تداوم روند نوسانی در بازار گاز و فرآورده - ۲۱ شهریور ۹۰

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی*
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا ( آتی‌های ماه اول برای تحویل در اکتبر ۲۰۱۱) طی دوره ۵ سپتامبر الی ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی ملایم همراه با نوسان برخوردار بود.

بر این اساس، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، به تبعیت از بازار نفت خام و همچنین به دلیل افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۶۴میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۲سپتامبر ۲۰۱۱، ابتدا از حدود ۹۳۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۶ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۱۱افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۹۱۵/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
همچنین قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه اکتبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و ابتدا از حدود ۵۲۱۹/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۵ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۷۰۷/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا تا سطح ۴۵۵۸/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۱۸/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۶/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۹۷/۳۴ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۴۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۱۱ ، با ۲۰ سنت (۵۴/۴‌درصد) کاهش تا کمتر از ۲۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۲۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۷/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۲/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۶/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۳/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۹ اوت ۲۰۱۱ با ۸ سنت افزایش، تا بیش از ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (ICE) از یک روند افزایشی برخوردار بوده و با ۰۴/۲ دلار افزایش (۲۴ درصد) طی دوره ۲۴ اوت الی ۷ سپتامبر ۲۰۱۱، از حدود ۴۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا بیش از ۵۳/۱۰ دلار در هر میلیون بی.تی.یو افزایش یافت.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۲ سپتامبر ۲۰۱۱ در حدود ۳۰۲۵ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۶۴ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۳۱ میلیارد فوت مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۶۰ میلیارد فوت مکعب (۹/۱ درصد) کمتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۳۰۸۵ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۲ سپتامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵۸ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۶۳۶ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و به میزان ۹۶ میلیارد فوت مکعب (۵/۵ درصد ) از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه کمتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی ( آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و.... ) به میزان ۳۴ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه یعنی ۹۲۵ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۲ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۱۲ میلیارد فوت مکعب (۲/۱ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲ سپتامبر ۲۰۱۰ کمتر است. سطح ذخایر زیرزمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۲ سپتامبر ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۴ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۴۳۰ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و معادل ۳ میلیارد فوت مکعب بیشتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۳۰۲۵ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب و سوخت حرارتی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بودند. بر این اساس طی هفته گذشته، به دلیل افزایش نگرانی‌ها درباره رکود اقتصادی جدید در آمریکا و در نتیجه کاهش تقاضای نفت خام و فرآورده‌های نفتی، عدم موفقیت طرح اشتغالزایی باراک اوباما در جلب اعتماد عمومی برای بهبود اوضاع در آمریکا، افزایش تعداد متقاضیان کار در آمریکا، مشاهده نشانه‌هایی از سرگیری صادرات نفت خام لیبی پس از سقوط حکومت معمر قذافی و پیش بینی شورای ملی انتقالی لیبی مبنی بر از سرگیری تولید نفت میدان‌های شرق لیبی در چند روز آینده، کاهش ارزش شاخص بورس در بازارهای جهانی، افزایش ارزش دلار در مقابل یورو، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۲۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۲۷۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲ سپتامبر ۲۰۱۱ و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۸۲۲۶/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۶ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۷۷۱/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت. البته طی دوره مذکور، انتشار اخبار و اطلاعاتی نظیر کاهش ۶۰ درصدی تولید نفت پروژه‌های فراساحلی در خلیج مکزیک درپی وزش توفان حاره ای لی و همچنین تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه و شمال آفریقا، از عوامل تقویت کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.
قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل کاهشی مذکور و همچنین افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۷۰۰ هزار بشکه و کاهش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۳۳ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۲ سپتامبر ۲۰۱۱، از یک روند کاهشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۰۱۰۲/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۶ سپتامبر ۲۰۱۱ تا کمتر از ۹۸۵۸/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
از سوی دیگر، قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس در ابتدا به دلیل تداوم ناآرامی‌ها در لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا و نیز نگرانی درباره تولید نفت خام دریای شمال و کاهش تولید نفت خام انگلیس به کمتر از ۹۸۴ هزار بشکه در روز در ماه ژوئن ۲۰۱۱، قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا از حدود ۰۳۳۸/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۵ سپتامبر ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۴۱/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۱۱ افزایش یافت، ولی مجددا در پی افزایش نگرانی‌ها درباره اقتصاد اروپا و اعلام کاهش در رشد اقتصادی فصل دوم این منطقه و همچنین رسیدن شاخص ریسک بانک‌ها و دولت‌های اروپایی به بالاترین حد در طول تاریخ، قیمت آتی‌های گازوئیل اروپا تا حدود ۰۵۱۷/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۱۱ کاهش یافت.
بر اساس آمار منتشره امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۸ سپتامبر ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۲۹ اوت ۲۰۱۱ الی ۷ سپتامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بودند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب و گازوئیل در بازار خلیج فارس به ترتیب به میزان ۰۳/۱۷ و ۶۶/۱۷ دلار به ازای هر تن متریک افزایش طی روز ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ در سطوح ۱۲/۱۰۷۶ و ۱۷/۹۱۷ دلار قرار گرفتند. میانگین قیمت سوخت و نفت کوره نیز طی دوره مذکور با ۸/۴ و ۸۵/۱۰ دلار افزایش به سطوح ۰۸/۹۹۰ و ۳۸/۶۵۷ دلار رسیدند.
همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب و گازوئیل در بازار ژاپن به ترتیب به میزان ۶۵/۱۵ و ۱۳/۱۷ دلار به ازای هر تن متریک افزایش طی روز ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ به ترتیب در سطوح ۵۶/۱۱۲۲ و ۰۸/۹۶۷ دلار قرار گرفتند. میانگین قیمت سوخت و نفت کوره با ۴۴/۵ و ۶۵/۹ دلار افزایش طی دوره مذکور به ۹۲/۱۰۲۳ و ۷۶/۶۸۲ دلار رسید. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا نیز طی دوره ۲۹ اوت الی ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ روند افزایشی را تجربه کردند، لذا بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار آمریکا به ترتیب با ۱۴/۲۵، ۵۸/۱۳، ۲۴/۱۴ و ۱۶/۱۲ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۲۹ اوت ۲۰۱۱)، طی روز ۷ سپتامبر ۲۰۱۱ در سطوح ۷۳/۱۱۷۷، ۳۶/۹۴۴، ۲۴/۱۰۵۵ و ۶۰/۶۴۹ دلار قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی ( www.iies.org )