کاهش قیمت گاز و فرآورده‌های‌نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی ماه اول برای تحویل در ماه‌های مارس و آوریل ۲۰۱۲) طی هفته گذشته با یک روند کاهشی همراه بود.

با وجود کاهش معادل ۸۲ میلیارد فوت مکعبی سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۲۴ فوریه ۲۰۱۲، رکورد تاریخی سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا (که به میزان ۴۳ درصد معادل ۷۵۶ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل است) و همچنین افزایش ۶۳/۰ درصدی تولید گاز طبیعی و کاهش ۵۵/۱ درصدی مصرف گاز طبیعی آمریکا باعث شد قیمت آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از ۵۵/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ به ۴۸۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ مارس ۲۰۱۲ کاهش یابد.
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) نیز برای تحویل در ماه‌های مارس و آوریل۲۰۱۲، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود و از ۴۹۷/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۱۷۴۸/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت.در این دوره مصرف گاز طبیعی آمریکا نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵۵/۱ درصد کاهش یافته است که در این میان بیشترین کاهش مربوط به مصرف بخش خانگی و تجاری با ۶۱/۲ درصد کاهش است. کل تقاضای گاز طبیعی در مقایسه با هفته ما قبل در حدود ۶۱/۱ درصد کاهش نشان می‌دهد.
(در هفته گذشته میزان واردات گاز طبیعی آمریکا از طریق خط لوله از کانادا به میزان ۵/۵ درصد افزایش یافته، در حالی که واردات LNG به میزان ۱۶/۱ درصد کاهش یافته است. واردات گاز طبیعی از کانادا و واردات LNG در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب در حدود ۷۵/۱ درصد و ۴/۳۷ درصد کاهش نشان می‌دهد.
تولید بازاری گاز طبیعی آمریکا طی دوره مذکور در حدود ۶۳/۰ درصد افزایش داشته که در مقایسه با میزان مشابه سال قبل معادل ۵۷/۸ درصد بیشتر است.)
( بر اساس گزارش موسسه بیکر، تعداد دکل‌های حفاری چرخشی گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ حدود ۷۱۰ دکل بوده که در مقایسه با هفته قبل از آن به میزان ۶ دکل کاهش نشان می‌‌دهد. همچنین تعداد دکل‌های حفاری در بخش نفت (که شامل تولید گازهای همراه نفت نیز می‌شود) طی دوره مذکور به میزان ۷ دکل کاهش یافته و در سطح ۱۲۶۵ دکل فعال قرار گرفته است.)قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از ۶۸/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۴۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت که این سطح قیمتی به میزان ۵/۶۷ درصد از قیمت ۵/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۹۱/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو با ۲۵ سنت (۶/۸ درصد) کاهش به ۶۶/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت.همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از ۷۶/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۵۰/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند کاهشی برخوردار بود و با ۲۱ سنت کاهش (۳/۷ درصد)، از ۸۹/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۲ به کمتر از ۶۸/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت.
همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار تورنتوی کانادا از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۷ سنت کاهش (۳/۲ درصد)، از ۹۸/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا ۹۱/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت.از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۳۶ سنت افزایش (۹۵/۳ درصد) از ۱۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۴۷/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو افزایش یافت.قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار انگلیس(NBP) ۲سنت (۲۲/۰ درصد) افزایش یافته و از ۰۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۰۴/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو رسیده است. همچنین قیمت تک محموله LNG در بازار جنوب شرق اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۵ سنت افزایش از ۹۰/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو به ۹۵/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو رسیده است. از سوی دیگر، قیمت تک محموله LNG در بازار شمال شرق آسیا طی دوره ۱۳ فوریه الی ۲۰ فوریه ۲۰۱۲ تغییری نکرده و در سطح ۷۰/۱۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو ثابت مانده است.ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۳۴۴ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۶۳۰ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۹ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۲۷۹ میلیارد فوت مکعب (۱/۴۰ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۱ بیشتر است. ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته و در سطح ۳۶۵ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته که معادل ۱۱۱ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۲۵۱۳ میلیارد فوت مکعب است، در سطحی بالاتر از محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بازار آمریکا (آتی‌ ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲ مارس ۲۰۱۲ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس، طی هفته گذشته به دنبال انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت در مورد اقتصاد آمریکا نظیر انتشار آمار توسعه فراتر از انتظار اقتصاد آمریکا و در نتیجه افزایش امیدواری به بازسازی اقتصادی و رشد تقاضای نفت خام، کاهش سطح ذخیره سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۴ فوریه ۲۰۱۲، ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل و نقل نفت خام و همچنین احتمال رشد قیمت بنزین در بازار آمریکا در پی تعطیلی پالایشگاه‌های این کشور به منظور عملیات تعمیر و نگهداری در فصل بهار، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از ۱۵۲۸/۳ دلار به ازای هر گالن به ۲۷۲۱/۳ دلار به ازای هر گالن افزایش یافت.طی دوره مذکور انتشار برخی اخبار و اطلاعات نظیر کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۶۵ هزار بشکه در روز، کاهش ۴ درصدی خرید کالاهای صنعتی بادوام آمریکایی بر اساس اعلام وزارت بازرگانی آمریکا (که نشان دهنده تزلزل در ادامه روند بازسازی اقتصادی این کشور است)، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین کاهش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا بوده و موجب نوسان قیمت بنزین در این بازار شد. از سوی دیگر، قیمت سوخت حرارتی در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی مذکور، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از ۳۱۵۹/۳ دلار به ازای هر گالن به ۲۰۱۸/۳ دلار کاهش یافت.البته طی دوره مذکور، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱/۲ میلیون بشکه و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۴۹ هزار بشکه در روز ، از عوامل تقویت کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار رفته و موجب نوسان قیمت در این بازار شد.
همچنین قیمت آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور، به رغم توقف صادرات نفت ایران به کشورهای انگلیس و فرانسه و همچنین تصمیم بانک مرکزی اروپا مبنی بر اختصاص نقدینگی بیشتر به بانک‌های اروپایی، به دلیل تداوم بحران مالی منطقه پولی یورو، افزایش صادرات نفت خام لیبی به بیش از یک میلیون بشکه در روز طی ماه فوریه ۲۰۱۲ و همچنین ابراز نگرانی سیاست گذاران مالی کشورهای عضو گروه ۲۰ درباره تاثیر مخرب بهای بالای نفت خام بر اقتصاد جهانی خصوصا اقتصاد بحران‌زده منطقه پولی یورو، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود و از ۳۴/۳ دلار به ازای هر گالن به ۲۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲ مارس ۲۰۱۲ کاهش یافت.به‌طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶/۱ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۱/۲ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۷۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۴۹ هزار بشکه از عوامل تقویت کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت کوره پسماند آمریکا معادل ۱۰۰ هزار بشکه و همچنین کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۶۵ هزار بشکه در روز از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارها، از یک روند کاهشی برخوردار بودند.در بازار خلیج فارس قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۰۳/۱ دلار کاهش یافت و ۱۶/۱۱۲۳ دلار معامله شد.گازوئیل نیز با کاهش ۰۵/۳ دلاری در هر تن ۴۰/۹۸۳ دلار فروخته شد.سوخت جت نیز ۰۸/۰ دلار کاهش یافت و ۸۸/۱۰۶۴ دلار ثبت شد. نفت کوره نیز در بازار خلیج فارس هر تن ۱۴/۹ دلار افت کرد و ۱۶/۷۱۶ دلار مورد معامله قرار گرفت.همچنین در بازار ژاپن قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۲۹/۱ دلار در هر تن کاهش یافت و۴۱/۱۱۶۳ دلار به ثبت رسید.گازوئیل۱۹/۱ دلار افت کرد و۴۱/۱۰۲۳ دلار ثبت شد.سوخت جت ۰۸/۰ دلار ارزان و ۲۸/۱۰۹۱ دلار مبادله شد.نفت کوره نیز در بازار ژاپن ۷۶/۹دلار به ازای هر تن متریک کاهش یافته و ۷۴/۷۴۵دلار مورد قرار گرفت. قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۲۲ فوریه الی ۲۹ فوریه ۲۰۱۲ روند کاهشی را تجربه کردند. بر این اساس، در بازار مدیترانه قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۱۷ دلار ارزان و ۱۰۷۹ دلار شد. گازوئیل۵/۲۸ دلار افت کرده و ۹۹۳ دلار معامله شد.سوخت جت نیز در بازار مدیترانه در هر تن ۵/۲۱ دلار کاهش یافت و ۲۵/۱۰۴۷ دلار ثبت شد. نفت کوره ۲۵/۱۰ دلار به ازای هر تن متریک نزول پیدا کرد و در هر تن ۷۵/۷۴۰ دلار مورد معامله قرار گرفت. در بازار آمریکا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب۳۴/۱۱۵۹ دلار، گازوئیل۴۸/۹۸۹ دلار، سوخت جت۱۵/۱۱۱۹ دلار و نفت کوره ۳۶/۷۱۱ دلار در هر تن مورد معامله قرار گرفتند.
منبع : سایت موسسه مطالعات بین المللی انرژی ( www.iies.org )
* کارشناسان بازار انرژی