نرخ نفت خام ایران به ۵/۱۱۴ دلار رسید

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۳ فوریه الی ۱۰ فوریه ۲۰۱۲) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده است.

بر این اساس قیمت نفت ابتدا در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۲ از حدود ۸۴/۹۷ دلار در هر بشکه تا بیش از ۸۴/۹۹ دلار در هر بشکه افزایش یافت، ولی در تاریخ ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ مجددا تا سطح ۶۷/۹۸ دلار در هر بشکه کاهش یافت. طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• انتشار برخی آمار مناسب در مورد اقتصاد آمریکا در اواخر هفته منتهی به ۳ فوریه ۲۰۱۲؛
• توقف ناگهانی کارخانه فرآوری ذخایر ماسه‌های نفتی در کانادا؛
• امیدواری در مورد توافق بر سر حل بحران مالی یونان و بازگشت آرامش به حوزه مالی یورو در روزهای آغازین هفته؛
• شدت گرفتن سرما در قاره اروپا و افزایش مصرف سوخت؛
• افزایش واردات خالص نفت خام چین در سال ۲۰۱۲ در مقایسه با سال ۲۰۱۱ به گزارش نشریه پلاتس؛
• افزایش ریسک ژئوپلتیک در پی افزایش خشونت‌ها در سوریه، افزایش تنش میان ایران و غرب و همچنین خبر انفجارهای جدید در نیجریه (بزرگ‌ترین عرضه‌کننده نفت خام در آفریقا)؛
• انفجار یک خط لوله نفتی متعلق به شرکت انی ایتالیا توسط ستیزه جویان نیجریایی در دلتای نیجر؛
•ناآرامی‌های سیاسی در منطقه خاورمیانه و نگرانی معامله‌گران از بروز اختلال در مبادی استراتژیک حمل و نقل نفت خام؛
• نگرانی‌های مربوط به اختلال در عرضه نفت خام در منطقه خاورمیانه و نیجریه؛
• کاهش ۲۰۰ هزار بشکه‌ای مجموع تولید روزانه نفت اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در ژانویه ۲۰۱۲ و رسیدن آن به سطح ۷۷/۳۰ میلیون بشکه در روز، بر اساس تازه‌ترین گزارش ماهانه اداره اطلاعات انرژی آمریکا؛
•انفجار یک خط لوله نفتی در ونزوئلا؛
•افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی دوره ۹-۶ فوریه ۲۰۱۲؛
• و کاهش ارزش دلار در مقابل یورو طی دوره ۹-۶ فوریه ۲۰۱۲.
البته طی هفته گذشته، انتشار برخی اخبار و اطلاعات منفی موجب تضعیف قیمت نفت خام در بازارهای جهانی شده و از افزایش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرد.
بر این اساس طی دوره مذکور،عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
•کاهش پیش‌بینی مربوط به تقاضای جهانی نفت خام بر اساس جدیدترین گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، در پی کندتر شدن رشد اقتصادی جهان؛
• تداوم بحران بدهی اتحادیه اروپا و نگرانی سرمایه‌گذاران از احتمال گسترش این بحران به سایر کشورهای منطقه و در نتیجه کاهش رشد اقتصادی و تقاضای نفت در این منطقه؛
• افزایش نگرانی‌ها درباره بحران مالی یونان در پی اعلام وزرای دارایی اتحادیه اروپا مبنی بر عدم تحقق کاهش لازم و تعهدشده در مخارج دولت یونان به منظور اعطای وام‌های بیشتر؛
• مخالفت یکی از گروه‌های سیاسی یونان با توافق‌های مربوط به اعطای وام توسط اتحادیه اروپا به این کشور، در پی تشدید اعتراضات مردمی؛
• کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی در روز پایانی هفته؛
• افزایش ارزش دلار در مقابل یورو در روز پایانی هفته؛
• افزایش سطح ذخیره سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۳۰۰ هزار بشکه در هفته منتهی به ۳ فوریه ۲۰۱۲؛
ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی طی هفته گذشته، به دنبال انتشار اخبار و اطلاعات مثبت و منفی مذکور از یک روند نوسانی شدید برخوردار بود.
ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۳ فوریه الی ۹ فوریه ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی شدید برخوردار بوده و از حدود ۲۷/۱۱۱ دلار در هر بشکه تا بیش از ۲۷/۱۱۶ دلار در هر بشکه افزایش یافته است.

میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۹ فوریه ۲۰۱۲، با ۳ دلار و ۸۸ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۱۴ دلار و ۸۸ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۳ فوریه ۲۰۱۲ معادل ۱۱۱ دلار بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه فوریه ( تا ۹ فوریه ۲۰۱۲)، با ۱ دلار و ۴۲ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه ژانویه، به هر بشکه ۱۱۳ دلار و ۱۸ سنت رسیده است.
میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه ژانویه ۲۰۱۲ معادل ۱۱۱ دلار و ۷۶ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت،
اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه مارس ۲۰۱۲، از یک روند افزایشی قابل توجه همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۸/۱۱۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۳ فوریه ۲۰۱۲ تا بیش از ۵۹/۱۱۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۹ فوریه ۲۰۱۲ افزایش یافت؛ ولی مجددا تا سطح ۳۱/۱۱۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۰ فوریه ۲۰۱۲ کاهش یافت. همچنین در روز ۱۰ فوریه ۲۰۱۲، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۶۴/۱۸ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۴ دلار و ۶۶ سنت افزایش نسبت به هفته قبل از آن (۱ فوریه ۲۰۱۲)، در روز ۸ فوریه ۲۰۱۲ به بشکه‌ای ۱۱۴ دلار و ۴۶ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۸ فوریه ۲۰۱۲ ) ۱۱۵ دلار و ۴۵ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۱۳ دلار و ۸۹ سنت قرار داشت.
همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۱۴ دلار و ۲۸ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۱۲ دلار و ۷۸ سنت گزارش شده است.
هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۱۶ دلار و ۶۲ سنت، شمال غربی اروپا ۱۱۴ دلار و ۴۸ سنت و در بازار مدیترانه
۱۱۲ دلار و ۶۳ سنت معامله شده است.
هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۱۵ دلار و ۱۰ سنت، شمال غربی اروپا ۱۱۲ دلار و ۹۸ سنت و در بازار مدیترانه
۱۱۱ دلار و ۱۸ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۱ فوریه الی ۸ فوریه ۲۰۱۲، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار شمال غربی اروپا به میزان ۶۹/۴ دلار افزایش در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به میزان ۶۶/۴ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۳ فوریه ۲۰۱۲ معادل ۲/۳۳۹ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۲۷ ژانویه ۲۰۱۲) به میزان ۳۰۰ هزار بشکه افزایش یافته و معادل ۹/۵ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۱۱ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۲/۰ روز افزایش یافته و در سطح ۶/۲۳ روز قرار گرفته است و معادل ۶/۰ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۱۸۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۳۹۷/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۵۳ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۲۷ ژانویه الی ۳ فوریه ۲۰۱۲ به میزان ۴۳ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۷۶۳/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۱۶۶ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۴ فوریه ۲۰۱۱ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۸۸۰/۸ میلیون بشکه در روز به ۴۱۳/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۴۶۷ هزار بشکه در روز) کاهش یافته است که معادل ۴۹۶ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی