غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی*
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۲۱ اکتبر الی ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱) از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس طی هفته گذشته، به دنبال انتشار گزارش‌های مثبت درباره اقتصاد آمریکا، افزایش رشد اقتصادی آمریکا به حدود 5/2 درصد در 3 ماهه سوم 2011، کاهش تعداد جویندگان کار در آمریکا، بهبود وضعیت بازار مسکن و افزایش فروش خانه‌های جدید در آمریکا، افزایش شاخص رویترز میشیگان، انتشار آمارهای مثبت اقتصادی درباره بخش‌های صنعتی چین در ماه اکتبر 2011، رفع برخی نگرانی‌ها درباره بحران بدهی‌های منطقه یورو در پی‌توافق رهبران این منطقه برای حل بحران و ارائه یک بسته نجات بخش، توافق رهبران منطقه یورو با بانک‌های خصوصی برای بخشش 50 درصد از بدهی‌های دولت یونان برای نجات این کشور از ورشکستگی اقتصادی، افزایش تقاضای صنعتی اتحادیه اروپا، افزایش شاخص اعتماد اروپا، تاکید اعضای اوپک مبنی بر مطلوب بودن سطوح کنونی قیمت‌های نفت در بازارهای جهانی و عدم نیاز به تغییر سهمیه‌ها در یکصد و شصتمین نشست این سازمان در تاریخ 14 دسامبر 2011 در وین اتریش، کاهش 4 درصدی صادرات نفت خام عراق در سپتامبر 2011 براساس اعلام وزارت نفت این کشور، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، قیمت نفت خام WTI در بازار بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، از حدود 4/87 دلار در هر بشکه در تاریخ 21 اکتبر 2011 تا بیش از 32/93 دلار در هر بشکه در تاریخ 28 اکتبر 2011 افزایش یافت.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر افزایش شدید سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۷/۴ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۲۱ اکتبر ۲۰۱۱، افزایش ۴۴۰ هزار بشکه در روز صادرات نفت خام اوپک (به استثنای آنگولا و اکوادور) از مسیر دریا در ۴ هفته منتهی به ۱۲ نوامبر ۲۰۱۱ (در مقایسه با ۴ هفته منتهی به ۱۵ اکتبر ۲۰۱۱) بر اساس پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس، پیش‌بینی افزایش صادرات نفت خام سبک و مرغوب نیجریه در دسامبر ۲۰۱۱ به دنبال کاهش حملات به تاسیسات نفتی در منطقه دلتای نیجر پس از اجرای عفو عمومی ستیزه‌جویان از سوی دولت در سال ۲۰۰۹، ظهور نشانه‌هایی از اختلاف میان کشورهای منطقه یورو بر سر حل بحران اقتصادی در روزهای آغازین هفته گذشته، کاهش شاخص اطمینان مصرف‌کنندگان آمریکایی و همچنین بازگشت تدریجی نفت خام تولیدی لیبی به بازار با افزایش سطح تولید نفت خام این کشور به بیش از ۵۰۰ هزار بشکه در روز و کاهش فشار تقاضا بر نفت خام برنت، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند. در هفته گذشته، ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای سهام آمریکا به دنبال انتشار آمار مثبت از اوضاع اقتصادی آمریکا، بهبود رشد اقتصادی این کشور در ۳ ماهه سوم ۲۰۱۱، کاهش آمار جویندگان کار در آمریکا و همچنین انتشار آمار مناسب از بازار مسکن این کشور، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بودند. همچنین ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور، به دلیل توافق رهبران منطقه یورو برای حل بحران بدهی‌های این منطقه و ارائه یک بسته نجات‌بخش، افزایش تقاضای صنعتی اتحادیه اروپا و افزایش شاخص اعتماد اروپا، از یک روند افزایشی برخوردار بود.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک نیز طی دوره 21 اکتبر الی 27 اکتبر 2011، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود 31/108 دلار در هر بشکه تا بیش از 09/109 دلار در هر بشکه افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به 27 اکتبر 2011، با 68 سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه 109 دلار و 12 سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به 21 اکتبر 2011 معادل 108 دلار و 44 سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه اکتبر ( تا 27 اکتبر 2011 )، با 1 دلار و 52 سنت کاهش نسبت به میانگین ماه سپتامبر، به هر بشکه 106 دلار و 9 سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه سپتامبر 2011 معادل 107 دلار و 61 سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده 12 نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف 17 ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۶/۱۰۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۱/۱۰۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۶ اکتبر ۲۰۱۱ کاهش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۱/۱۰۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته قیمت نفت خام برنت در بیشترین مقادیر خود تا سطوح ۴۵/۱۱۱ و ۰۸/۱۱۲ دلار در هر بشکه نیز در روزهای ۲۴ و ۲۷ اکتبر افزایش یافت. همچنین در روز ۲۸ اکتبر ۲۰۱۱، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۵۹/۱۶ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود. میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۴۹ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۱۹ اکتبر ۲۰۱۱)، در روز ۲۵ اکتبر ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۸ دلار و ۷۷ سنت رسیده است.
بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز سه‌شنبه (25 اکتبر 2011 ) 110 دلار و 20 سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح 108 دلار و 10 سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی 109 دلار و 88 سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار 108 دلار و 28 سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا 110 دلار و 21 سنت، شمال غربی اروپا 110 دلار و 11 سنت و در بازار مدیترانه 108 دلار و 78 سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا 108 دلار و 1 سنت، شمال غربی اروپا 108 دلار و 51 سنت و در بازار مدیترانه 106 دلار و 68 سنت به فروش رسیده است. طی دوره 19 اکتبر الی 25 اکتبر 2011، بیشترین افزایش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازار آسیا به میزان 54سنت در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان 48 سنت و 49 سنت در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است. بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به 21 اکتبر 2011 معادل 6/337 میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (14 اکتبر 2011) به میزان 7/4 میلیون بشکه افزایش یافته و معادل 6/28 میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ 22 اکتبر 2010 کمتر می‌باشد. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته به میزان 5/0 روز افزایش یافته و در سطح 23 روز قرار گرفته است و معادل 1/3 روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان 253 هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح 660/14 میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان 522 هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد. تولید نفت خام آمریکا طی دوره 14 اکتبر 2011 الی 21 اکتبر 2011 به میزان 15 هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح 876/5 میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل 336 هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ 22 اکتبر 2010 می‌باشد. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از 921/7 میلیون بشکه در روز به 373/9 میلیون بشکه در روز (معادل 452/1 میلیون بشکه در روز) افزایش یافته است که معادل 90 هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل می‌باشد.
پیش‌بینی قیمت:
درهفته گذشته با توجه به جو مناسب اقتصادی فشار افزایشی موجب رسیدن قیمت نفت WTI به سطح 95 دلار شد که در نزدیکی این سطح با مقاومت مواجه شد و به سطح 90 دلار تنزل کرد و در واقع قیمت بین دو سطح حمایتی و مقاومتی 90 و 95 دلار نوسان کرد.
ماه اکتبر درحالی به پایان می‌رسد که قیمت نفت از افزایش خوبی برخوردار است. در هفته گذشته آمار مناسبی در مورد اقتصاد کشورهای توسعه یافته منتشر شد که مهم‌ترین آن شامل افزایش شاخص اعتماد در اروپا و آلمان و افزایش شاخص رویترز میشیگان در انتهای هفته در آمریکا بود. البته شاخص اعتماد مصرف‌کننده آمریکا در اوایل هفته کاهش یافت. تعداد جویندگان جدید کار در آمریکا کاهش و فروش خانه‌های جدید نیز افزایش یافت.
رشد اقتصادی آمریکا برای فصل سوم همانطور که پیش‌بینی شده بود افزایش یافت. در اروپا نیز از اخبار خوب می‌توان به افزایش تقاضای صنعتی اشاره کرد. حجم ذخیره‌سازی نفت خام آمریکا افزایش زیادی داشت که مطابق با فصل آن صورت پذیرفت و ذخیره‌سازی بنزین اندکی کاهش نشان داد که در مجموع اثر خاصی بر قیمت نفت با توجه به اینکه بیشتر تحت‌تاثیر عوامل اقتصادی قرار داشت وارد نکرد. قیمت نفت در حال حاضر در پایین‌تر از میانگین 200 روزه قرار دارد که مانع ادامه مسیر افزایشی شده است.
در هفته جاری همچنان محتمل‌ترین دامنه نوسانی بین ۹۰ تا ۹۵ دلار قرار دارد، البته قیمت توانایی گذر از هر یک را خواهد داشت ولی احتمال افزایش زیاد و بیش از ۹۵ دلار نمی‌رود.
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
(www.iies.org )