نفت رکورد ۱۰۰ دلار را می‌زند

گروه بورس جهانی - حمزه بهادیوند چگینی: روند قیمت‌های نفت در هفته‌های اخیر اگر نگوییم بی‌سابقه بوده، باید گفت کمتر شاهد آن بوده ایم. قیمت نفت آمریکا در مرز 100 دلار قرار دارد و این سوال که آیا نفت WTI خواهد توانست از این رکورد عبور کند یا خیر، تحلیلگران را به بررسی جوانب این موضوع واداشته است. در حقیقت قیمت نفت آمریکا با شیبی نسبتا تند در حال حرکت به سمت خط 100 دلار در هر بشکه است و این سرعت اگر قرار باشد متوقف شود نیازمند یک شوک منفی (شوک در جهت کاهش قیمت) است که به نظر نمی‌رسد چنین شوکی در راه باشد.

عوامل متعددی در بهبود قیمت نفت دخالت دارد که بیشتر آنها بر اساس رونق یا چشم‌انداز رونق اقتصادی در کشورهای بحران زده دنیا استوار است. اخبار خوبی از آمریکا، چین و اروپا به گوش می‌رسد که «دنیای اقتصاد» در گزارش‌های روزانه و اخبار نفت که روزانه از همین صفحه به اطلاع می‌رسد به آنها اشاره کرده است. بیشتر تحلیلگران معتقدند نفت قیمت ۱۰۰ دلار را رد می‌کند، اما در این میان به گفته آنکوش کومار، تحلیلگر بازار نفت در دهلی، ممکن است تعدیل‌هایی هم در زمینه قیمت در کوتاه مدت اتفاق بیفتد که افت‌و‌خیزهایی کوتاه مدت با شیب‌های اندکی را در قیمت نفت به همراه داشته باشد. این مساله بیشتر تابع تغییرات ذخایر نفت در بازارهای جهانی است به طوری که پیش‌بینی می‌شود در هفته‌های پیش رو قیمت نفت تابع افزایش ذخایر نفت آمریکا روند رو به بهبودی را طی ‌کند. در هفته گذشته در حدود ۶ میلیون بشکه ذخایر تجاری نفت خام در ایالات متحده افزایش یافته که حدود ۹/۱ میلیون بشکه از این ذخایر از محل افزایش تولید در خلیج مکزیک است.
در طرف دیگر، کارشناسان پیش‌بینی متفاوتی از قیمت نفت برنت ارائه می‌کنند. بر خلاف آنچه از بهبود اقتصادی در جهان و اثر آن بر قیمت نفت انتظار می‌رود، کارشناسان معتقدند قیمت نفت لندن به شدت تابع موضوعات ژئوپلتیک در جهان و البته موضوعات مالی در بازارهای دنیا تغییر می‌کند. امروز بازارهای مالی به تناسب بخش واقعی اقتصاد در جهان حرکت نکرده و در عین حال، مشکلاتی در خاورمیانه به چالش‌های اساسی حوزه نفت منجر شده است. این موضوعات به خصوص با تغییر نگرش غرب و ایران در مسیر گفت‌وگوهای دوجانبه این تردید را در آینده دامن زده است. در مجموع به عقیده تحلیلگران بازار نفت قیمت نفت برنت به زیر ۱۰۰ دلار می‌رسد. شاید این پیش‌بینی عجیب به نظر برسد اما عرضه زیاد این نوع نفت در بازارهای جهانی به واسطه عملکرد شرکت‌های نفتی می‌تواند به زودی این پیش‌بینی را محقق سازد.
به گفته جولیان جسوپ، یکی از اقتصاددانان موسسهCapital Economics اگرچه عطش اقتصاد جهانی برای تقاضای نفت روند رو به رشدی را تجربه می‌کند، اما تنش‌ها نیز افزایشی‌اند. وی معتقد است بهبود دلار در نیمه دوم سال جدید با ضعف مجدد منطقه یورو همراه خواهد شد که برآیند اثر این دو اتفاق به کاهش قیمت نفت برنت منجر می‌شود. البته به نظر می‌رسد این نظر که قیمت نفت لندن به زیر ۱۰۰ دلار برسد پیش‌بینی بدبینانه ای است. نفت برنت در یک سال گذشته و در بدترین شرایط اقتصادی منطقه یورو بالاتر از ۱۰۵ دلار بوده است و این تصور که با شروع بهبود نسبی در منطقه یورو به جای آن که قیمت‌ها افزایش یابد کاهشی باشد بعید است. این روزها قیمت نفت برنت در حال افزایش و کسب قیمت‌هایی در حد بالاترین ارقام در یک سال اخیر است. برنامه‌های خرید بدهی‌های ایالات متحده و خوش بینی‌ها به تقاضای بیشتر نفت دو عاملی اند که باعث بهبود این روند شده‌اند. تونی نونان، تحلیلگر موسسه میتسوبیشی معتقد است جهان روزهای رکود را پشت سر گذاشته است و احتمال افزایش قیمت‌ها در بازارهای کالایی و انرژی بالا است.
طی روزهای اخیر دارایی‌های ریسکی نظیر نفت، فلزات و کالاها با افزایش قیمت مواجه بوده اند که بیشتر تابع آمارهای نسبتا مثبت جهانی است. سیاست‌های هماهنگ جهانی نیز گویا در حال اثرگذاری است. سیاست‌های فعلی بانک مرکزی آمریکا موقتی است اما توانسته راهبرد توسعه اقتصادی را در این زمینه مشخص کند. بخش خصوصی آمریکا طبق آخرین آمارها توانسته ۱۹۲ هزار فرصت شغلی را در ماه ژانویه ایجاد کند که این رقم بیش از انتظار تحلیلگران است. آمارهای تجاری ایالات متحده و چین نیز نشان از بهبود تراز تجاری این کشورها در ماه اول ۲۰۱۳ دارند.
خبرهای جدید از افزایش تقاضای انرژی در ایالات متحده حکایت دارند. این افزایش بیش از انتظارات تحلیلگران برآورد می‌شود و تأیید کننده روند افزایشی قیمت نفت در ماه‌های آتی است. تولیدات صنعتی آمریکا و چین نیز در ماه آخر سال گذشته افزایش یافته بود که این روند در ماه ژانویه نیز تداوم داشت و باید گفت تمام این موضوعات پازل افزایش قیمت نفت را در سال جدید تکمیل می‌کند؛ اما اینکه نفت با چه شیبی افزایش خواهد یافت موضوع مهمی است. به نظر می‌رسد سرعت افزایش قیمت بالا است اما به زودی با اندکی تعدیل در قیمت‌ها شاهد ثبات نسبی قیمت نفت بالاتر از ۱۰۰ دلار خواهیم بود. ایالات متحده به دنبال افزایش درآمدهای مالیاتی خود است و مالیات بر شرکت‌های نفتی و بهره مالکانه نفت می‌تواند بخش قابل توجهی از درآمدهای این کشور را تامین کند. این موضوع البته بر تراز مالی شرکت‌ها فشار وارد می‌کند؛ چرا که سوخت یکی از مهم‌ترین مخارج این بنگاه‌ها محسوب می‌شود، اما به هر حال بنگاه‌های خصوصی در ایالات متحده باید بپذیرند که در شرایط کنونی تنها از راه تحمل فشار اقتصادی است که می‌توانند در برنامه توسعه اقتصادی کشورشان دخالت کنند؛ حال این ریاضت اقتصادی از طریق افزایش مالیات‌ها باشد یا از طریق هزینه‌های سوخت.
از طرف دیگر بنا بر اطلاعات سازمان انرژی آمریکا، هزینه تولید حدود ۳۵ درصد از نفت دنیا زیر ۱۰ دلار است و ۹۰ درصد نیز هزینه زیر ۲۰ دلار در هر بشکه را متحمل می‌شوند و مطالعات جدید نشان می‌دهند که هزینه‌های تولید نفت‌خام در جهان افزایش چشمگیری نداشته‌اند و افزایش قیمت‌ها که بیشتر ناشی از روند سفته بازانه تجار در بازارهای جهانی است به منافع این گروه منجر شده است. باید این نکته را افزود که افزایش قیمت نفت تابع افزایش هزینه‌های تولید این ماده نیست و به اتکای موضوعات دیگر افزایش یافته است. اما عجیب آن است که قدرت سایر عوامل شگفت‌انگیز بوده به طوری که به طور میانگین ۷۵ دلار در هر بشکه قیمت را دستخوش تغییر کرده و این رقم کمی نیست.
اخبار نفت در هفته گذشته
دبیرکل سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) کاهش قیمت‌های جهانی نفت خام در سال جاری را دور از انتظار خواند. به گزارش شانا و به نقل از دبیرخانه اوپک، عبدالله سالم البدری در جریان سخنرانی در یک کنفرانس دو روزه ( ۹ و ۱۰ بهمن) با عنوان انرژی خاورمیانه و آفریقای شمالی ۲۰۱۳ و موضوع «مطابقت با واقعیت منابع جدید انرژی» در موسسه چتم هاوس لندن اعلام کرد: عرضه جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۳ شرایط مطلوبی خواهد داشت و افت بهای نفت در سال‌جاری بعید به نظر می‌رسد. وی افزود: هم اکنون نفت کافی در بازارهای جهانی موجود است و به نظر می‌رسد عرضه جهانی نفت برای پاسخگویی به رشد پیش‌بینی شده برای تقاضای جهانی این ماده در سال جاری مطلوب خواهد بود.
البدری گفت: اوپک افت قیمت‌های جهانی نفت خام در سال ۲۰۱۳ را بعید می‌داند و نباید نگرانی‌ها درباره بی ثباتی‌های ژئوپلتیک را بیش از حد جلوه داد. دبیرکل اوپک گفت: افت قیمت‌های جهانی نفت خام نه تنها اقتصاد کشورهای تولید کننده نفت اوپک بلکه ادامه سرمایه‌گذاری‌های نفتی در بخش‌های افزایش ظرفیت تولید را با مشکل رو به رو می‌سازد.
وی تصریح کرد: چنانچه سرمایه‌گذاری‌های نفتی در سراسر جهان به تاخیر بیفتد یا لغو شود، قیمت‌های پایین نفت خام کل بازارهای جهانی این ماده را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
قیمت نفت خام برنت در ماه جاری میلادی بیش از ۱۱۰ دلار برای هر بشکه بوده است و میانگین بهای این شاخص نفتی در سال ۲۰۱۲ با ۵/۳درصد رشد نسبت به سال ۲۰۱۱ به ۱۱۱ دلار و ۱۱ سنت برای هر بشکه رسید. بر اساس تازه‌ترین گزارش ماهانه اوپک، ۱۲ عضو این سازمان که حدود ۴۰ درصد عرضه نفت خام جهان را به عهده دارند در ماه دسامبر تولید نفت خام خود را با کاهش روزانه ۴۶۵ هزار بشکه به ۳۰ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز رساندند که این رقم پایین‌ترین سطح از اکتبر گذشته به شمار می‌آید. البدری تصریح کرد: درباره تثبیت رشد برداشت نفت از ذخایر شیل‌اویل در بلند مدت هنوز ابهام‌هایی وجود دارد. بر اساس گزارش چشم انداز جهانی نفت اوپک در سال ۲۰۱۱ (OPEC's World Oil Outllook ۲۰۱۱)، سوخت‌های فسیلی که هم اکنون سهمی ۸۷ درصدی در عرضه جهانی انرژی دارد تا سال ۲۰۳۵ همچنان سهم ۸۲ درصدی از عرضه جهانی انرژی را بر عهده خواهد داشت.
نفت تا سال ۲۰۳۵ همچنان سهم عمده‌ای در تامین نیازهای انرژی خواهد داشت؛ اگرچه سهم کلی آن در دوره مورد بررسی از ۳۴ درصد کنونی به ۲۸ درصد کاهش می‌یابد. سهم گاز طبیعی در عرضه جهانی انرژی از ۲۳ درصد کنونی تا سال ۲۰۳۵ به ۲۵ درصد افزایش می‌یابد.
تولید انرژی‌های تجدیدپذیر به سرعت رشد می‌کند اما سهم این انرژی از عرضه جهانی انرژی در سال ۲۰۳۵ تنها سه درصد خواهد بود. بر اساس گزارش چشم‌انداز جهانی اوپک، تقاضای جهانی نفت‌خام در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۳۵ روزانه ۲۳ میلیون بشکه افزایش می‌یابد و به مجموع روزانه ۱۱۰ میلیون بشکه می‌رسد. در عین حال، در هفته گذشته رییس شرکت فرانسوی توتال احتمال داد قیمت‌های نفت در سال‌جاری میلادی ۱۰۵ تا ۱۱۵ دلار برای هر بشکه باشد. به گزارش خبرگزاری رویترز از فرانسه، کریستوف دومارژری، رییس شرکت فرانسوی توتال، پیش‌بینی کرد میانگین قیمت نفت در سال جاری میلادی ۱۰۵ تا ۱۱۵ دلار برای هر بشکه باشد. رییس شرکت توتال در مصاحبه تلویزیونی و در حاشیه نشست اقتصادی جهان در شهر داووس سوئیس گفت: به همین دلیل است که قیمت‌های نفت حدود ۱۱۰ دلار برای هر بشکه است و حتی اگر پیش‌بینی‌های خوشبینانه‌ای درباره اقتصاد جهان وجود داشته باشد، بازهم اقتصاد در شرایط بسیار خوبی نیست.