روند کاهشی در بازار نفت

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۱۱ نوامبر الی ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱) از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۹۹/۹۸ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۴۱/۹۷ دلار در هر بشکه کاهش یافت.

بر این اساس طی هفته گذشته، عمده‌ترین عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی عبارتند از:
• تلاش معامله گران بازار نفت برای سودبری از تحولات قیمتی چند روز اخیر؛
• کاهش شاخص تورم مصرف‌کننده در آمریکا که نشان‌دهنده کاهش تقاضای مصرف‌کنندگان است؛
• کاهش قیمت بنزین به دلیل پایان فصل تعطیلی پالایشگاه‌های آمریکا برای عملیات تعمیر و نگهداری و در نتیجه افزایش عرضه بنزین؛
• کاهش در پیش‌بینی تقاضای جهانی نفت خام در سال‌های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ توسط آژانس بین‌المللی انرژی نسبت به برآورد قبلی این سازمان در نتیجه کندتر شدن نرخ رشد اقتصاد جهانی؛
• انتشار خبرهای نگران‌کننده درباره بخش تولید اروپا و افت تولید صنعتی این قاره در ماه سپتامبر ۲۰۱۱؛
• کاهش رشد اقتصادی اروپا و همچنین کاهش رشد اقتصادی آلمان به عنوان مهمترین کشور منطقه اروپا؛
• افزوده شدن نشانه‌های رکود اقتصادی در کنار مشکلات مالی اتحادیه اروپا؛
• پیش‌بینی معامله‌گران بازار نفت مبنی بر افزایش ۳ درصدی تولید نفت خام دریای شمال در ماه دسامبر ۲۰۱۱ نسبت به ماه نوامبر؛
• پیش‌بینی افزایش تولید نفت خام لیبی به حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز تا پایان سال ۲۰۱۱ بر اساس اعلام رییس شرکت ملی نفت لیبی؛
• پیش‌بینی افزایش ۸/۳ درصدی صادرات نفت خام اوپک (به استثنای آنگولا و اکوادور) از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۳ دسامبر ۲۰۱۱ (در مقایسه با ۴ هفته منتهی به ۵ نوامبر ۲۰۱۱ ) بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس؛
• کاهش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی؛
• و همچنین افزایش ارزش دلار در مقابل یورو.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر رشد آمار خرده فروشی در آمریکا به دلیل رونق بازار خودرو و مصالح ساختمانی، بهبود شاخص تولید در ایالت نیویورک، کاهش تعداد جویندگان کار در آمریکا، احتمال استفاده بانک مرکزی اتحادیه اروپا از وام‌های صندوق بین‌المللی پول برای نجات اقتصادهای بزرگ حوزه یورو و کاهش نگرانی درباره تقاضای نفت قاره اروپا و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۱/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار رفته و موجب شد تا قیمت نفت خام WTI در روز ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۵۹/۱۰۲ دلار در هر بشکه نیز افزایش یابد.
ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای سهام آمریکا طی هفته گذشته، به دنبال انتشار اخبار و اطلاعات مثبت و منفی مذکور، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.
همچنین، ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور به دلیل انتشار خبرهای نگران‌کننده درباره بخش تولید اروپا، کاهش رشد اقتصادی اروپا و همچنین افزوده شدن نشانه‌های رکود اقتصادی در کنار مشکلات مالی اتحادیه اروپا، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۱ نوامبر الی ۱۷ نوامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و ازحدود ۰۱/۱۱۳ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۸۳/۱۱۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت.
میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۷ نوامبر ۲۰۱۱، با ۵۵ سنت کاهش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۱۱ دلار و ۹۹ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۱۲ دلار و ۵۴ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه نوامبر (تا ۱۷ نوامبر ۲۰۱۱)، با ۴ دلار و ۷۵ سنت افزایش نسبت به میانگین ماه اکتبر، به هر بشکه ۱۱۱ دلار و ۴ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه اکتبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۶ دلار و ۲۹ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است. قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۱۶/۱۱۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۵۶/۱۰۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین در روز ۱۸ نوامبر ۲۰۱۱، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۱۵/۱۰ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۱ دلار و ۲۳ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۹ نوامبر ۲۰۱۱)، در روز ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۱۱ دلار و ۱۹ سنت رسیده است.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۱۶ نوامبر ۲۰۱۱ ) ۱۱۲ دلار و ۵۱ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۱۰ دلار و ۵۷ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۹ دلار و ۷۴ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۸ دلار و ۲۹ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۱۴ دلار و ۵۱ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۹ دلار و ۸۷ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۸ دلار و ۹۴ سنت معامله شده است.
هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۱۲ دلار و ۷۱ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۸ دلار و ۴۳ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۷ دلار و ۲۴ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۹ نوامبر الی ۱۶ نوامبر ۲۰۱۱، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار شمال غربی اروپا به ترتیب به میزان ۲۳/۲ و ۲۲/۲ دلار کاهش در هر بشکه بوده است.
میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۱۵/۱ دلار و ۲۷/۱ دلار در هر بشکه طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ معادل ۳۳۷ میلیون بشکه بوده که در مقایسه با هفته قبل (۴ نوامبر ۲۰۱۱) به میزان ۱/۱ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۶/۲۰ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۱۰ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۲/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۱/۲۳ روز قرار گرفته و معادل ۳/۲ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۳۴۴ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۶۷۹/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که به میزان ۴۰۴ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۴ نوامبر ۲۰۱۱ الی ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ به میزان ۴۸ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۸۹۴/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته و معادل ۲۹۷ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۱۰ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۶۱۸/۸ میلیون بشکه در روز به ۵۶۵/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۵۳ هزار بشکه در روز) کاهش یافته که معادل ۷۰۱ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته قیمت نفت خام WTI توانست به سطح ۱۰۳ دلار برسد که در حدود مقاومت سوم هفتگی بود که با توجه به افزایش زیاد قیمت در هفته‌های گذشته بورس‌بازان آماده فروش بودند که پس از برخورد با سطح مذکور، فروش به طور سریع آغاز شد و قیمت تا سطح ۹۷ دلار که سطح حمایت اصلی هفتگی بود، تنزل کرد. یکی از آمار مهم منتشر شده در هفته گذشته در مورد کاهش رشد اقتصادی اروپا بود که انتظار آن می‌رفت. رشد اقتصادی آلمان نیز به عنوان مهم‌ترین کشور منطقه اروپا کاهش یافت. در مورد اقتصاد آمریکا، تعداد جویندگان کار کاهش پیدا کرد، ولی آمار مربوط به بخش مسکن در مورد جواز و شروع ساخت افزایش نشان داد. از سوی دیگر شاخص تورم مصرف‌کننده کاهش یافت که نشان‌دهنده کاهش تقاضای مصرف‌کنندگان است.
بازار نفت مواجه با کاهش اندک در ذخیره‌سازی‌های نفت خام از یک سو و افزایش ذخیره‌سازی‌های بنزین از سوی دیگر بود. در حال حاضر حجم ذخیره‌سازی‌های نفت نسبت به سال گذشته کمتر است و فشار افزایشی بر قیمت نفت وارد می‌آید.
در هفته جاری فشار کاهشی بر قیمت نفت وارد می‌آید که این موضوع به دلیل فشار فروش در دو روز آخر هفته گذشته است البته در سطح ۹۵ دلار قیمت با حمایت مناسبی روبه‌رو است. با اینکه قیمت از سطح ۱۰۰ دلار گذشت، ولی همچنان این سطح مقاومت خوبی را در مسیر افزایشی بوجود آورده است.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی