امیدواری محدود و روند نوسانی در بازار نفت

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی *
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۱۷ اکتبر الی ۲۱ اکتبر ۲۰۱۱) از یک روند افزایشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس طی هفته گذشته، به دنبال بهبود نسبی اوضاع اقتصادی آمریکا، کاهش آمار جویندگان کار در این کشور، افزایش شاخص تورم مصرف‌کننده و تولیدکننده در آمریکا (که نشان از افزایش مصرف در این کشور دارد)، انتشار آمار مناسب از مسکن آمریکا طی هفته‌های گذشته، افزایش امیدواری‌ها نسبت به نتایج نشست سران اتحادیه اروپا برای حل بحران اقتصادی این منطقه، پیش‌بینی بانک گلدمن ساچس مبنی بر احتمال جهش تازه قیمت در بازار نفت به دلیل افزایش تقاضا، افت شدید ذخایر و محدودیت ظرفیت اضافی تولید نفت، اعلام کاهش ۲۰ هزار بشکه‌ای در روز تولید نفت اوپک در ماه سپتامبر ۲۰۱۱ بر اساس تازه‌ترین گزارش ماهانه آژانس بین‌المللی انرژی، کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۷/۴ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای سهام آمریکا پس از اعلام سوددهی بالای بانک‌های این کشور، قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، از حدود ۳۸/۸۶ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۷ اکتبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۴/۸۷ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۱۱ افزایش یافت.
البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا مبنی بر کاهش ۱/۱ درصدی مصرف روزانه نفت خام این کشور در ۳ ماهه سوم سال ۲۰۱۱ نسبت به سال ۲۰۱۰، انتشار اخبار مربوط به کند شدن رشد اقتصادی چین، امیدواری به گسترش ثبات در لیبی و بازگشت سریع‌تر نفت تولیدی این کشور به بازارهای جهانی و کاهش فشار تقاضا بر نفت خام برنت در پی انتشار خبر مرگ معمر قذافی، تداوم وضعیت نامناسب اقتصادی در منطقه اروپا و کاهش شاخص اعتماد اتحادیه اروپا، اظهارات ناامیدکننده وزیر دارایی آلمان درباره عدم دستیابی به راه‌حلی مشخص برای بحران مالی اروپا و همچنین بازگشت تدریجی نفت خام تولیدی لیبی به بازار با افزایش سطح تولید نفت خام این کشور به بیش از ۴۳۰ هزار بشکه در روز، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
طی هفته گذشته، ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای سهام آمریکا به دلیل بهبود نسبی اوضاع اقتصادی آمریکا، کاهش آمار جویندگان کار در این کشور و همچنین انتشار آمار مناسب از مسکن آمریکا طی هفته‌های گذشته، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. همچنین ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور، به دلیل افزایش امیدواری‌ها نسبت به نتایج نشست سران اتحادیه اروپا برای حل بحران اقتصادی این منطقه، از یک روند افزایشی برخوردار بود.
از سوی دیگر، بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۱۷ اکتبر الی ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ازحدود ۱۳/۱۱۰ دلار در هر بشکه تا کمتر از ۱۹/۱۰۷ دلار در هر بشکه کاهش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱، با ۱ دلار و ۶۷ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۸ دلار و ۴۷ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۶ دلار و ۸۰ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه اکتبر ( تا ۲۰ اکتبر ۲۰۱۱ )، با ۲ دلار و ۵۴ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه سپتامبر، به هر بشکه ۱۰۵ دلار و ۷ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه سپتامبر ۲۰۱۱ معادل ۱۰۷ دلار و ۶۱ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک در بردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بازار بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه دسامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۱۶/۱۱۰ دلار در هر بشکه در تاریخ ۱۷ اکتبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۵۶/۱۰۹ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین در روز ۲۱ اکتبر ۲۰۱۱، نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۱۶/۲۲ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار بود.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۶۰ سنت افزایش نسبت به هفته قبل (۱۲ اکتبر ۲۰۱۱)، در روز ۱۹ اکتبر ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۸ دلار و ۲۸ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۱۹ اکتبر ۲۰۱۱ ) ۱۰۹ دلار و ۷۲ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۷ دلار و ۶۱ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای جنوبی ۱۰۹ دلار و ۴۵ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۷ دلار و ۸۵ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۰۹ دلار و ۶۷ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۹ دلار و ۶۸ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۸ دلار و ۳۵ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۷ دلار و ۴۷ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۸ دلار و ۸ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۶ دلار و ۲۵ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۱۲ اکتبر الی ۱۹ اکتبر ۲۰۱۱، قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در بازار آسیا به میزان ۶۵/۲ دلار در هر بشکه افزایش یافته است، در حالی که قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران در سایر بازارها با ۲۷/۱ دلار کاهش در هر بشکه همراه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به میزان ۶۰ سنت در هر بشکه طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس آمار اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱ معادل ۹/۳۳۲ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۷ اکتبر ۲۰۱۱) به میزان ۷/۴ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۳/۲۸ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل تغییری نکرده و در سطح ۵/۲۲ روز ثابت مانده است، ولی معادل ۳ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۱۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته و در سطح ۴۰۷/۱۴ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است که به میزان ۴۴۰ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۷ اکتبر ۲۰۱۱ الی ۱۴ اکتبر ۲۰۱۱ به میزان ۱۳ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۸۹۱/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته است و معادل ۳۵۵ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۰۸۶/۹ میلیون بشکه در روز به ۹۲۱/۷ میلیون بشکه در روز (معادل ۱۶۵/۱ میلیون بشکه در روز) کاهش یافته است که معادل ۶۷۹ هزار بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت:
در ابتدای هفته گذشته قیمت نفت خام WTI به سطح ۹۰ دلار نزدیک شد که با مقاومت مواجه شد و مسیر کاهشی در پی گرفت و در ۸۴ دلار با برخورد با میانگین ۱۴ روزه با حمایت مواجه شد و بار دیگر در انتهای هفته مسیر افزایشی در پی گرفت و بالاتر از سطح ۸۷ دلار که حمایت مناسب برای این ماه است، بسته شد.
اوضاع اقتصادی در آمریکا تا حدودی بهتر بود و نگرانی از وضعیت اقتصادی تا حدی کاهش پیدا کرد. آمار تعداد جویندگان کار کاهش یافت و شاخص تورم مصرف‌کننده و تولیدکننده افزایش یافتند که نشان از افزایش مصرف در آمریکا دارد. همچنین بخش مسکن طی هفته‌های گذشته از آمار خوبی برخوردار بود و تداوم آن از نگرانی‌ها کاسته است.
بر عکس در منطقه اروپا وضعیت اقتصادی مناسب نبود و شاخص اعتماد اتحادیه اروپا کاهش یافت. شرایط بازار نفت در آمریکا به نحوی بود که فشار افزایشی بر قیمت نفت وارد آورد. کاهش مداوم ذخیره‌سازی‌های نفت خام و بنزین در طی هفته‌های گذشته موجب شده است که قیمت نفت تحت فشار افزایشی قرار گیرد. کاهش در ذخیره‌سازی‌های نفت خام در حالی صورت می‌پذیرد که با شروع فصل سرما، انتظار بر افزایش آن می‌رفت. البته کاهش در ذخیره‌سازی بنزین شرایط نرمال را دارد. همچنین حجم ذخیره‌ها نسبت به سال گذشته به میزان قابل توجهی کمتر است. در هفته جاری با توجه به عوامل هفته گذشته و برگزاری نشست کشورهای اروپایی برای حل مساله بدهی کشورها، فشار افزایشی بر قیمت نفت وارد می‌آید. قیمت نفت WTI در سطح ۸۷ دلار با حمایت مواجه است و همچنان سطح ۹۰ دلار مقاومت اول و سپس ۹۵ دلار مقاومت دوم در مسیر افزایشی را شکل داده‌اند.
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی