روند افزایشی در بازار گاز و فرآورده‌ها

غلامعلی رحیمی - مهدیه علوی *
قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول برای تحویل در سپتامبر ۲۰۱۱) طی دوره ۲۲ اوت الی ۲۶ اوت ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس به رغم افزایش سطح ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا معادل ۷۳ میلیارد فوت مکعب طی هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱، به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس نایمکس، از حدود ۸۸۹/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۳۱/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت.

همچنین قیمت‌های آتی گاز طبیعی در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه سپتامبر ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۸۴۹۶/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۱۱/۹ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار هنری‌هاب از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۹۸/۳ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. این سطح قیمتی به میزان ۶۷/۳۲ درصد از قیمت ۰۹/۶ دلار در هر میلیون بی.تی.یو قیمت هنری‌هاب در اوایل سال ۲۰۱۰ ، پایین‌تر است. قیمت
تک محموله گازطبیعی در بازار نیویورک نیز از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۲۰/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت ۲۰۱۱، با ۱۵ سنت (۵۷/۳ درصد) افزایش تا بیش از ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار شیکاگو از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بوده و از حدود ۰۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۸ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۱۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت.
قیمت تک محموله گازطبیعی در بازار کالیفرنیای جنوبی از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۲۴/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۱/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. قیمت تک‌محموله گاز طبیعی در بازار تورنتوی کانادا نیز از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۳۵/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۱۷ اوت ۲۰۱۱ با ۲ سنت افزایش، تا بیش از ۳۷/۴ دلار در هر میلیون بی.تی.یو در تاریخ ۲۴ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. همچنین قیمت تک محموله گاز طبیعی در بازار اروپا (لندن- ICE)، با ۳ سنت افزایش طی دوره ۱۷ اوت ۲۰۱۱ الی ۲۴ اوت ۲۰۱۱، از حدود ۴۶/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو تا بیش از ۴۹/۸ دلار در هر میلیون بی.تی.یو طی دوره مذکور افزایش یافته است.
بر اساس برآوردهای اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر زیرزمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا طی هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱ در حدود ۲۹۰۶ میلیارد فوت مکعب بود که نسبت به هفته قبل از آن بیش از ۷۳ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته است. این ذخایر به میزان ۱۴۰ میلیارد فوت مکعب کمتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۹ اوت ۲۰۱۰ بوده و به میزان ۵۵ میلیارد فوت مکعب (۹/۱ درصد) کمتر از متوسط ۵ سال گذشته (۲۰۱۰- ۲۰۰۶) است. میزان متوسط ذخایر زیر زمینی گاز طبیعی آمریکا طی ۵ سال گذشته در حدود ۲۹۶۱ میلیارد فوت مکعب بوده است. در منطقه شرق، میزان ذخایر طی هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۵۸ میلیارد فوت‌مکعب افزایش یافته و در سطح ۱۵۲۴ میلیارد فوت‌مکعب قرار گرفته است و به میزان ۱۱۲ میلیارد فوت‌مکعب (۸/۶ درصد) از متوسط ۵سال گذشته این منطقه کمتر است.
ذخایر در منطقه تولیدی (آلاباما، آرکانزاس، کانزاس، لوئیزیانا و...) به میزان ۵۵ میلیارد فوت مکعب بالاتر از متوسط ۵ سال گذشته این منطقه؛ یعنی ۹۰۵ میلیارد فوت مکعب بوده و نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۷ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته است. سطح ذخایر زیر‌زمینی عملیاتی گاز طبیعی منطقه تولید به میزان ۱۰ میلیارد فوت مکعب (۱/۱ درصد) از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۱۹ اوت ۲۰۱۰ بیشتر است. سطح ذخایر زیر‌زمینی گاز طبیعی منطقه غرب آمریکا طی هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱ نسبت به هفته قبل از آن به میزان ۸ میلیارد فوت مکعب افزایش یافته و در سطح ۴۲۲ میلیارد فوت مکعب قرار گرفته است و معادل ۲ میلیارد فوت مکعب بیشتر از متوسط ۵سال گذشته این منطقه است. به طور کلی سطح ذخایر زیر زمینی عملیاتی گاز طبیعی آمریکا که معادل ۲۹۰۶ میلیارد فوت مکعب است، در محدوده تاریخی ۵ سال گذشته قرار دارد.
بررسی و تحلیل بازار فرآورده‌های نفتی
قیمت بنزین سوپر بدون سرب در بورس آمریکا (آتی‌های ماه اول)، طی هفته منتهی به ۲۶ اوت ۲۰۱۱ از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. بر این اساس طی هفته گذشته، به دنبال افزایش امیدواری به اتخاذ تدابیر تشویقی از سوی بانک مرکزی آمریکا، بهبود رشد اقتصادی آمریکا در ۳ ماهه دوم سال ۲۰۱۱، افزایش هزینه‌های مصرفی در آمریکا، نگرانی‌ها از تاثیر وزش توفان دریای ایرین بر شرایط تامین سوخت در سواحل شرقی آمریکا، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین به تبعیت از بازار نفت خام، قیمت بنزین سوپر بدون سرب، از حدود ۸۳۵۱/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۹۳۴۶/۲ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، انتشار برخی اخبار و اطلاعات نظیر کاهش تقاضای بنزین آمریکا معادل ۱۸۶ هزار بشکه در روز و افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های بنزین آمریکا معادل ۴/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۹اوت ۲۰۱۱ و همچنین کاهش شاخص اعتماد مصرف کننده در آمریکا، از عوامل تضعیف کننده قیمت بنزین در بازار آمریکا به شمار می‌روند.قیمت سوخت حرارتی نیز در بورس نایمکس با توجه به عوامل افزایشی مذکور و همچنین افزایش تقاضای فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۲۹۷ هزار بشکه در روز در هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۹۱۰۷/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۱۰۱/۳ دلار به ازای هر گالن در روز ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. البته طی دوره مذکور، افزایش سطح ذخیره‌سازی‌های فرآورده‌های میان تقطیر آمریکا معادل ۷/۱ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف‌کننده قیمت سوخت حرارتی در بازار آمریکا به شمار می‌رود.قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا نیز طی دوره مذکور از یک روند افزایشی برخوردار بود. بر این اساس به رغم نگرانی‌ها از شدت یافتن بحران بدهی‌ها در اروپا، به دلیل تداوم ناآرامی‌ها در لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام و فرآورده‌های نفتی در بازار اروپا و همچنین انتشار اخبار بهتر از پیش‌بینی‌ها درباره بخش صنعت آلمان و بهبود اعتماد به بازار اروپا، قیمت‌های آتی گازوئیل اروپا از حدود ۹۷۳۸/۲ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۰۸۴۲/۳ دلار به ازای هر گالن در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت.
بر اساس آمار منتشره امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در روز ۲۵ اوت ۲۰۱۱، قیمت‌های تک محموله فرآورده‌های نفتی در بازارهای جهانی طی دوره ۱۷ اوت ۲۰۱۱ الی ۲۴ اوت ۲۰۱۱، روندهای متفاوتی را تجربه کردند. بر این اساس، قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل و سوخت جت در بازار خلیج‌فارس به ترتیب به میزان ۶۸/۵، ۸/۱۰ و ۰۸/۸ دلار به ازای هر تن متریک کاهش یافت و به سطح ۲۱/۱۰۳۶، ۶۶/۸۸۵ و ۲/۹۷۱ دلار رسید؛ در حالی که قیمت تک محموله نفت کوره طی ۲۴ اوت ۲۰۱۱ با ۱۵/۱ دلار افزایش به ازای هر تن متریک به سطح ۲۶/۶۴۱ دلار رسید.
همچنین قیمت تک محموله بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل و سوخت جت در بازار ژاپن به ترتیب به میزان ۲۵/۸، ۴/۱۱ و ۰۸/۶ دلار به ازای هر تن متریک طی دوره مذکور کاهش داشت و در سطوح ۲۹/۱۰۸۴، ۷۹/۹۳۵ و۴۸/۱۰۰۴دلار قرار گرفت. درحالی که قیمت تک محموله نفت کوره به میزان ۶۲/۰ دلار به ازای هر تن متریک افزایش طی روز ۲۴ اوت ۲۰۱۱ به ۵۰/۶۶۸ دلار رسید. در بازار سنگاپور نیز روند تغییرات قیمت فرآورده‌های نفتی طی دوره مذکور به همین صورت بوده است.
قیمت تمامی فرآورده‌های نفتی در بازار آمریکا طی دوره ۱۷ اوت الی ۲۴ اوت ۲۰۱۱ روند افزایشی را تجربه کردند. از سوی دیگر، قیمت فرآورده‌های نفتی بنزین سوپر بدون سرب و گازوئیل در بازارهای مدیترانه و شمال اروپا طی دوره مذکور از یک روند افزایشی برخوردار بودند؛ در حالیکه قیمت سوخت جت و نفت کوره در این بازارها روند کاهشی را تجربه کردند.
لذا بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین بهای هر تن بنزین سوپر بدون سرب، گازوئیل، سوخت جت و نفت کوره در بازار آمریکا به ترتیب با ۱۶/۸، ۸۸/۰، ۹۲/۱۸ و ۳۲/۰ دلار افزایش نسبت به هفته قبل (۱۷ اوت ۲۰۱۱)، طی روز ۲۴ اوت ۲۰۱۱ در سطوح ۷۲/۱۱۱۶، ۴۵/۹۱۴، ۹۰/۱۰۱۵ و۶۳۲ دلار قرار گرفتند.
*کارشناسان بازار انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org)