افزایش قیمت بنزین در همه بازارها

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت‌های آتی‌ گاز طبیعی در بازار آمریکا (آتی ماه اول برای تحویل در ژانویه ۲۰۱۲) طی دوره ۲۷ دسامبر الی ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش داشت.

بر این اساس قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، به‌رغم کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۸۱ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱، به تبعیت از بازار نفت خام، از حدود ۱۱۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۸۹/۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
همچنین قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۷۱۴۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۹۱۲/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۳۷۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری هاب از یک روند افزایشی ملایم برخوردار بوده و از حدود ۰۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۵۹ درصد از قیمت ۵/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است. از سوی دیگر، قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۳ سنت کاهش (۹/۰ درصد)، از حدود ۴۴/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۴۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند کاهشی ملایم برخوردار بوده و با ۱ سنت کاهش (۳/۰ درصد)، از حدود ۵۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۵۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۱۸ سنت کاهش (۲ درصد) طی دوره ۲۱ دسامبر الی
۲۸ دسامبر ۲۰۱۱، از حدود ۰۸/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۹۰/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت. متوسط قیمت سر مرزی گاز طبیعی صادراتی روسیه به اروپا در ماه دسامبر (تا ۱۹ دسامبر ۲۰۱۱) در حدود ۳۳/۱۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو بوده است که در این میان بیشترین قیمت مربوط به فرانسه با ۵۹/۱۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو و کمترین قیمت مربوط به آلمان با ۱۱/۱۲ دلار در هر میلیون بی.تی.یو است. متوسط قیمت سر مرزی گاز صادراتی الجزایر به اروپا از طریق خط لوله نیز در حدود ۱۸/۱۱ دلار در هر میلیون بی.تی.یو بوده است.
همچنین طی دوره مذکور، متوسط قیمت LNG صادراتی قطر و الجزایر به بازار اروپا به ترتیب در حدود ۴۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو و ۰۴/۱۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو بوده است. در میان کشورهای مذکور بیشترین قیمت گاز وارداتی ( خط لوله و LNG) متعلق به اسپانیا با متوسط ۷۱/۱۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو است. بر این اساس، کمترین قیمت گاز وارداتی نیز متعلق به بلژیک با متوسط ۷۹/۱۰ در هر میلیون بی.تی.یو بوده است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا، میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ در حدود ۳۵۴۸ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن، بیش از ۸۱ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است. این ذخایر به میزان ۲۹۷ میلیارد فوت مکعب بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۴۲۸ میلیارد فوت مکعب (۷/۱۳ درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۱۲۰ میلیارد فوت مکعب بوده است.
در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵۳ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته و در سطح ۱۸۹۲ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است، ولی به میزان ۱۸۶ میلیارد فوت مکعب (۹/۱۰ درصد) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است. ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و...) به میزان ۲۱۶ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۹۸۹ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۹میلیارد فوت مکعب کاهش یافته است.
سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۸۵ میلیارد فوت مکعب (۶/۷ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۳ دسامبر ۲۰۱۰ بیشتر است.
سطح ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۹ میلیارد فوت مکعب کاهش یافته و در سطح ۴۵۱ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته که معادل ۲۷ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به‌طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۵۴۸ میلیارد فوت مکعب است، در سطحی بالاتر از محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی:
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر این اساس، طی هفته گذشته به دنبال افزایش تعداد جویندگان کار در آمریکا، کاهش در پیش‌بینی‌های مربوط به رشد اقتصادی منطقه OECD در سال ۲۰۱۲ و پیش‌بینی کاهش ۷۰ هزار بشکه‌ای در روز در تقاضای نفت خام منطقه OECD در سال ۲۰۱۲ بر اساس تازه‌ترین گزارش ماهانه بازار نفت دبیرخانه اوپک، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۶۸۸۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۵۷۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
البته طی دوره مذکور انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افزایش شاخص اعتماد مصرف‌کننده و بهبود آمار مسکن در آمریکا، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی و افزایشی مذکور و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲/۱ میلیون بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵۹۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند نوسانی برخوردار بوده، ابتدا از حدود ۹۰۸۵/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۸۹۳۴/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۱۴۲/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت آتی گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور، به دلیل ادامه نگرانی‌ها درباره وضعیت اقتصادی اتحادیه اروپا، افزایش تولید نفت خام لیبی به بیش از یک میلیون بشکه در روز طی چند هفته گذشته و همچنین پیش‌بینی افزایش تولید نفت خام لیبی تا سطح ۲/۱ میلیون بشکه در روز تا پایان ژانویه ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بوده، ابتدا از حدود ۰۰۳۰/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۸۲۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۰۰۱۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۳۰ دسامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
به‌طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه، سوخت جت معادل ۳۰۰ هزار بشکه و افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۴۴ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲/۱ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۴۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵۹۶ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۹ دسامبر ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۱ دسامبر ۲۰۱۱ الی ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱، روندهای متفاوتی را تجربه کردند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۱۱ دلار و نفت کوره ۱۳/۳ دلار در بازار خلیج‌فارس به‌ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته، در حالی‌که قیمت تک محموله گازوئیل ۵۲ سنت و سوخت جت ۲۴/۴ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته است.
لذا در بازار خلیج فارس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب۸۵/۹۷۰ دلار، گازوئیل۸۶/۸۹۵ دلار، سوخت جت ۹۵۴ دلار و نفت کوره ۱۸/۶۵۶ دلار مورد معامله قرار گرفتند. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است.
همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۷۵/۱۰ دلار، گازوئیل۰۷/۰ دلار و نفت کوره ۶۵/۳ دلار در بازار ژاپن به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است، در حالی‌که قیمت تک محموله سوخت جت به میزان ۲۴/۲ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش یافته است. بر این اساس، هر تن بنزین سوپر بدون سرب۴۰/۱۰۱۵ دلار، گازوئیل۴۰/۹۳۸ دلار، سوخت جت ۹۲/۹۸۷ دلار و نفت کوره ۵۷/۶۸۶ دلار در بازار ژاپن طی روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ مورد معامله قرار گرفت.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی به استثنای نفت کوره در بازارهای مدیترانه و شمال اروپا طی دوره ۲۱ دسامبر الی ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ روند افزایشی را تجربه کردند.
بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۱۰ دلار، گازوئیل۲۵/۲ دلار و سوخت جت ۷۵/۱ دلار در بازار شمال اروپا به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است، در حالی‌که قیمت تک محموله نفت کوره به میزان ۵/۴ دلار به ازای هر تن متریک کاهش یافته است. لذا میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۵۰/۹۳۵ دلار، گازوئیل ۲۵/۸۹۹ دلار، سوخت جت ۵۰/۹۶۳ دلار و نفت کوره ۷۵/۶۴۸ دلار در بازار شمال اروپا طی روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ مورد معامله قرار گرفتند.
همچنین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۰۸/۱۰۳۴، گازوئیل ۶۱/۸۹۱، سوخت جت ۰۳/۹۹۱ و نفت کوره ۱۶/۶۱۲ در بازار آمریکا طی روز ۲۸ دسامبر ۲۰۱۱ دلار مورد معامله قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)