تداوم کاهش قیمت نفت

غلامعلی رحیمی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) در هفته گذشته (۷ مه الی ۱۱ مه ۲۰۱۲) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۹۴/۹۷ دلار در هر بشکه به کمتر از ۱۳/۹۶ دلار در هر بشکه کاهش یافت. در هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:

• انتشار داده‌های ضعیف‌تر از حد انتظار بخش تجاری چین؛
• افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۶/۳ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۴ مه ۲۰۱۲؛
• کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی؛
• افزایش ارزش دلار در مقابل یورو؛
• تداوم نگرانی‌ها درباره اقتصاد اروپا؛
• ادامه سردرگمی درباره وضعیت سیاسی آینده کشورهای اروپایی و تأثیر آن بر بحران اقتصادی این قاره؛
• افزایش ۳۲۳ هزار بشکه‌ای تولید روزانه نفت خام ۱۲ عضو اوپک در ماه آوریل ۲۰۱۲ در مقایسه با ماه مارس و رسیدن آن به سطح ۶۲۱/۳۱ میلیون بشکه در روز در پی افزایش تولید نفت خام عراق و بازگشت تولید نفت لیبی به سطوح پیش از بحران، بر اساس تازه‌ترین گزارش ماهانه دبیرخانه اوپک؛
• برآورد رشد ۴۱۰ هزار بشکه‌ای تولید روزانه نفت اعضای اوپک در ماه آوریل نسبت به ماه مارس، بر اساس گزارش ماهانه چشم‌انداز کوتاه‌مدت انرژی اداره اطلاعات انرژی آمریکا؛
• افزایش سطح تولید نفت خام عربستان سعودی به حدود ۱۰ میلیون بشکه در روز بر اساس اعلام وزیر نفت این کشور؛
البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت موجب تقویت قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شده و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد. بر این اساس در دوره مذکور، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• شواهدی از بهبود بازار اشتغال در آمریکا؛
• اعلام شرکت بی پی مبنی بر قطع جریان نفت در خط لوله باکو- سوپسا (این خط لوله نفت آذربایجان را از باکو به بندر سوپسا در غرب گرجستان و کرانه دریای سیاه انتقال می‌دهد) از تاریخ ۱۵ مه ۲۰۱۲ به مدت یک ماه برای عملیات تعمیر و نگهداری؛
• اعلام شرکت انگلیسی-هلندی شل مبنی بر کاهش شدید تولید نفت خام بونی لایت نیجریه در پی آسیب به یک خط لوله به دلیل سرقت نفتی؛
• کاهش۷/۰ درصدی تولید نفت خام اکوادور در ماه مارس ۲۰۱۲ نسبت به ماه پیش از آن بر اساس اعلام بانک مرکزی اکوادور؛
• ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌ونقل نفت خام؛
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه و آفریقا؛
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک در دوره ۷ مه الی ۱۰ مه ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۱۲/۱۱۰ دلار در هر بشکه به کمتر از ۰۶/۱۱۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۰ مه ۲۰۱۲، با ۵ دلار و ۸۰ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۹ دلار و ۹۰ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۴ مه ۲۰۱۲ معادل ۱۱۵ دلار و ۷۰ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک ماه مه (تا ۱۰ مه ۲۰۱۲)، با ۵ دلار و ۵۷ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه آوریل، به هر بشکه ۱۱۲ دلار و ۶۱ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه آوریل ۲۰۱۲ معادل ۱۱۸ دلار و ۱۸ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژوئن ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۱۶/۱۱۳ دلار در هر بشکه در تاریخ ۷ مه ۲۰۱۲ به کمتر از ۲۶/۱۱۲ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۱ مه ۲۰۱۲ کاهش یافت. همچنین در روز ۱۱ مه ۲۰۱۲، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۱۳/۱۶ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۷ دلار و ۲۳ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۲ مه ۲۰۱۲)، در روز ۹ مه ۲۰۱۲ به بشکه ای ۱۰۹ دلار و ۱۷ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۹ مه ۲۰۱۲) ۱۱۰ دلار و ۱۲ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۸ دلار و ۶۹ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۸ دلار و ۷ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۶ دلار و ۳۲ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۱۱ دلار و ۷۵ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۷ دلار و ۹۶ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۷ دلار و ۲ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۹ دلار و ۸۸ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۶ دلار و ۲۱ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۵ دلار و ۵۷ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۲ مه الی ۹ مه ۲۰۱۲، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار آسیا به میزان ۵۹/۷ دلار کاهش در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۱۱/۷ دلار و ۲۹/۷ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۴ مه ۲۰۱۲ معادل ۵/۳۷۹ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۷ آوریل ۲۰۱۲) به میزان ۶/۳ میلیون بشکه افزایش یافته و معادل ۲/۹ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۶ مه ۲۰۱۱ بیشتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۱/۰ روز افزایش یافته و در سطح ۲۶ روز قرار گرفته که معادل ۳/۰ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۳۵ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۷۴۲/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که به میزان ۶۳۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۷ آوریل الی ۴ مه ۲۰۱۲ به میزان ۱۵ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۱۳۶/۶ میلیون بشکه در روز قرار گرفته و معادل ۵۲۷ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۶ مه ۲۰۱۱ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۸۲۲/۸ میلیون بشکه در روز به ۹۶۷/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۱۴۵ هزار بشکه در روز) افزایش یافته که معادل ۳ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
*کارشناس ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )