عوامل تضعیف قیمت گاز و فرآورده‌های نفتی

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی ماه اول برای تحویل در ژانویه ۲۰۱۲) طی دوره ۹ دسامبر الی ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس قیمت آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، به رغم کاهش قابل توجه سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۱۰۲ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۹ دسامبر ۲۰۱۱، به دلیل استقرار هوای نسبتا مناسب و سطوح بالای ذخیره‌سازی گاز طبیعی نسبت به مدت مشابه سال قبل و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام از حدود ۳۱۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۱۲۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
همچنین قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه ژانویه ۲۰۱۲، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۴۰۷۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۷۹۸۴/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
مصرف گاز طبیعی آمریکا در هفته منتهی به ۱۴ دسامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۹۳/۷ درصد افزایش یافته که در این میان بیشترین افزایش مربوط به مصرف بخش خانگی و تجاری با ۲۸/۱۲ درصد است. البته میزان کل مصرف گاز طبیعی در مقایسه با میزان مشابه سال قبل در حدود ۷۳/۷ درصد کاهش نشان می‌دهد. همچنین طی دوره ۱۴-۷ دسامبر ۲۰۱۱، میزان واردات گاز طبیعی از طریق خط لوله از کانادا و نیز واردات LNG آمریکا به ترتیب به میزان ۵۳/۱۷ و ۵۳/۸ درصد افزایش داشته است که البته در مقایسه با میزان مشابه سال قبل به ترتیب در حدود ۱۱/۲۲ و ۸۹/۴۰ درصد کاهش نشان می‌دهد. قیمت گاز طبیعی در آمریکا با میزان فعالیت دکل‌های حفاری در بخش نفت و گاز رابطه‌ای معکوس داشته و با افزایش تعداد دکل‌های حفاری فعال در منطقه، قیمت گاز طبیعی روند کاهشی در پیش می‌گیرد. قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۴۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۹/۵۸ درصد از قیمت ۵/۷ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰، پایین‌تر است.قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۸۰/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ دسامبر ۲۰۱۱، با ۴۴ سنت (۶/۱۱ درصد) کاهش تا کمتر از ۳۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۶۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۲۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۱۲ سنت کاهش (۲/۳ درصد)، از حدود ۷۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۴/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۱۹ سنت کاهش (۹/۴ درصد)، از حدود ۸۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۳ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۵ سنت کاهش (۵۴/۰ درصد) طی دوره ۷ دسامبر الی ۱۳ دسامبر ۲۰۱۱، از حدود ۱۷/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۱۲/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر این اساس، طی هفته گذشته به دلیل افزایش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۳ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۹ دسامبر ۲۰۱۱، کاهش شاخص قیمت مصرف‌کننده در آمریکا (که نشان‌دهنده کاهش تقاضا است)، کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۵۹۶۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۴۸۷/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۶ دسامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر کاهش آمار بیکاری در آمریکا، رشد فعالیت‌های تجاری در نیویورک، انتشار شایعه‌هایی درباره تصویب سیاست‌های تشویقی از سوی بانک مرکزی آمریکا، افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۹۲ هزار بشکه و همچنین تشدید ریسک‌های ژئوپلتیک در منطقه خاورمیانه، از عوامل تقویت‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی مذکور و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۵۰۰ هزار بشکه، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۹۱۲۵/۲ دلار به ازای هر گالن تا کمتر از ۸۰۰۵/۲ دلار کاهش یافت.
طی دوره مذکور عواملی نظیر افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۳۳ هزار بشکه در روز، از عوامل تقویت‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
همچنین قیمت آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور، به دلیل ادامه نگرانی‌ها درباره بحران مالی اروپا، پیش‌بینی موسسه «فیتچ ریتینگ» مبنی بر کاهش رشد اقتصاد اروپا در کوتاه مدت، تداوم نگرانی‌ها درباره عدم توانایی رهبران اروپا در کنترل و توقف بحران بدهی‌های منطقه یورو و افزایش نرخ بیکاری در اتحادیه اروپا، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۰۲۷۴/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ دسامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۰۴۷/۲ دلار کاهش یافت. به طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های سوخت جت آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه و افزایش تقاضای بنزین و فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا به ترتیب معادل معادل ۹۲ و ۳۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۹ دسامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۸/۳ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۵۰۰ هزار بشکه و نفت کوره پسماند معادل ۴/۱ میلیون بشکه، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند. بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۴ دسامبر ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی عمدتا روند کاهشی را تجربه کردند.
بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب۸۷/۳ دلار، گازوئیل۹۸/۲۸ دلار، سوخت جت۹۶/۳۲ دلار و نفت کوره ۵۶/۲۵ دلار در بازار خلیج فارس کاهش یافته است.
در بازار خلیج فارس، میانگین هر تن بنزین سوپر بدون سرب۷۱/۹۵۲ دلار، گازوئیل ۹۷/۹۰۱ دلار، سوخت جت ۰۴/۹۶۵و نفت کوره ۲۷/۶۴۶ دلار بود.در هفته گذشته بنزین سوپر بدون سرب۲۴/۵ دلار، گازوئیل۴۹/۳۴ دلار، سوخت جت ۹۶/۳۲ دلار و نفت کوره ۲۹/۲۵ دلار در بازار ژاپن کاهش یافته است. هر تن بنزین سوپر بدون سرب به بهای۲۷/۱۰۰۰ دلار، گازوئیل۳۳/۹۴۵ دلار، سوخت جت ۸۰/۹۹۶ دلار و نفت کوره۰۹/۶۷۵ دلار در بازار ژاپن مورد معامله قرار گرفت. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است. قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی به استثنای بنزین سوپر بدون سرب در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۷ دسامبر الی ۱۳ دسامبر ۲۰۱۱ روند کاهشی را تجربه کردند.
بر این اساس، تک محموله گازوئیل۲۳ دلار، سوخت جت ۲۵/۱۶ دلار و نفت کوره ۲۵/۱۶ دلار در بازار شمال اروپا به ازای هر تن متریک کاهش یافته است. میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب۲۵/۹۳۶ دلار، گازوئیل۵۰/۹۲۰ دلار، سوخت جت۵۰/۹۸۱ و نفت کوره ۷۵/۶۵۱ در بازار شمال اروپا مورد معامله قرار گرفت.
همچنین میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب۱۴/۱۰۲۷ دلار، گازوئیل ۸۵/۸۵۵ دلار، سوخت جت۹۷/۹۹۹ دلار و نفت کوره ۹۲/۶۱۷ دلار در بازار آمریکا بود.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )