کاهش قیمت گاز و رشد نرخ فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی ماه اول برای تحویل در مارس ۲۰۱۲) طی دوره ۲۰ فوریه تا ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ از یک روند کاهشی برخوردار بود.

بر این اساس طی هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ با وجود کاهش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۱۶۶ میلیارد فوت مکعب، به دلیل رکورد تاریخی سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا (که به میزان ۴۱ درصد معادل ۷۵۳ میلیارد فوت مکعب بالاتر از میزان مشابه سال قبل است) و همچنین کاهش ۵/۱۵ درصدی مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۲۲ فوریه ۲۰۱۲، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از ۶۸۴/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۱۲ به ۵۵/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت.
از سوی دیگر به دلیل سرمای بی‌سابقه و یخبندان در قاره اروپا و در نتیجه افزایش مصرف گاز طبیعی و همچنین ناتوانی روسیه در تامین گاز مورد نیاز بازار اروپا، قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مارس ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی برخوردار بود و از ۹۹۶۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۱۲ به ۴۹۸۹/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.‌یو در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به۲۲ فوریه ۲۰۱۲ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۴۷/۱۵ درصد کاهش یافته که در این میان بیشترین کاهش مربوط به مصرف بخش خانگی و تجاری با ۲۷/۲۰ درصد است.
کل تقاضای گاز طبیعی در مقایسه با هفته منتهی به ۱۵ فوریه، ۲۴/۱۵ درصد کاهش نشان می‌دهد.
طی دوره ۱۵ فوریه الی ۲۲ فوریه ۲۰۱۲، میزان واردات گاز طبیعی آمریکا از طریق خط لوله از کانادا و همچنین واردات LNG به ترتیب به میزان ۵۴/۱۱ درصد و ۶۷/۲۵ درصد کاهش یافته است. واردات گاز طبیعی از کانادا و واردات LNG در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب ۴۶/۵ درصد و ۳۶/۴۶ درصد کاهش نشان می‌دهد.
تولید بازاری گاز طبیعی آمریکا طی دوره مذکور ۰۱/۰ درصد کاهش داشته که در مقایسه با میزان مشابه سال قبل معادل ۴۴/۸ درصد بیشتر است.
قیمت گاز طبیعی در آمریکا با میزان فعالیت دکل‌های حفاری در بخش نفت و گاز رابطه ای معکوس داشته و با افزایش تعداد دکل‌های حفاری فعال در منطقه، قیمت گاز طبیعی روند کاهشی در پیش می‌گیرد.
بر اساس گزارش موسسه بیکر، تعداد دکل‌های حفاری چرخشی گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ در حدود ۷۱۶ دکل بوده است که در مقایسه با هفته قبل از آن به میزان ۴ دکل کاهش نشان می‌دهد. از سوی دیگر تعداد دکل‌های حفاری در بخش نفت (که شامل تولید گازهای همراه نفت نیز می شود) طی دوره مذکور به میزان ۹ دکل افزایش یافته و در سطح ۱۲۷۲ دکل فعال قرار گرفته است.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۴۷/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ فوریه ۲۰۱۲ از ۶۷/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۶۰/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ۲۲ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت.
این سطح قیمتی ۳/۶۵ درصد از قیمت ۵/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از ۷۷/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ فوریه ۲۰۱۲ ، با ۲۴ سنت (۷/۸ درصد) افزایش تا ۰۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت، ولی مجددا با ۱۳ سنت (۳/۴ درصد) کاهش تا سطح ۸۸/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌ ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ از یک روند افزایشی برخوردار بود.
بر این اساس، طی هفته گذشته به دنبال انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت در مورد اقتصاد آمریکا (در نتیجه افزایش امیدواری به بازسازی اقتصادی و رشد تقاضای نفت خام و فرآورده‌های نفتی)، پیش‌بینی بانک‌های آمریکایی گلدمن ساچس و جی.پی مورگان مبنی بر احتمال افزایش قیمت نفت خام طی ۱۲ ماه آتی به دنبال نگرانی‌های مربوط به عرضه و کاهش ظرفیت مازاد تولید اوپک، احتمال رشد قیمت بنزین در بازار آمریکا در پی تعطیلی پالایشگاه‌های این کشور به منظور عملیات تعمیر و نگهداری در فصل بهار، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۶۱ هزار بشکه در روز و کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲، ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل‌ونقل نفت خام و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از ۰۱/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۱۲، ۱۵/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از ۱۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۱۲ به ۳۱/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۴۸۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.

همچنین قیمت آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور، به دنبال شدت گرفتن سرما در قاره اروپا و افزایش مصرف سوخت، توقف صادرات نفت ایران به کشورهای انگلیس و فرانسه، نگرانی‌ها از احتمال توقف عرضه نفت ایران به سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، موافقت وزیران دارایی حوزه یورو با کمک ۱۳۰ میلیارد یورویی به کشور یونان به منظور جلوگیری از ورشکستگی دولت این کشور و در نتیجه افزایش امیدواری به بهبود وضعیت مالی یونان و اتحادیه اروپا، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از ۲۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۰ فوریه ۲۰۱۲، ۳۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۴ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت.
به‌طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۶۰۰ هزار بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۲۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۶۱ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره سازی‌های سوخت جت آمریکا معادل ۲/۱ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۸/۱ میلیون بشکه و همچنین کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۴۸۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۳ فوریه ۲۰۱۲، قیمت‌های تک‌محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۵ فوریه الی ۲۲ فوریه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی برخوردار بودند.
بر این اساس، در بازار خلیج فارس قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۳۳/۲۱ دلار رشد کرد وتنی۱۹/۱۱۲۴ دلار معامله شد. گازوئیل با رشد ۹۹/۱۱ دلاری به نرخ ۴۵/۹۸۶ دلار معامله شد.سوخت جت نیز ۳۲/۲۶ دلار افزایش یافت و به ۸۰/۱۰۶۴ دلار رسید.
همچنین نفت کوره ۰۲/۱۲ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافت و ۳۰/۷۲۵ دلار مورد معامله قرار گرفت.
همچنین در بازار ژاپن قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب ۳۳/۲۱ دلار به ازای هر تن متریک افزایش یافت و۷۰/۱۱۶۴ دلار معامله شد.گازوئیل نیز ۵۷/۸ دلار به ازای هر تن متریک رشد کرد و۶۰/۱۰۲۴ دلار معامله شد.
سوخت جت نیز در بازار ژاپن ۲۴/۲۶ دلار به ازای هر تن متریک رشد کرد و۳۶/۱۰۹۱ دلار فروش رفت. نفت کوره نیز در بازار ژاپن ۸۵/۱۱ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته و با قیمت ۵۰/۷۵۵ دلار مورد معامله قرار گرفت. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۱۵ فوریه الی ۲۲ فوریه ۲۰۱۲ روند افزایشی را تجربه کردند. در بازار مدیترانه قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۴۰ دلار به ازای هر تن متریک رشد کرد و ۱۰۹۶ دلار معامله شد. گازوئیل۷۵/۱۲ دلار به ازای هر متریک تن رشد کرد و ۵۰/۱۰۲۱ دلار معامله شد. همچنین سوخت جت نیز در بازار ژاپن به ازای هر تن ۲۵/۲۵ دلار رشد کرد وبه ۷۵/۱۰۶۸ دلار رسید.
نفت کوره نیز در بازار مذکور ۵۰/۲۵ دلار افزایش یافت و ۷۵۱ دلار مورد معامله قرار گرفت.
در همین حال در بازار آمریکا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۰۱/۱۱۷۷ دلار ، گازوئیل۹۸/۱۰۱۳ دلار ، سوخت جت۲۰/۱۱۳۴ دلار و نفت کوره ۱۲/۷۱۷ دلار ثبت شد.
* کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی
انرژی (www.iies.org)