براساس گفته کارشناسان این حوزه، شن‌های رودخانه‌های سواحل غربی آمریکای جنوبی سرشار از طلا است، پلاتین اغلب همراه با طلا یافت می‌شود، اما کاشفان اسپانیولی با زحمت زیاد دانه‌های ریز پلاتین را از خرد و ریزهای طلا بیرون می‌کشیدند در برخی موارد آنها معتقد بودند پلاتین همان طلایی است که به قدر کافی مدفون نمانده تا به طلای زرد تبدیل شده باشد و آنها پلاتین را دوباره در رودخانه انداختند تا گذشت زمان آن را به طلای زرد تبدیل کند.
از نظر میزان فراوانی، پلاتین همانند طلا در قشر زمین است و معمولا با فلزات دیگری (فلزات گروه پلاتین (PGMs) شامل: «پلاتین، ایریدیم، اسمیم، رودیم و روتنیم‌»)در کانه‌های مختلف با نسبت‌های متفاوت و همراه مقادیر زیادی سولفید مس، نیکل و آهن در طبیعت یافت می‌شوند. کارشناسان معتقدند همه این فلزات از نظر اقتصادی مهم هستند، اما اهمیت آنها به اندازه پلاتین نیست.
آنچه در کتب علمی راجع به این فلز نوشته شده این است که پلاتین و نقره از فلزات گرانبهایی هستند که در بازیافت اصولی می‌توان به دست آورد و این در حالی است که در معادن طلایی که اقتصادی به حساب می‌آید در هر تن سنگ معدن بین ۲۰ تا ۳۰ گرم طلا یافت می‌شود، از همین روی حضور شرکت‌های خصوصی برای کسب درآمد حائز اهمیت خواهد بود.
اما کاربرد این فلز بسیار زیاد است، به طوری که در جواهرسازی،
ساخت ظرف‌های مخصوص ذوب فلز، پرکردن دندان، به عنوان کاتالیزور، به عنوان عامل ضد تومور و همچنین برای استاندارد کردن وزن و اندازه‌گیری به کار می‌رود. لازم است که این را هم بدانیم برای ساختن آهن‌ربای قوی، پلاتین و کبالت را با هم ترکیب می‌کنند.
اما براساس آمار منتشر شده حجم تجارت این محصول در سال ۲۰۰۰ در حدود ۲۰۰ تن بوده که این حجم اندک به شدت قیمت محصول را تحت تاثیر خود قرار داده است.
همچنین براساس داده‌های کیتکو طی فاصله یک ساله گذشته، بهای پلاتین از حدود هزار و ۵۶۰ دلار در هر اونس به هزار و ۶۵۰ دلار در تن در سال ۲۰۱۰ رسیده است. قیمت‌های پلاتین در بازار اسپات جهانی از اواسط ماه اوت سال‌جاری میلادی و بعد از کشتار کارگران اعتصابی در یکی از معادن آفریقای جنوبی و وحشت ایجاد شده در این کشور که بیش از
۸۰ درصد تولید جهانی پلاتین را به خود اختصاص داده، رشد ۲۲ درصدی را به همراه داشت.
بعد از این واقعه بود که روند تولید در این کشور با رکود مواجه و باعث افزایش سریع قیمت پلاتین در جهان شد. بر اساس گزارش بلومبرگ، وضعیت کنونی بازار پلاتین در ۲۵ سال گذشته بی‌سابقه بوده است. کار در ۶ معدن بزرگ پلاتین و یک معدن طلا در آفریقای جنوبی به صورت نیمه تعطیل در آمده است.
در مجموع به نظر می‌رسد از نظر تحلیلگران تکنیکال و فاندامنتال روند قیمت و تولید این فلز در بازارهای جهانی به موضوع اعتصابات در آفریقای جنوبی برگردد، زیرا این قاره بزرگترین تولیدکننده پلاتین در جهان است و تغییر روند مبادلات به سیاست‌های پولی بانک‌های مرکزی جهان و از سویی افت‌و‌خیزها در دیگر فلزات گرانبها همچون طلا و نقره بستگی دارد.