چشم‌انداز کاهشی قیمت گاز در آمریکا

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (فروش آتی برای تحویل در دسامبر ۲۰۱۱) طی دوره ۷ نوامبر الی ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس قیمت آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، به دلیل افزایش سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۳۷ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱، از حدود ۶۹۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۵۸۴/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی برخوردار بوده و از حدود ۸۵۵۹/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۰۵۷۹/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بر اساس مطالعه‌ای که توسط اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) برای مقایسه متوسط قیمت آتی گاز طبیعی در فصل زمستان برای دوره‌های مختلف زمانی در آمریکا صورت پذیرفته است، متوسط قیمت آتی گاز (بورس نایمکس) برای زمستان پیش رو در آمریکا (نوامبر ۲۰۱۱ الی مارس ۲۰۱۲)، کمتر از ۸۶/۳ دلار در هر میلیون بی تی یو بوده و کمترین مقدار از دوره زمستان ۲۰۰۲-۲۰۰۱ به شمار می‌رود.
این وضعیت می‌تواند قیمت‌های فروش گاز طبیعی در ایالت‌های نیوانگلند و کالیفرنیا که معمولا در فصل زمستان در بالاترین میزان قرار دارند را نیز تحت تاثیر قرار دهد. طی دوره مورد بررسی (۲۰۱۲-۱۹۹۹)، متوسط قیمت آتی گاز طبیعی بازار آمریکا در فصل زمستان، در بالاترین میزان خود در سال ۲۰۰۵ به دلیل وقوع طوفان کاترینا و ریتا به حدود ۱۲ دلار در هر میلیون بی تی یو افزایش یافت.
از سال ۲۰۰۹ به بعد انتظارات در مورد متوسط قیمت آتی گاز طبیعی آمریکا در فصل زمستان، عمدتا به دلیل افزایش تولید داخلی گاز طبیعی آمریکا از منابع گاز شیل، روندی کاهشی در پیش گرفته و به کمتر از ۵ دلار در هر میلیون بی‌تی‌یو رسیده است.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۳۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۳۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۵۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
این سطح قیمتی به میزان ۷/۴۱ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۷۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ نوامبر ۲۰۱۱ ، با ۹ سنت (۴۲/۲ درصد) کاهش تا کمتر از ۶۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۶۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۳ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۵۴/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۸۲/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۲۳ سنت افزایش (۳/۶ درصد)، از حدود ۶۴/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲ نوامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۸۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
از سوی دیگر، قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند کاهشی برخوردار بوده و با ۵ سنت کاهش (۴۷/۰ درصد) طی دوره ۲ نوامبر الی ۹ نوامبر ۲۰۱۱، از حدود ۵۵/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا کمتر از ۵۰/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو کاهش یافت.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱ در حدود ۳۸۳۱ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۳۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است.
این ذخایر به میزان ۶ میلیارد فوت مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۲۱۵ میلیارد فوت مکعب (۹/۵درصد) بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است.
میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۶۱۶ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۶ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۲۰۸۵ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته و به میزان ۴۸ میلیارد فوت مکعب (۴/۲ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه بیشتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۱۴۴ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۱۰۹۱ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۱۵میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است.
سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۴ میلیارد فوت مکعب (۳/۰ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۴ نوامبر ۲۰۱۰ بیشتر است.
سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۶ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۵۱۱ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته که معادل ۲۳ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۸۳۱ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته قیمت بنزین سوپر بدون سرب از حدود ۷۲۸۲/۲دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۶۰۳۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۵۳ هزاربشکه در روز و کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۱/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱ و همچنین انتشار آمارهای مناسب درباره اقتصاد آمریکا، از عوامل تقویت‌کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
از سوی دیگر، قیمت سوخت حرارتی در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین کاهش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۶ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۱۱۹۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۷۱۶/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.
قیمت آتی گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور، به دلیل تلاش دولت‌های یونان و ایتالیا و افزایش امیدواری‌ها به حل بحران‌های مالی و سیاسی کشورهای حوزه یورو و همچنین افزایش آمار حساب جاری و تراز تجاری آلمان به عنوان مهمترین کشور منطقه اروپا، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۱۹۷۹/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۷ نوامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۲۴۵۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۱۱ نوامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
به طور کلی طی دوره مذکور کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۱/۲ میلیون بشکه، فرآورده‌های میان تقطیر معادل ۶ میلیون بشکه، سوخت جت معادل ۱/۱ میلیون بشکه، نفت کوره پسماند معادل ۱۰۰ هزار بشکه و همچنین افزایش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۵۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل تقویت‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی و از سوی دیگر، کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۱۲ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۴ نوامبر ۲۰۱۱، از عوامل
تضعیف‌کننده قیمت فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۱۰ نوامبر ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲ نوامبر ۲۰۱۱ الی ۹ نوامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بودند.
بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب ۰۸/۱۶ دلار، گازوئیل۱۶/۳۵ دلار، سوخت جت ۶۴/۳۴ دلار و نفت کوره ۰۵/۲۸ دلار در بازار خلیج فارس به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است. در نتیجه در بازار خلیج فارس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۲۱/۱۰۰۱ دلار، گازوئیل۴۵/۹۶۰ دلار ، سوخت جت ۸۴/۱۰۳۱ دلار و نفت کوره ۲۸/۷۰۱ دلار مورد معامله قرار گرفتند.
همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب دلار ۹۴/۱۶، گازوئیل ۷۹/۳۹ دلار، سوخت جت ۲۴/۳۶ دلار و نفت کوره ۷۸/۲۷ دلار در بازار ژاپن به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است و بر این اساس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۶۷/۱۰۴۵ دلار، گازوئیل۶۵/۱۰۳۱ دلار، سوخت جت ۲۴/۱۰۶۰ دلار و نفت کوره ۱۲/۷۲۸ دلار طی روز ۹ نوامبر ۲۰۱۱ ثبت شد.
در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازارهای مدیترانه، شمال اروپا و آمریکا طی دوره ۲ نوامبر الی ۹ نوامبر ۲۰۱۱ روند افزایشی را تجربه کردند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب ۵/۹ دلار، گازوئیل ۷۵/۳۱ دلار ، سوخت جت ۵۰/۴۰ دلار و نفت کوره ۲۵ /۳۲ دلار در بازار شمال اروپا به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر این اساس، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۹۶۹ دلار ، گازوئیل ۵۰/۹۸۱ دلار ، سوخت جت ۵۰/۱۰۵۶ دلار و نفت کوره ۷۵/۶۸۳ دلار ثبت شد.
همچنین بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب ۴۱/۷ دلار، گازوئیل۸۲/۲۹ دلار، سوخت جت ۴۸/۶ دلار و نفت کوره ۱۲/۲۱ دلار در بازار آمریکا نسبت به هفته قبل (۲ نوامبر ۲۰۱۱)، رشد کرد و به ترتیب بنزین بدون سرب ۷۳/۹۹۹ دلار ، گازوئیل ۳۵/۹۵۹ دلار، سوخت جت ۹۸/۱۰۴۷ دلار و نفت کوره ۲۴/۶۵۸ دلار مورد معامله قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )