افزایش بهای نفت در بازارهای جهانی - ۳۰ بهمن ۹۰

غلامعلی رحیمی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۱۰ فوریه الی ۱۷ فوریه ۲۰۱۲) از افزایش برخوردار بود و از حدود ۶۷/۹۸ دلار در هر بشکه تا بیش از ۲۴/۱۰۳ دلار در هر بشکه افزایش یافت.

طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• انتشار برخی اخبار و اطلاعات مثبت در مورد اقتصاد آمریکا نظیر کاهش نرخ بیکاری، رشد پویایی تجاری و شتاب غافلگیرکننده احداث مسکن در این کشور و در نتیجه افزایش امیدواری به بازسازی اقتصادی آمریکا و رشد تقاضای نفت خام؛
• افزایش ۵۰ هزار بشکه‌ای در برآورد جدید اداره اطلاعات انرژی آمریکا از تقاضای روزانه نفت خام جهان در سال ۲۰۱۲ (نسبت به برآورد قبلی این سازمان) و پیش‌بینی رشد ۳۲/۱ میلیون بشکه‌ای در روز در تقاضای جهانی نفت خام نسبت به سال ۲۰۱۱؛
• تعطیلی دو خط لوله با مجموع ظرفیت ۷۲۷ هزار بشکه در روز در آمریکا، در پی نشت نفت در ایالت میشیگان؛
• کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۱۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲؛
• احتمال رشد قیمت بنزین در بازار آمریکا در پی تعطیلی پالایشگاه‌های این کشور به منظور عملیات تعمیر و نگهداری در فصل بهار؛
• پیش‌بینی بانک‌آمریکایی‌گلدمن ساچس مبنی بر احتمال افزایش قیمت نفت خام برنت تا مرز ۱۲۰ دلار در هر بشکه طی ۳ ماه آتی به دنبال کمبود ظرفیت اضافی تولید نفت و احتمال اختلال در عرضه؛
• افزایش ۴/۷ درصدی واردات نفت خام چین در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به میزان مشابه سال قبل و رسیدن آن به سطح ۵۴/۵ میلیون بشکه در روز که بالاترین میزان در چند سال گذشته به شمار می‌رود؛
• امیدواری به بهبود وضعیت مالی یونان و اتحادیه اروپا؛
• تصویب طرح ریاضت اقتصادی توسط پارلمان یونان (که پیش‌شرط اعطای کمک‌های بین‌المللی به این کشور بود)؛
• امیدواری سرمایه‌گذاران به نهایی شدن توافق یونان و وام‌دهندگان خارجی در نشست آتی وزیران دارایی کشورهای عضو اتحادیه اروپا و در نتیجه کاهش نگرانی‌ها درباره تشدید بحران اقتصادی اروپا؛
• انفجار یکی از خط لوله‌های اصلی خوراک پالایشگاهی در سوریه؛
• توقف تولید میدان نفتی مسیله، یکی از بزرگ‌ترین میادین نفتی کشور یمن با مجموع تولید ۲۶۰ هزار بشکه در روز، در پی اعتصاب کارگران این میدان نفتی؛
• توقف حدود ۳۵۰ هزار بشکه در روز از تولید نفت خام سودان جنوبی به دلیل اختلاف‌های سیاسی سودان و سودان جنوبی؛
• ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل و نقل نفت خام؛
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه و نیجریه؛
• افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی دوره ۱۷-۱۵ فوریه ۲۰۱۲؛
• و کاهش ارزش دلار در مقابل یورو طی دوره ۱۷-۱۵ فوریه ۲۰۱۲.
البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات منفی از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد که عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• کاهش ۷/۵ درصدی تقاضای نفت آمریکا در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به میزان مشابه سال قبل (در پی افت مصرف نفت حرارتی در این کشور) بر اساس اعلام موسسه نفت آمریکا (ای.پی.آی)؛
• کاهش ۱۲۰ هزار بشکه‌ای در برآورد جدید دبیرخانه اوپک از تقاضای روزانه نفت خام جهان در سال ۲۰۱۲ (نسبت به برآورد قبلی این سازمان با ادامه نگرانی‌ها درباره اقتصاد غرب) و پیش بینی رشد ۹۴۰ هزار بشکه‌ای در روز در تقاضای جهانی نفت خام نسبت به سال ۲۰۱۱؛
• کاهش برآورد آژانس بین‌المللی انرژی از تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۱۲ و پیش‌بینی رشد ۸۰۰ هزار بشکه ای در روز در تقاضای جهانی نفت خام نسبت به سال ۲۰۱۱؛
• تداوم بحران مالی منطقه پولی یورو؛
• افزایش ۳۰ هزار بشکه ای تولید روزانه نفت خام کل اعضای اوپک در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به دسامبر ۲۰۱۱، بر اساس تازه‌ترین نظرسنجی پلاتس؛
• افزایش ۷۰ هزار بشکه‌ای تولید روزانه نفت خام عربستان سعودی در ژانویه ۲۰۱۲ نسبت به دسامبر ۲۰۱۱ و رسیدن آن به سطح ۸۷/۹ میلیون بشکه در روز، بر اساس اعلام یک منبع صنعتی عربستان؛
• افزایش ۷/۰ درصدی صادرات نفت اوپک (به استثنای آنگولا و اکوادور) از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۳ مارس ۲۰۱۲ در مقایسه با ۴ هفته منتهی به ۴ فوریه ۲۰۱۲ و رسیدن آن به سطح ۳۸/۲۳ میلیون بشکه در روز، بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس؛
• کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی دوره ۱۵-۱۳ فوریه ۲۰۱۲؛
• افزایش ارزش دلار در مقابل یورو طی دوره ۱۵-۱۳ فوریه ۲۰۱۲.
ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی هفته گذشته، به دنبال انتشار اخبار و اطلاعات مثبت و منفی مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۰ فوریه الی ۱۶ فوریه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۴۱/۱۱۶ دلار در هر بشکه تا ۱۳/۱۱۸ دلار در هر بشکه افزایش یافته است.
میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۶ فوریه ۲۰۱۲، با ۲ دلار و ۲۸ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۱۷ دلار و ۴۷ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ معادل ۱۱۵ دلار و ۱۹ سنت بود.
همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه فوریه
(‌تا ۱۶ فوریه ۲۰۱۲)، با ۳ دلار و ۱۲ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه ژانویه، به هر بشکه ۱۱۴ دلار و ۸۸ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژانویه ۲۰۱۲ معادل ۱۱۱ دلار و ۷۶ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک دربردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مارس و آوریل ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی قابل‌توجه همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۱/۱۱۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ تا ۱۱/۱۲۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۶ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۵۸/۱۱۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت.
همچنین در روز ۱۷ فوریه ۲۰۱۲، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۳۴/۱۶ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۲ دلار و ۴۰ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۸ فوریه ۲۰۱۲)، در روز ۱۵ فوریه ۲۰۱۲ به بشکه‌ای ۱۱۶ دلار و ۸۶ سنت رسیده است.
میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۱۵‌ فوریه ۲۰۱۲‌) ۱۱۷ دلار و ۸۳ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۱۶ دلار و ۳۱ سنت قرار داشت.
همچنین قیمت هر بشکه نفت‌خام سبک ایران به بازار آفریقای‌جنوبی ۱۱۶ دلار و ۳۳ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۱۴ دلار و ۸۳ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۱۹ دلار و ۲۳ سنت، شمال غربی اروپا ۱۱۶ دلار و ۵۶ سنت و در بازار مدیترانه ۱۱۴ دلار و ۶۸ سنت معامله شده است.
هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۱۷ دلار و ۷۱ سنت، شمال غربی اروپا ۱۱۵ دلار و ۷ سنت و در بازار مدیترانه ۱۱۳ دلار و ۲۳ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۸ فوریه الی ۱۵ فوریه ۲۰۱۲، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار آسیا به میزان ۶۱/۲ دلار افزایش در هر بشکه بوده است.
میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ۳۸/۲ دلار و نفت سنگین ایران نیز۴۲ /۲ دلار نسبت به هفته قبل، در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت‌خام این کشور در هفته منتهی به ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ معادل ۱/۳۳۹ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۳ فوریه ۲۰۱۲) به میزان ۱۰۰ هزار بشکه کاهش یافته و معادل ۸/۶ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ کمتر می باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۱/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۵/۲۳ روز قرار گرفته است و معادل ۹/۰ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۳۲۲ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۷۱۹/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۸۵۶ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۳ فوریه الی ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ به میزان ۵۶ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۸۱۹/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۲۰۹ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۱ فوریه ۲۰۱۱ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۴۱۳/۸ میلیون بشکه در روز به ۷۵۶/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۳۴۳ هزار بشکه در روز) افزایش یافته است که معادل ۴۹۰ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
منبع : سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )
*کارشناس‌ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی