رشد ملایم قیمت نفت

غلامعلی رحیمی- مهرزاد زمانی*
بهای نفت خام در بازار آمریکا (بورس نیویورک) طی هفته گذشته (۲۲ اوت الی ۲۶ اوت ۲۰۱۱) از یک روند افزایشی ملایم برخوردار بود.

بر این اساس طی هفته گذشته، به دنبال افزایش امیدواری به اتخاذ تدابیر تشویقی از سوی بانک مرکزی آمریکا و ارائه بسته پیشنهادی فدرال رزرو آمریکا در جهت بهبود بخشیدن به اوضاع اقتصادی این کشور، بهبود رشد اقتصادی آمریکا در ۳ ماهه دوم سال ۲۰۱۱، افزایش هزینه‌های مصرفی در آمریکا، انتشار اخبار بهتر از پیش‌بینی‌ها درباره بخش‌های صنعت آلمان و چین، نگرانی‌ها از تاثیر وزش توفان دریای ایرین بر شرایط تامین سوخت در سواحل شرقی آمریکا، تشدید و تداوم ناآرامی‌های سیاسی در خاورمیانه، تداوم ناآرامی‌ها در لیبی و تردید معامله‌گران درباره زمان بازگشت نفت خام سبک صادراتی این کشور به بازار نفت و پالایشگاه‌های اروپا، افزایش ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی، کاهش ارزش دلار در مقابل یورو و همچنین کاهش سطح ذخیره‌سازی‌های نفت خام آمریکا معادل ۲/۲ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱، قیمت نفت خام WTI در بورس نایمکس (آتی‌های ماه اول)، از حدود ۴۲/۸۴ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۷/۸۵ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. در حدود ۳ تا ۵ درصد ظرفیت پالایشی آمریکا در ساحل شرقی این کشور متمرکز بوده و پایانه اصلی معامله بنزین این کشور نیز در این منطقه قرار دارد و به همین دلیل وقوع توفان در این منطقه می‌تواند بهای نفت خام را برای مدتی تقویت کند.
البته طی دوره مذکور انتشار برخی اخبار و اطلاعات نظیر تصرف پایتخت لیبی به دست معترضان و احتمال از سرگیری تولید نفت شرق لیبی طی چند هفته آینده، کاهش شاخص اعتماد مصرف‌کننده در آمریکا، کاهش نرخ رشد اقتصادی انگلیس، پیش‌بینی موسسه اویل موومنتس مبنی بر افزایش صادرات نفت اوپک از مسیر دریا طی ۴ هفته منتهی به ۱۰ سپتامبر ۲۰۱۱ و همچنین پیش‌بینی افزایش صادرات نفت خام نیجریه در ماه اکتبر ۲۰۱۱، از عوامل تضعیف کننده قیمت نفت خام در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
طی هفته گذشته، در پی افزایش امیدواری به اتخاذ سیاست‌های تشویقی از سوی بانک مرکزی آمریکا، بهبود رشد اقتصادی آمریکا در ۳ ماهه دوم سال ۲۰۱۱ و انتشار اخبار بهتر از پیش‌بینی درباره بخش صنعت چین، ارزش شاخص‌های بورس در بازارهای جهانی از یک روند افزایشی برخوردار بودند.
ارزش یورو در مقابل دلار طی دوره مذکور به رغم ادامه نگرانی‌ها از شدت یافتن بحران بدهی‌ها در اروپا و کاهش نرخ رشد اقتصادی در انگلیس، به دلیل انتشار اخبار بهتر از پیش‌بینی‌ها درباره بخش صنعت آلمان، از یک روند افزایشی همراه با نوسان برخوردار بود. به طور کلی ارزش دلار در مقابل یورو در پی تصمیمات فدرال رزرو مبنی بر ارائه کمک‌های مالی برای بهبود اوضاع اقتصادی این کشور، از یک روند کاهشی برخوردار بوده است، بنابراین در صورت اجرای برنامه‌های انبساطی بانک مرکزی آمریکا و تزریق پول به اقتصاد این کشور برای جلوگیری از بازگشت به رکود، ارزش دلار افت خواهد کرد.
بر اساس آمار دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک)، قیمت سبد نفتی اوپک طی دوره ۲۲ اوت الی ۲۵ اوت ۲۰۱۱، ازحدود ۸۴/۱۰۳ دلار در هر بشکه تا بیش از ۶۱/۱۰۷ دلار در هر بشکه افزایش یافت. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۵ اوت ۲۰۱۱، با ۸۰ سنت افزایش نسبت به هفته پیش از آن به هر بشکه ۱۰۵ دلار و ۹۷ سنت رسیده است. میانگین هفتگی بهای سبد نفتی اوپک در هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱ معادل ۱۰۵ دلار و ۱۷ سنت بود. همچنین میانگین ماهانه بهای سبد نفتی اوپک طی ماه اوت (تا ۲۵ اوت ۲۰۱۱)، با ۵ دلار و ۹۰ سنت کاهش نسبت به میانگین ماه جولای ۲۰۱۱ به هر بشکه ۱۰۵ دلار و ۷۲ سنت رسیده است. میانگین بهای سبد نفتی اوپک در ماه جولای ۲۰۱۱ معادل ۱۱۱ دلار و ۶۲ سنت در هر بشکه بود. سبد نفت خام اوپک دربردارنده ۱۲ نوع نفت خام اعضای این سازمان شامل مخلوط الجزایر، گریسول آنگولا، اورینته اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، اس ‌سیدر لیبی، سبک «بونی» نیجریه، مارین قطر، سبک عربی عربستان سعودی، موربان امارات و بی.سی.اف ۱۷ ونزوئلا است.
قیمت نفت خام برنت دریای شمال نیز در بورس لندن(ICE) برای تحویل در ماه اکتبر ۲۰۱۱، به رغم نگرانی‌ها از شدت یافتن بحران بدهی‌ها در اروپا، به دلیل تداوم ناآرامی‌ها در لیبی و کاهش شدید تولید نفت خام این کشور و نگرانی‌ها درباره کمبود عرضه نفت خام در بازار اروپا و همچنین انتشار اخبار بهتر از پیش‌بینی‌ها درباره بخش صنعت آلمان، از یک روند افزایشی برخوردار بوده و از حدود ۳۶/۱۰۸ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۲ اوت ۲۰۱۱ تا بیش از ۳۶/۱۱۱ دلار در هر بشکه در تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۱۱ افزایش یافت. سطح بالای ذخیره‌سازی نفت خام در آمریکا و کاهش تولید نفت خام لیبی و به تبع آن نگرانی مصرف‌کنندگان درباره عرضه نفت خام به بازار اروپا موجب شده است تا نفت خام برنت از حق مرغوبیت ۹۹/۲۵ دلار در هر بشکه نسبت به نفت خام WTI برخوردار باشد.
میانگین بهای هر بشکه نفت خام صادراتی ایران با ۵۷ سنت کاهش نسبت به هفته قبل (۱۷ اوت ۲۰۱۱)، در روز ۲۴ اوت ۲۰۱۱ به بشکه‌ای ۱۰۵ دلار و ۴۴ سنت رسیده است. بر اساس آمارهای امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران، میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک ایران به مقصدهای مختلف در روز چهارشنبه (۲۴ اوت ۲۰۱۱ ) ۱۰۶ دلار و ۶۶ سنت بود و همین رقم برای نفت خام سنگین در سطح ۱۰۴ دلار و ۷۹ سنت قرار داشت. همچنین قیمت هر بشکه نفت خام سبک ایران به بازار آفریقای‌جنوبی ۱۰۶ دلار و ۶۵ سنت و هر بشکه نفت خام سنگین ایران به این بازار ۱۰۵ دلار و ۲۵ سنت گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایران در بازار آسیا ۱۰۶ دلار و ۷۰ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۶ دلار و ۷۰ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۵ دلار و ۳۰ سنت معامله شده است. هر بشکه نفت خام سنگین ایران نیز در بازار آسیا ۱۰۴ دلارو ۷۱ سنت، شمال غربی اروپا ۱۰۵ دلار و ۳۰ سنت و در بازار مدیترانه ۱۰۳ دلار و ۲۵ سنت به فروش رسیده است. طی دوره ۱۷ اوت الی ۲۴ اوت ۲۰۱۱، بیشترین کاهش در قیمت نفت خام سبک و سنگین ایران مربوط به بازارهای شمال غربی اروپا، مدیترانه و آفریقای جنوبی با ۷۸ سنت کاهش در هر بشکه بوده است. میانگین وزنی بهای هر بشکه نفت خام سبک و سنگین ایران نیز نسبت به هفته قبل، به ترتیب به میزان ۵۷ و ۵۹ سنت در هر بشکه طی دوره مذکور کاهش یافته است.
بر اساس آمار، اداره اطلاعات انرژی آمریکا میزان ذخایر نفت خام این کشور در هفته منتهی به ۱۹ اوت ۲۰۱۱ معادل ۸/۳۵۱ میلیون بشکه بوده است که در مقایسه با هفته قبل (۱۲ اوت ۲۰۱۱) به میزان ۲/۲ میلیون بشکه کاهش یافته و معادل ۵/۶ میلیون بشکه از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۰ اوت ۲۰۱۰ کمتر است. میزان این ذخایر بر حسب روز نیز نسبت به هفته قبل به میزان ۳/۰ روز کاهش یافته و در سطح ۶/۲۲ روز قرار گرفته و معادل ۱ روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است. طی دوره مذکور، سطح خوراک پالایشی آمریکا به میزان ۲۴۴ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۶۶۳/۱۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته که به میزان ۷۷۳ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل است.
تولید نفت خام آمریکا طی دوره ۱۲ اوت ۲۰۱۱ الی ۱۹ اوت ۲۰۱۱ به میزان ۳۰ هزار بشکه در روز افزایش یافته و در سطح ۵۹۱/۵ میلیون بشکه در روز قرار گرفته و معادل ۸۰ هزار بشکه در روز بیشتر از میزان مشابه سال قبل در تاریخ ۲۰ اوت ۲۰۱۰ است. در همین زمان میزان واردات نفت خام آمریکا از ۲۸۵/۹ میلیون بشکه در روز به ۸۰۸/۸ میلیون بشکه در روز (معادل ۴۷۷ هزار بشکه در روز) کاهش یافته که معادل ۰۷۳/۱ میلیون بشکه در روز کمتر از میزان مشابه سال قبل است.
پیش‌بینی قیمت
در هفته گذشته از نوسانات نفت خام به شدت کاسته شد و حمایت در سطح ۸۵ دلار برای نفت WTI مانع کاهش قیمت نفت شد. در هفته جاری، روزهای پایانی ماه اوت قرار دارد و با پایان این ماه سطوح حمایت و مقاومت ماهانه تغییر می‌یابد و فعلا قیمت پایین‌تر از اکثر میانگین‌های ماهانه است که نشان از ادامه روند کاهشی دارد، البته درماه آینده می‌توان شاهد افزایش قیمت از سطوح فعلی بود. وضعیت در کشور لیبی به سمت شرایط با ثبات تری در حال رقم خوردن است که بر فشار کاهشی می‌افزاید و از سر گرفتن صادرات نفت نیز این فشار را بیشتر خواهد کرد. آمار اقتصادی کشورهای مهم مصرف کننده نفت شامل اخبار مثبت و منفی بود. رشد اقتصادی آمریکا در فصل دوم افزایش داشت، ولی کمتر از برخی برآوردها بود همچنین هزینه مصرف‌کنندگان افزایش داشت که موجب افزایش تقاضا است و اثر افزایشی بر قیمت دارد. فروش خانه‌های جدید کاهش یافت، ولی شاخص قیمت مسکن افزایش داشت. شاخص اعتماد هم در آمریکا و هم در برخی کشورهای اروپایی در پی بحران ایجاد شده کاهش یافت که نشان از نگرانی در مورد شرایط فعلی و آتی اقتصاد دارد. قیمت نفت WTI درسطح ۸۵ دلار با حمایت مناسبی روبه‌رو است و به راحتی تا سطح ۹۰ دلار می‌تواند افزایش یابد، البته هنوز پایین‌تر از میانگین ۲۰ است که مانع افزایش شده است.
*کارشناسان ارشد موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی
منبع: سایت موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی (www.iies.org )